Tháng 02/2020, trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh COVID-19, các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM đã chính thức cho học sinh nghỉ học để đảm bảo an toàn. Quyết định này vô tình đẩy nhiều phụ huynh vào thế khó khi không có người trông con, dẫn đến sự bùng nổ của các nhóm trông trẻ tự phát tại gia đình. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi nhất thời này là những rủi ro pháp lý và an toàn cực lớn mà cả người giữ trẻ lẫn phụ huynh cần phải lưu tâm.

Điều kiện khắt khe để được phép trông giữ trẻ

Pháp luật Việt Nam quy định việc chăm sóc, giáo dục trẻ em là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và được quản lý cực kỳ nghiêm ngặt. Không phải bất cứ cá nhân nào có không gian trống và thời gian rảnh đều có thể tự ý nhận trông trẻ. Theo quy định tại Văn bản hợp nhất 04/VBHN-BGDĐT năm 2015 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về Điều lệ trường mầm non, các nhóm trẻ độc lập phải đáp ứng hàng loạt tiêu chuẩn về cơ sở vật chất và nhân lực.

Cụ thể, tại Điều 12 của văn bản này, điều kiện để thành lập nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập bao gồm:

• Về nhân sự: Phải có giáo viên đạt trình độ chuẩn theo quy định. Người đứng tên xin phép thành lập phải có bằng cấp chuyên môn phù hợp.
• Về không gian: Phòng nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ phải đảm bảo diện tích ít nhất 1,5 m2/trẻ. Phải có bếp ăn riêng biệt, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
• Về an toàn: Phải có chỗ chơi, hàng rào và cổng bảo vệ an toàn cho trẻ. Thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phải đúng quy định và không gây nguy hiểm.
• Về vệ sinh: Phòng vệ sinh phải đạt diện tích ít nhất 0,4 m2/trẻ và phù hợp với lứa tuổi mầm non.

Mọi hồ sơ xin thành lập phải được gửi đến Ủy ban nhân dân cấp xã và chỉ khi có quyết định cho phép bằng văn bản của Chủ tịch UBND cấp xã (trên cơ sở ý kiến của Phòng Giáo dục và Đào tạo) thì cơ sở mới được phép hoạt động chính thức.

Mức phạt nặng cho hành vi tự ý nhận trông trẻ trái phép

Trong bối cảnh dịch bệnh, việc các cá nhân tự ý mở cửa nhận trông giữ trẻ tại nhà mà không có giấy phép không chỉ vi phạm quy định về phòng chống dịch mà còn vi phạm nghiêm trọng quy định về quản lý giáo dục. Theo quy định tại Nghị định 144/2013/NĐ-CP, hành vi này sẽ bị xử lý hành chính rất nặng.

Điều 34. Vi phạm quy định về thành lập, tổ chức, hoạt động của cơ sở bảo trợ xã hội, cơ sở dịch vụ bảo vệ trẻ em

... Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi hoạt động mà không đăng ký thành lập hoặc không có giấy phép hoạt động theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ việc thực hiện hành vi vi phạm. Điều này đồng nghĩa với việc toàn bộ số tiền thu được từ việc trông trẻ trái phép sẽ bị tịch thu nộp ngân sách nhà nước.

Lời khuyên cho phụ huynh trong mùa dịch

Việc gửi con tại các cơ sở tự phát không chỉ khiến người giữ trẻ bị phạt mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho chính các bé. Những cơ sở này thường thiếu các kỹ năng xử lý tình huống khẩn cấp, không đảm bảo quy trình phòng dịch và đặc biệt là không có sự giám sát của cơ quan chức năng. Trong trường hợp xảy ra tai nạn thương tích hoặc lây nhiễm chéo dịch bệnh, quyền lợi của trẻ và phụ huynh sẽ rất khó được bảo vệ.

Thay vì lựa chọn các dịch vụ "chui", phụ huynh nên chủ động sắp xếp công việc, luân phiên trông con hoặc nhờ sự hỗ trợ từ người thân trong gia đình. An toàn của trẻ em phải luôn được đặt lên hàng đầu, nhất là trong giai đoạn dịch bệnh COVID-19 đang có những diễn biến khó lường như hiện nay.

Tình Nguyễn