Kể từ ngày 01/07/2026, Luật sửa đổi 10 Luật có liên quan đến an ninh, trật tự 2025 (Luật số 118/2025/QH15) chính thức đi vào cuộc sống. Đạo luật này đã sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, trực tiếp tác động đến quyền lợi và nghĩa vụ của công dân khi làm thủ tục cấp hộ chiếu cũng như xuất nhập cảnh.

Dưới đây là phân tích chi tiết về 5 điểm mới nổi bật nhất về hộ chiếu mà người dân cần đặc biệt lưu ý để tránh gặp rắc rối khi di chuyển quốc tế.

1. Hộ chiếu phổ thông cấp theo thủ tục rút gọn chỉ có giá trị sử dụng 01 lần

Một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt và ảnh hưởng trực tiếp đến những người phải cấp hộ chiếu khẩn cấp là quy định về giá trị sử dụng của hộ chiếu phổ thông cấp theo thủ tục rút gọn.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật sửa đổi 10 Luật có liên quan đến an ninh, trật tự 2025, sửa đổi điểm c khoản 2 Điều 7 của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019:

“c) Hộ chiếu phổ thông cấp theo thủ tục rút gọn có thời hạn không quá 12 tháng, không được gia hạn và chỉ có giá trị sử dụng 01 lần khi xuất cảnh Việt Nam hoặc nhập cảnh Việt Nam.”

Phân tích thực tế: Trước đây, luật chỉ giới hạn thời hạn của loại hộ chiếu này là không quá 12 tháng và không được gia hạn, nhưng chưa quy định rõ số lần sử dụng. Điều này dẫn đến việc một số công dân hiểu nhầm và tiếp tục sử dụng hộ chiếu rút gọn cho các chuyến đi tiếp theo trong thời hạn 12 tháng. Quy định mới đã siết chặt quản lý: hộ chiếu rút gọn chỉ có giá trị sử dụng đúng 01 lần. Sau khi đã thực hiện xong việc xuất cảnh hoặc nhập cảnh, hộ chiếu này sẽ không còn giá trị cho chuyến đi khác, buộc công dân phải làm thủ tục cấp hộ chiếu phổ thông theo quy trình thông thường nếu muốn tiếp tục xuất ngoại.

2. Bổ sung 03 trường hợp hủy, thu hồi giá trị sử dụng hộ chiếu

Để tăng cường công tác quản lý nhà nước và bảo đảm an ninh quốc gia, khoản 9 Điều 3 Luật sửa đổi 10 Luật có liên quan đến an ninh, trật tự 2025 đã bổ sung các khoản 5, 6 và 7 vào sau khoản 4 Điều 27 của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019. Theo đó, từ ngày 01/07/2026, cơ quan chức năng sẽ thực hiện thu hồi, hủy giá trị sử dụng hộ chiếu trong 3 trường hợp mới sau:

• Hủy giá trị sử dụng của hộ chiếu phổ thông còn thời hạn đối với trường hợp đã được cấp hộ chiếu phổ thông mới: Tránh tình trạng một công dân sở hữu và sử dụng song song hai hộ chiếu phổ thông còn hạn cùng một lúc.
• Thu hồi, hủy giá trị sử dụng của hộ chiếu đã được cấp nhưng bị sai thông tin trên hộ chiếu: Đảm bảo tính chính xác tuyệt đối của dữ liệu thông tin công dân trên giấy tờ xuất nhập cảnh.
• Hủy giá trị sử dụng hộ chiếu của người đang bị truy nã: Đây là biện pháp nghiệp vụ sắc bén nhằm ngăn chặn các đối tượng phạm tội bỏ trốn ra nước ngoài hoặc lẩn trốn ở nước ngoài bằng hộ chiếu hợp pháp.

3. Không yêu cầu công dân cung cấp lại giấy tờ, thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu

Đây là một bước tiến lớn trong tiến trình cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số quốc gia. Khoản 11 Điều 3 Luật sửa đổi 10 Luật có liên quan đến an ninh, trật tự 2025 đã sửa đổi khoản 2 Điều 40 của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019 như sau:

“2. Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam được xây dựng bảo đảm kết nối với các cơ sở dữ liệu về dân cư, căn cước, quốc tịch và các cơ sở dữ liệu khác, đáp ứng tiêu chuẩn về cấu trúc cơ sở dữ liệu và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật công nghệ thông tin, bảo đảm duy trì liên tục, ổn định, thông suốt, an toàn, bảo mật. Đối với giấy tờ, thông tin thuộc thành phần hồ sơ đề nghị giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam đã có trong các cơ sở dữ liệu mà cơ quan tiếp nhận, giải quyết thủ tục có thể khai thác, sử dụng được thì không yêu cầu công dân phải cung cấp giấy tờ, thông tin đó.”

Lợi ích thực tế: Người dân khi đi làm hộ chiếu sẽ không còn phải mang theo quá nhiều giấy tờ rườm rà như sổ hộ khẩu giấy (đã bãi bỏ), giấy khai sinh (đối với trẻ em) hay các giấy tờ chứng minh nhân thân khác nếu các thông tin này đã được cập nhật và liên thông trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Cơ sở dữ liệu về căn cước. Cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm tự khai thác dữ liệu trên hệ thống, giúp tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí cho người dân.

4. Quy định chặt chẽ trình tự hủy hộ chiếu cũ và xử lý hộ chiếu của người bị truy nã

Để hiện thực hóa các trường hợp thu hồi, hủy hộ chiếu nêu trên, khoản 10 Điều 3 Luật sửa đổi 10 Luật có liên quan đến an ninh, trật tự 2025 đã bổ sung Điều 31a và Điều 31b vào sau Điều 31 của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019. Quy trình được thực hiện rất nghiêm ngặt:

• Đối với hộ chiếu cũ khi cấp hộ chiếu mới: Ngay sau khi cấp hộ chiếu phổ thông mới, cơ quan cấp hộ chiếu phải thực hiện ngay việc hủy giá trị sử dụng của hộ chiếu cũ trên hệ thống quản lý nếu hộ chiếu đó vẫn còn thời hạn.
• Đối với hộ chiếu bị sai thông tin: Khi phát hiện sai sót, cơ quan cấp hộ chiếu yêu cầu người dân nộp lại để thu hủy. Trong trường hợp không thể thu hồi trực tiếp (ví dụ người dân làm mất hoặc không hợp tác), cơ quan chức năng sẽ thực hiện hủy giá trị sử dụng của hộ chiếu đó trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh.
• Đối với người bị truy nã: Cơ quan có thẩm quyền sẽ chủ động kiểm tra và hủy giá trị sử dụng hộ chiếu còn hạn của đối tượng. Đặc biệt, nếu đối tượng truy nã đang ở nước ngoài muốn về nước đầu thú hoặc phục vụ điều tra, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài sẽ cấp hộ chiếu phổ thông theo thủ tục rút gọn để họ nhập cảnh về nước.

5. Bổ sung căn cước điện tử khi làm thủ tục cấp, gia hạn hộ chiếu

Phù hợp với xu hướng phát triển của công nghệ và việc triển khai ứng dụng định danh điện tử (VNeID), Luật mới đã chính thức pháp lý hóa việc sử dụng "căn cước điện tử" trong các thủ tục về hộ chiếu.

Theo khoản 4 và khoản 5 Điều 3 Luật sửa đổi 10 Luật có liên quan đến an ninh, trật tự 2025, sửa đổi khoản 1 Điều 12 và khoản 1 Điều 15 của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019:

• Khi đề nghị cấp, gia hạn hộ chiếu ngoại giao hoặc hộ chiếu công vụ, người đề nghị có thể xuất trình Thẻ căn cước công dân, thẻ căn cước hoặc căn cước điện tử.
• Khi đề nghị cấp hộ chiếu phổ thông trong nước, công dân cũng được quyền xuất trình căn cước điện tử (tích hợp trên ứng dụng định danh điện tử) thay thế cho thẻ căn cước vật lý.

Quy định này mang lại sự tiện lợi cực kỳ lớn cho người dân, đặc biệt là trong các trường hợp quên mang theo thẻ cứng hoặc thẻ bị mất, hỏng nhưng cần làm thủ tục hộ chiếu gấp.

Khuyến nghị thiết thực cho công dân khi làm hộ chiếu từ tháng 7/2026

Với những thay đổi quan trọng nêu trên, công dân Việt Nam khi chuẩn bị làm thủ tục cấp mới, cấp đổi hoặc sử dụng hộ chiếu cần lưu ý:

1. Kiểm tra kỹ thông tin: Ngay khi nhận hộ chiếu mới, cần đối chiếu chính xác các thông tin cá nhân (họ tên, ngày sinh, số định danh...). Nếu phát hiện sai sót, phải báo ngay cho cơ quan cấp để được xử lý thu hồi và cấp đổi kịp thời, tránh việc hộ chiếu bị hủy giá trị sử dụng trên hệ thống do sai thông tin.
2. Khai thác tối đa dịch vụ công trực tuyến: Tận dụng việc liên thông cơ sở dữ liệu để thực hiện thủ tục cấp hộ chiếu online qua Cổng dịch vụ công Bộ Công an, giảm thiểu việc phải đi lại và nộp các giấy tờ bản giấy.
3. Kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2: Đảm bảo đã tích hợp căn cước điện tử trên ứng dụng VNeID để có thể xuất trình bất cứ lúc nào khi thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến xuất nhập cảnh.

Những cải cách mới này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn hướng tới mục tiêu tối thượng là phục vụ người dân tốt hơn, nhanh chóng hơn và minh bạch hơn trong kỷ nguyên số.