Hoạt động đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) đóng vai trò then chốt trong việc huy động nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng quốc gia. Tuy nhiên, để đảm bảo các dự án này đi đúng quỹ đạo, công tác kiểm tra và giám sát luôn là ưu tiên hàng đầu. Mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị định 243/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết về thẩm quyền và quy trình kiểm tra hoạt động PPP, có hiệu lực từ ngày 11/9/2025.

Những cơ quan nào có quyền kiểm tra dự án PPP?

Theo quy định tại Điều 70 Nghị định 243/2025/NĐ-CP, thẩm quyền kiểm tra được phân định rõ ràng để tránh chồng chéo và nâng cao trách nhiệm giải trình:

• Bộ Tài chính: Giữ vai trò chủ chốt trong việc tổ chức kiểm tra tại các bộ, cơ quan trung ương và địa phương theo chức năng hoặc yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ.
• Cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực: Trực tiếp thực hiện kiểm tra đối với các dự án thuộc phạm vi quản lý chuyên môn của mình.
• Bộ trưởng và Người đứng đầu cơ quan trung ương: Đối với các dự án do mình phê duyệt hoặc phân cấp, các lãnh đạo này sẽ giao đơn vị chuyên môn về PPP thực hiện kiểm tra.
• Giám đốc Sở Tài chính: Chịu trách nhiệm kiểm tra các dự án thuộc thẩm quyền phê duyệt của Chủ tịch UBND cấp tỉnh trên địa bàn.

Hình thức kiểm tra: Linh hoạt giữa định kỳ và đột xuất

Pháp luật hiện hành quy định hai hình thức kiểm tra chính nhằm bao quát toàn bộ vòng đời dự án. Kiểm tra định kỳ giúp theo dõi sát sao lộ trình, trong khi kiểm tra đột xuất là công cụ đắc lực để xử lý ngay các vướng mắc, kiến nghị phát sinh từ thực tế triển khai.

Việc kiểm tra có thể được thực hiện trực tiếp tại hiện trường dự án hoặc thông qua yêu cầu báo cáo chi tiết từ các bên liên quan. Điều này giúp cơ quan quản lý có cái nhìn đa chiều về hiệu quả sử dụng vốn và tính tuân thủ pháp luật của nhà đầu tư.

Nội dung kiểm tra trọng tâm theo quy định mới

Tại Điều 71 Nghị định 243/2025/NĐ-CP, nội dung kiểm tra được cụ thể hóa thành các nhóm vấn đề chính:

1. Kiểm tra định kỳ

Tập trung vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo; quy trình chuẩn bị đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư. Đặc biệt, việc triển khai dự án phải đảm bảo đúng mục tiêu, quy mô, tiến độ và chất lượng đã cam kết trong hợp đồng.

2. Kiểm tra đột xuất

Nội dung sẽ được Trưởng đoàn kiểm tra quyết định dựa trên yêu cầu thực tế hoặc các dấu hiệu sai phạm, vướng mắc cụ thể cần làm rõ.

"Trường hợp phát hiện sai phạm, cơ quan kiểm tra sẽ đề xuất biện pháp xử lý hoặc chuyển cơ quan thanh tra, điều tra để xử lý theo quy định. Bộ Tài chính quy định chi tiết nội dung này."

Việc siết chặt thẩm quyền kiểm tra theo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 2020 và các văn bản hướng dẫn mới không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của Nhà nước mà còn tạo môi trường đầu tư minh bạch, công bằng cho các doanh nghiệp chân chính.