Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đề ra mục tiêu đến cuối năm 2020 chuyển toàn bộ thẻ ngân hàng từ thẻ từ sang thẻ gắn vi mạch điện tử (thẻ chip). Thế nhưng, liệu mục tiêu này có hoàn thành đúng lộ trình hay không vẫn là còn là một câu hỏi lớn đối với toàn ngành tài chính trong bối cảnh hiện nay.

Thẻ chip - Giải pháp "cứu cánh" trước vấn nạn tội phạm thẻ

Tính đến thời điểm tháng 5/2018, cả nước có khoảng 80 triệu thẻ ngân hàng đang lưu hành. Tuy nhiên, một thực trạng đáng báo động là đại đa số trong số đó vẫn là thẻ từ - loại thẻ sử dụng công nghệ lưu trữ dữ liệu trên dải từ tính phía sau thẻ. Đây là công nghệ đã lỗi thời, dễ dàng bị các thiết bị chuyên dụng sao chép dữ liệu (skimming) để tạo ra thẻ giả mạo.

Vụ việc hàng chục khách hàng của ngân hàng Agribank bị mất tiền trong tài khoản chỉ sau một đêm do bị hack thẻ ATM gần đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của hệ thống bảo mật thẻ từ. Trong khi đó, thẻ chip (theo tiêu chuẩn EMV) được coi là "pháo đài" bảo mật nhờ khả năng mã hóa dữ liệu phức tạp. Mỗi giao dịch bằng thẻ chip sẽ tạo ra một mã độc nhất, khiến việc giả mạo thẻ trở nên gần như không thể.

Lộ trình pháp lý và những quyết sách quan trọng

Nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cấp hạ tầng thanh toán, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quyết liệt. Cụ thể, tại Quyết định 488/QĐ-NHNN năm 2017, cơ quan quản lý đã yêu cầu xây dựng chuẩn thẻ chip nội địa và triển khai kế hoạch chuyển đổi với lộ trình thích hợp.

Bên cạnh đó, hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt nói chung cũng được điều chỉnh bởi các quy định tại:

Theo quy định tại Nghị định 101/2012/NĐ-CP, các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán có trách nhiệm đảm bảo an toàn, bảo mật trong hoạt động thanh toán và chịu trách nhiệm về những thiệt hại gây ra do lỗi của mình.

Thực tế triển khai: Mới chỉ có một "cánh én" nhỏ

Dù lộ trình đã được vạch ra rõ ràng, nhưng đến nay, mới chỉ có duy nhất ngân hàng TPBank chính thức phát hành thẻ chip nội địa theo tiêu chuẩn Napas. Sự "im hơi lặng tiếng" của các ông lớn ngân hàng khác xuất phát từ nhiều rào cản khách quan.

Thứ nhất là bài toán chi phí. Việc chuyển đổi không chỉ đơn thuần là thay mới hàng chục triệu chiếc thẻ mà còn kéo theo việc nâng cấp toàn bộ hệ thống máy ATM và thiết bị chấp nhận thẻ (POS) trên toàn quốc. Đây là một khoản đầu tư khổng lồ mà không phải ngân hàng nào cũng sẵn sàng thực hiện ngay lập tức.

Thứ hai là sự thiếu vắng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất. Mặc dù Quyết định 488/QĐ-NHNN đặt mục tiêu hoàn thiện chuẩn thẻ chip nội địa trong giai đoạn 2017-2020, nhưng tính đến tháng 5/2018, bộ tiêu chuẩn này vẫn chưa chính thức được ban hành, khiến các ngân hàng lúng túng trong việc lựa chọn công nghệ.

Lời khuyên cho khách hàng trong giai đoạn chuyển tiếp

Trong khi chờ đợi lộ trình chuyển đổi hoàn tất vào cuối năm 2020, người dùng thẻ ATM cần chủ động bảo vệ tài sản của mình bằng các biện pháp như:

• Thường xuyên thay đổi mã PIN và không tiết lộ cho người khác.
• Sử dụng dịch vụ thông báo biến động số dư qua SMS để kịp thời phát hiện giao dịch bất thường.
• Quan sát kỹ khe cắm thẻ và bàn phím ATM trước khi giao dịch để tránh các thiết bị sao chép dữ liệu lạ.
• Ưu tiên sử dụng các dịch vụ thanh toán trực tuyến hoặc thẻ chip quốc tế (Visa/Mastercard) nếu có điều kiện.

Rõ ràng, việc chuyển đổi sang thẻ chip là xu thế tất yếu để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng tầm hệ thống tài chính Việt Nam. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu năm 2020, cần có sự nỗ lực và phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng trong thời gian tới.

Hệ thống Pháp luật