Ngày 25/11/2019, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam sửa đổi 2019. Đây được coi là một bước tiến lớn trong việc cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người nước ngoài vào Việt Nam du lịch, đầu tư và làm việc. Những thay đổi này sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2020, hứa hẹn mang lại diện mạo mới cho công tác quản lý xuất nhập cảnh.

1. Quy trình cấp thị thực điện tử (E-visa) được luật hóa chi tiết

Một trong những điểm sáng nhất của luật mới chính là việc chính thức đưa quy định về thị thực điện tử vào văn bản luật. Theo quy định tại khoản 9 Điều 1 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam sửa đổi 2019, trình tự cấp thị thực điện tử được thực hiện qua 4 bước minh bạch:

• Bước 1: Khai báo thông tin trực tuyến: Người nước ngoài truy cập vào Trang thông tin cấp thị thực điện tử để điền đầy đủ thông tin, tải ảnh chân dung và trang nhân thân hộ chiếu.
• Bước 2: Thanh toán phí: Sau khi nhận mã hồ sơ điện tử, người đề nghị nộp phí cấp thị thực vào tài khoản quy định. Lưu ý rằng phí này sẽ không được hoàn trả nếu hồ sơ không được duyệt.
• Bước 3: Xử lý hồ sơ: Cơ quan quản lý xuất nhập cảnh sẽ xem xét và trả lời kết quả trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ thông tin và phí.
• Bước 4: Nhận kết quả: Người nước ngoài sử dụng mã hồ sơ để kiểm tra và tự in thị thực điện tử để sử dụng khi nhập cảnh.

2. Bước ngoặt: Cho phép chuyển đổi mục đích thị thực ngay tại Việt Nam

Trước đây, theo Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam 2014, thị thực không được phép chuyển đổi mục đích. Điều này gây ra nhiều bất tiện khi người nước ngoài phải xuất cảnh rồi mới được làm thủ tục nhập cảnh theo diện mới. Tuy nhiên, khoản 2 Điều 1 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam sửa đổi 2019 đã mở ra 4 trường hợp ngoại lệ được chuyển đổi:

• Nhà đầu tư hoặc người đại diện tổ chức nước ngoài đầu tư tại Việt Nam.
• Người có quan hệ gia đình (cha, mẹ, vợ, chồng, con) với cá nhân mời, bảo lãnh.
• Người được mời vào làm việc và đã có giấy phép lao động hoặc xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động.
• Người nhập cảnh bằng thị thực điện tử và sau đó có giấy phép lao động hoặc xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động.

3. Điều kiện xuất cảnh, nhập cảnh: Chặt chẽ nhưng minh bạch hơn

Luật mới cũng làm rõ các điều kiện để người nước ngoài có thể ra vào Việt Nam một cách thuận lợi nhất. Cụ thể, theo khoản 11 Điều 1 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam sửa đổi 2019:

Đối với nhập cảnh:

Người nước ngoài cần có hộ chiếu (hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế) và thị thực hợp lệ. Đặc biệt, nếu sử dụng thị thực điện tử, du khách phải nhập cảnh qua các cửa khẩu quốc tế được Chính phủ quy định cụ thể để đảm bảo công tác kiểm soát an ninh.

Đối với xuất cảnh:

Bên cạnh hộ chiếu, người nước ngoài cần có chứng nhận tạm trú, thẻ tạm trú hoặc thẻ thường trú còn giá trị sử dụng. Quan trọng nhất là họ không được thuộc các trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh (như đang có nghĩa vụ thi hành án, nợ thuế...).

4. Mở rộng và phân loại chi tiết các đối tượng cấp thẻ tạm trú

Để quản lý hiệu quả hơn, luật mới đã phân loại chi tiết các ký hiệu thị thực và thẻ tạm trú. Các trường hợp được cấp thẻ tạm trú bao gồm thành viên cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế và người nước ngoài nhập cảnh bằng các loại thị thực có ký hiệu như: LV1, LV2, LS, ĐT1, ĐT2, ĐT3, NN1, NN2, DH, PV1, LĐ1, LĐ2, TT. Việc phân loại này giúp các cơ quan chức năng dễ dàng nhận diện mục đích cư trú và áp dụng các chính sách ưu đãi hoặc quản lý phù hợp.

5. Miễn thị thực vào khu kinh tế ven biển: Cú hích cho kinh tế địa phương

Đây là một quy định mang tính đột phá nhằm thu hút đầu tư và du lịch vào các vùng kinh tế trọng điểm. Theo khoản 7 Điều 1 Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam sửa đổi 2019, người nước ngoài vào khu kinh tế ven biển sẽ được miễn thị thực nếu khu vực đó đáp ứng đủ 4 điều kiện:

• Có sân bay quốc tế.
• Có không gian riêng biệt.
• Có ranh giới địa lý xác định, cách biệt với đất liền.
• Phù hợp với chính sách phát triển và không gây hại đến an ninh quốc gia.

Quy định này không chỉ tạo thuận lợi cho du khách mà còn mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư quốc tế muốn tiếp cận thị trường Việt Nam thông qua các đặc khu kinh tế ven biển.

Tóm lại, những thay đổi trong Luật Nhập cảnh sửa đổi 2019 thể hiện sự chủ động của Việt Nam trong việc hội nhập quốc tế. Việc nắm vững các quy định này sẽ giúp người nước ngoài cũng như các đơn vị bảo lãnh tránh được những rắc rối pháp lý không đáng có khi thực hiện các thủ tục cư trú tại Việt Nam từ giữa năm 2020.