Siết chặt "đầu vào" hệ thống ngân hàng thương mại

Ngày 15/12/2011, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã chính thức ký ban hành Thông tư 40/2011/TT-NHNN. Đây được xem là một bước đi quan trọng trong lộ trình tái cơ cấu hệ thống tài chính, quy định chi tiết về việc cấp Giấy phép và tổ chức, hoạt động của các ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.

Điều kiện về cổ đông sáng lập: Ưu tiên các tổ chức có tiềm lực

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Thông tư này là yêu cầu về cơ cấu cổ đông. Theo đó, để được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động, ngân hàng thương mại cổ phần không chỉ phải đáp ứng các điều kiện chung tại khoản 1 Điều 20 Luật Các tổ chức tín dụng 2010 mà còn phải có tối thiểu 02 cổ đông sáng lập là tổ chức.

Quy định này nhằm đảm bảo tính bền vững về vốn và năng lực quản trị. Các cổ đông sáng lập phải cam kết chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính hợp pháp của nguồn vốn góp, đồng thời có văn bản cam kết hỗ trợ ngân hàng về tài chính khi ngân hàng gặp khó khăn về nguồn vốn hoặc khả năng thanh toán. Đặc biệt, các cổ đông này không được đồng thời là cổ đông sáng lập, chủ sở hữu, thành viên sáng lập hay cổ đông chiến lược của bất kỳ tổ chức tín dụng nào khác đang hoạt động tại Việt Nam.

Ràng buộc trách nhiệm trong 5 năm đầu tiên

Thông tư cũng đưa ra các con số cụ thể về tỷ lệ sở hữu để gắn kết trách nhiệm của những người "khai sinh" ra ngân hàng. Trong thời hạn 05 năm kể từ ngày được cấp Giấy phép, các cổ đông sáng lập phải cùng nhau sở hữu tối thiểu 50% vốn điều lệ khi thành lập ngân hàng. Trong đó, riêng các cổ đông sáng lập là tổ chức phải cùng nhau sở hữu tối thiểu 50% tổng số cổ phần của nhóm cổ đông sáng lập.

Tiêu chuẩn khắt khe đối với cổ đông cá nhân và ngân hàng mẹ nước ngoài

Đối với cá nhân muốn trở thành cổ đông sáng lập, Thông tư yêu cầu phải mang quốc tịch Việt Nam và có năng lực chuyên môn cao. Cụ thể, cá nhân đó phải là người quản lý doanh nghiệp kinh doanh có lãi trong ít nhất 03 năm liền kề năm nộp hồ sơ hoặc có bằng đại học, trên đại học chuyên ngành kinh tế hoặc luật. Đối với cổ đông là ngân hàng thương mại, yêu cầu về tổng tài sản tối thiểu phải đạt 100.000 tỷ đồng.

Về phía các chi nhánh ngân hàng nước ngoài, rào cản gia nhập thị trường cũng được nâng lên đáng kể. Ngân hàng mẹ phải có tổng tài sản ít nhất tương đương 20 tỷ USD vào năm liền kề trước năm nộp hồ sơ; không vi phạm nghiêm trọng các quy định pháp luật trong vòng 05 năm liên tiếp và phải có lãi trong 05 năm liên tiếp liền kề.

Quy định mới tại Thông tư 40/2011/TT-NHNN sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/02/2012, hứa hẹn sẽ tạo ra một bộ lọc chất lượng cho hệ thống ngân hàng Việt Nam trong giai đoạn tới.