Quản lý tài chính đối với các quỹ bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) và bảo hiểm y tế (BHYT) trong lực lượng vũ trang luôn đòi hỏi tính kỷ luật, chính xác và tuân thủ nghiêm ngặt các mốc thời gian luật định. Nhằm chuẩn hóa quy trình này, ngày 19/10/2026, Bộ Quốc phòng đã ban hành Thông tư 166/2026/TT-BQP hướng dẫn chi tiết về quản lý thu, chi các chế độ bảo hiểm trong toàn quân. Một trong những nội dung trọng tâm mà các đơn vị quân đội cần đặc biệt lưu ý chính là thời hạn lập, gửi dự toán thu, chi bảo hiểm năm kế hoạch, với mốc chốt chặn quan trọng trước ngày 25/5 hằng năm.

Trách nhiệm và quy trình lập dự toán tại đơn vị cấp cơ sở

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Thông tư 166/2026/TT-BQP, cơ quan tài chính của đơn vị cấp Trung đoàn và cấp tương đương trở lên đóng vai trò chủ trì, chịu trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan cán bộ, quân lực, quân y và các đơn vị có liên quan để lập dự toán thu, chi BHXH, BHTN, BHYT cho năm kế hoạch.

Công tác xây dựng dự toán không đơn thuần là phép tính số học mà đòi hỏi phải rà soát chặt chẽ quân số thực tế, quỹ tiền lương, phụ cấp, dự báo biến động lực lượng và nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh của cán bộ, chiến sĩ, người lao động trong đơn vị. Sau khi hoàn thiện, dự toán phải được tổng hợp báo cáo chỉ huy đơn vị phê duyệt.

Theo lộ trình hành chính quân sự, dự toán được gửi lên cơ quan cấp trên trực tiếp cho đến đơn vị cấp trực thuộc Bộ Quốc phòng để tổng hợp và bắt buộc phải gửi về Bảo hiểm xã hội Quân đội trước ngày 25/5 hằng năm. Việc tuân thủ đúng mốc thời gian này là điều kiện tiên quyết để bảo đảm nguồn kinh phí chi trả kịp thời, đầy đủ quyền lợi an sinh cho bộ đội.

Quy trình thẩm định đặc biệt đối với chi khám chữa bệnh biển đảo xa bờ

Bên cạnh quy trình chung, đối với các nhiệm vụ mang tính chất đặc thù của lực lượng vũ trang, Thông tư 166/2026/TT-BQP đã thiết lập cơ chế kiểm soát và thẩm định kép. Cụ thể, đối với:

• Dự toán chi khám bệnh, chữa bệnh BHYT tại khu vực biển đảo xa bờ;
• Dự toán chi hỗ trợ công tác huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động.

Khi lập các khoản dự toán này, đơn vị cấp trực thuộc Bộ Quốc phòng không chỉ gửi về BHXH Quân đội mà đồng thời phải gửi văn bản tới Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật để thực hiện thẩm định chuyên ngành. Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật có trách nhiệm rà soát cơ sở vật chất, định mức kỹ thuật y tế biển đảo và điều kiện huấn luyện thực tế, sau đó gửi văn bản thẩm định chính thức về BHXH Quân đội trước ngày 01/6 hằng năm.

Khám chữa bệnh và bảo đảm chế độ bảo hiểm y tế tại cơ sở quân y trong toàn quân (ảnh minh họa)

Trách nhiệm của cơ sở quân y trong lập dự kiến chi khám chữa bệnh BHYT

Đối với hệ thống y tế trong quân đội, các bệnh viện quân y, bệnh xá và cơ sở khám chữa bệnh có ký kết hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh BHYT với BHXH Quân đội có trách nhiệm riêng biệt trong việc dự báo ngân sách. Khoản 2 Điều 4 Thông tư 166/2026/TT-BQP nêu rõ các cơ sở quân y phải căn cứ vào hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh BHYT đã ký kết để lập số dự kiến chi cho năm kế hoạch.

Quy trình lập số dự kiến chi này phải tuân thủ nghiêm ngặt căn cứ tại khoản 2 Điều 65 Nghị định 188/2025/NĐ-CP của Chính phủ hướng dẫn Luật Bảo hiểm y tế. Các cơ sở y tế quân đội phải tính toán dựa trên số lượng thẻ đăng ký ban đầu, mô hình bệnh tật, chi phí bình quân năm trước và khả năng cung ứng dịch vụ kỹ thuật. Hạn chót để các cơ sở quân y gửi số dự kiến chi này về BHXH Quân đội cũng là trước ngày 25/5 hằng năm.

Mốc thời hạn 15/6 gửi BHXH Việt Nam và quy chuẩn biểu mẫu

Sau khi tiếp nhận đầy đủ dự toán từ các đơn vị trực thuộc và số dự kiến chi từ hệ thống cơ sở quân y, BHXH Quân đội sẽ tiến hành tổng hợp toàn diện. Căn cứ khoản 3 Điều 4 Thông tư 166/2026/TT-BQP, cơ quan này chủ trì phối hợp cùng Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng) để xây dựng hoàn chỉnh bức tranh dự toán thu, chi bảo hiểm năm kế hoạch của toàn Bộ Quốc phòng.

Hồ sơ dự toán tổng thể sẽ được báo cáo lên Thủ trưởng Tổng cục Chính trị để trình Thủ trưởng Bộ Quốc phòng xem xét, chỉ đạo phê duyệt, trước khi chính thức gửi văn bản sang Bảo hiểm xã hội Việt Nam trước ngày 15/6 hằng năm.

Về mặt kỹ thuật lập hồ sơ, toàn bộ biểu mẫu báo cáo dự toán của các cơ quan, đơn vị phải tuân thủ đúng hệ thống mẫu biểu chuẩn hóa tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 166/2026/TT-BQP. Việc áp dụng đồng bộ mẫu biểu thống nhất giúp giảm thiểu tối đa các sai sót số liệu và đẩy nhanh tiến độ thẩm tra, phê duyệt từ cấp cơ sở đến cấp toàn quân.

Lời khuyên thực tiễn cho cơ quan tài chính và quân y các đơn vị

Để bảo đảm không bị động hoặc phát sinh chậm trễ tiến độ, đội ngũ cán bộ ngành tài chính và quân y tại các đơn vị cần chủ động triển khai một số giải pháp đồng bộ sau:

1. Lập kế hoạch sớm từ quý I: Ngay từ đầu năm kế hoạch, các đơn vị cần chủ động rà soát cơ cấu quân số, đối tượng đóng, tỷ lệ đóng và định mức hỗ trợ bảo hiểm của đơn vị.
2. Phối hợp liên ngành chặt chẽ: Cơ quan tài chính cần thường xuyên đối chiếu dữ liệu với cơ quan quân lực, cán bộ và quân y để hạn chế tình trạng chênh lệch số liệu quân số tham gia đóng BHXH, BHYT.
3. Kiểm soát dự toán biển đảo xa bờ: Đối với các đơn vị đóng quân tại vùng hải đảo, công tác lập dự toán chi KCB và an toàn lao động cần được hoàn thiện sớm hơn để kịp gửi Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật thẩm định trước ngày 01/6 theo luật định.

Việc nắm vững từng bước và chủ động thời gian theo đúng quy định tại Thông tư 166/2026/TT-BQP không chỉ giúp các đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ công tác tài chính, mà còn là nền tảng vững chắc bảo đảm đầy đủ, kịp thời mọi quyền lợi chế độ an sinh xã hội cho cán bộ, chiến sĩ trong quân đội nhân dân.