Chế độ ưu đãi đối với người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học là một trong những chính sách nhân văn sâu sắc của Đảng và Nhà nước ta. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng đủ điều kiện thụ hưởng. Việc xác định đúng danh mục bệnh tật và đối tượng áp dụng là yếu tố then chốt để đảm bảo quyền lợi cho những người đã cống hiến xương máu cho Tổ quốc.

Điều kiện và tiêu chuẩn công nhận người nhiễm chất độc hóa học

Theo quy định tại Điều 29 Pháp lệnh ưu đãi người có công với Cách mạng 2020 và được hướng dẫn chi tiết tại Điều 53 Nghị định 131/2021/NĐ-CP, đối tượng được xem xét công nhận phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về thời gian và địa điểm hoạt động.

Cụ thể, người hoạt động kháng chiến phải có thời gian công tác, chiến đấu hoặc phục vụ chiến đấu trong khoảng từ ngày 01/8/1961 đến ngày 30/4/1975 tại các vùng mà quân đội Mỹ đã sử dụng chất độc hóa học. Các địa danh này bao gồm chiến trường B, C, K và một số xã thuộc huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị như Vĩnh Quang, Vĩnh Giang, Vĩnh Tân, Vĩnh Thành...

"Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học dẫn đến mắc bệnh có liên quan đến phơi nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 21% trở lên hoặc bị vô sinh, sinh con dị dạng, dị tật sẽ được hưởng các chế độ ưu đãi theo quy định."

Danh mục các bệnh liên quan đến phơi nhiễm chất độc hóa học

Chính phủ đã ban hành danh mục cụ thể các loại bệnh tật được công nhận có liên quan đến chất độc da cam tại Phụ lục V kèm theo Nghị định 131/2021/NĐ-CP. Danh mục này chia làm hai nhóm đối tượng chính:

1. Đối với người hoạt động kháng chiến trực tiếp phơi nhiễm

Nhóm này bao gồm các bệnh lý nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và khả năng lao động của người lính năm xưa:

• Các loại ung thư: Ung thư phần mềm, U lympho không Hodgkin, Ung thư phế quản - phổi, Ung thư khí quản, Ung thư thanh quản, Ung thư tiền liệt tuyến, Ung thư gan nguyên phát.
• Bệnh lý nội khoa: Bệnh đa u tủy xương ác tính, Bệnh đái tháo đường type 2, Bệnh Porphyrin xuất hiện chậm.
• Bệnh thần kinh và da liễu: Bệnh thần kinh ngoại biên cấp tính hoặc bán cấp tính, Bệnh trứng cá do clo.
• Rối loạn tâm thần: Hội chứng quên thực tổn, Rối loạn hoang tưởng thực tổn, Rối loạn lo âu thực tổn...
• Bất thường sinh sản: Vô sinh.

2. Đối với con đẻ của người hoạt động kháng chiến

Nỗi đau da cam không chỉ dừng lại ở một thế hệ mà còn kéo dài sang đời sau. Pháp luật quy định các dị dạng, dị tật bẩm sinh ở con đẻ cũng được hưởng chế độ, bao gồm:

• Dị tật sọ não và cột sống: Thai vô sọ, Tật đầu nhỏ, Não úng thủy bẩm sinh, Tật nứt đốt sống.
• Dị tật ở mắt, tai, mũi, miệng: Không có nhãn cầu, Tật không tai, Sứt môi và hở hàm ếch bẩm sinh.
• Dị tật cơ quan vận động: Thiếu hoặc thừa ngón tay, ngón chân; Tật dính ngón; Cụt chi bẩm sinh.
• Các dị tật nội tạng: Dị tật tim bẩm sinh, Dị tật hệ thống tiêu hóa, tiết niệu.

Lời khuyên pháp lý cho người dân

Để được hưởng chế độ, người dân cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ chứng minh thời gian hoạt động tại vùng nhiễm chất độc và kết quả giám định y khoa từ hội đồng có thẩm quyền. Nếu gặp khó khăn trong quá trình làm thủ tục, quý vị nên liên hệ với Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội tại địa phương để được hướng dẫn chi tiết nhất.

Việc nắm rõ danh mục bệnh tật không chỉ giúp người có công bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn giúp xã hội thấu hiểu và sẻ chia hơn với những hy sinh thầm lặng của họ.