Thông tin về việc Hà Nội sẽ chính thức "khai tử" xe máy tại các quận nội thành sau năm 2025 đang trở thành tâm điểm bàn tán trên các diễn đàn mạng xã hội. Liệu đây có phải là một quyết định hành chính đã được phê duyệt, hay chỉ là những bước đi trong lộ trình dài hơi của Thủ đô? Hãy cùng giải mã thực hư câu chuyện này dưới góc độ pháp lý.

Lộ trình cấm xe máy tại Hà Nội: Đâu là mốc thời gian chính xác?

Thực tế, ý tưởng hạn chế xe máy không phải là mới. Nó bắt nguồn từ Đề án tăng cường quản lý phương tiện giao thông đường bộ nhằm giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường giai đoạn 2017 - 2020, tầm nhìn 2030. Đề án này đã được phê duyệt tại Quyết định 5953/QĐ-UBND ngày 24/8/2017 của UBND TP. Hà Nội.

Theo lộ trình ban đầu, Hà Nội dự kiến dừng hoạt động xe máy tại các quận vào năm 2030. Tuy nhiên, vào cuối năm 2021, thành phố đã có đề xuất nghiên cứu đẩy sớm lộ trình này lên sau năm 2025 tại một số khu vực đủ điều kiện. Sức nóng của vấn đề này càng tăng lên khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 48/NQ-CP ngày 05/4/2022 về tăng cường bảo đảm trật tự, an toàn giao thông và chống ùn tắc giao thông giai đoạn 2022 - 2025.

Tại Nghị quyết này, Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho 05 thành phố trực thuộc Trung ương, trong đó có Hà Nội:

"Nghiên cứu xây dựng Đề án phân vùng hạn chế hoạt động của xe máy phù hợp với cơ sở hạ tầng và năng lực phục vụ của hệ thống vận tải hành khách công cộng, tiến tới lộ trình hạn chế hoặc dừng hoạt động của xe máy trên một số địa bàn các quận sau năm 2030"

Như vậy, theo văn bản mới nhất của Chính phủ, mốc thời gian được định hướng vẫn là sau năm 2030. Việc đẩy sớm lên năm 2025 hiện vẫn dừng lại ở mức độ đề xuất nghiên cứu của chính quyền địa phương, chưa phải là quyết định cuối cùng áp dụng cho toàn thành phố.

Điều kiện cần để "chia tay" xe máy nội đô

Việc cấm một loại phương tiện là sinh kế của hàng triệu người không thể thực hiện bằng một mệnh lệnh hành chính đơn thuần. Để hiện thực hóa lộ trình này, Hà Nội cần phải giải quyết bài toán hạ tầng giao thông một cách triệt để.

Thành phố đang nỗ lực hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị (Metro), các tuyến xe buýt nhanh (BRT) và nâng cao chất lượng xe buýt truyền thống. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2025, tỷ lệ đảm nhận vận tải hành khách công cộng phải đạt từ 30% - 35%. Chỉ khi hệ thống giao thông công cộng đủ mạnh, bao phủ rộng khắp và thuận tiện, việc hạn chế xe máy mới nhận được sự đồng thuận của người dân.

Người dân Thủ đô sẽ đi lại bằng gì nếu không có xe máy?

Thay vì lo lắng về việc bị cấm đoán, người dân nên dần làm quen với các phương thức di chuyển mới, văn minh và thân thiện với môi trường hơn. Trong tương lai, mô hình di chuyển đa phương thức sẽ lên ngôi:

• Vận tải khối lượng lớn: Tàu điện trên cao, tàu điện ngầm sẽ là xương sống của giao thông đô thị.
• Giao thông xanh: Xe buýt điện, xe đạp công cộng và các loại xe máy điện cá nhân sẽ được ưu tiên.
• Kết nối dặm cuối: Người dân có thể đi xe máy đến các bãi đỗ xe trung chuyển ở cửa ngõ nội đô, sau đó chuyển sang phương tiện công cộng để vào trung tâm.

Tóm lại, việc Hà Nội cấm xe máy sau năm 2025 hiện vẫn là một lộ trình đang được nghiên cứu kỹ lưỡng và phụ thuộc hoàn toàn vào tốc độ phát triển hạ tầng. Đây là xu thế tất yếu của các đô thị hiện đại trên thế giới nhằm giảm thiểu ô nhiễm và ùn tắc, nhưng sẽ được thực hiện có lộ trình và đảm bảo quyền lợi đi lại của người dân.