Bước sang năm 2019, thị trường lao động trong khu vực công chứng kiến một sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Những tấm bằng thủ khoa hay tốt nghiệp loại xuất sắc tại nước ngoài từng được coi là "tấm vé thông hành" đặc biệt để bước chân vào hàng ngũ công chức mà không cần qua thi tuyển, nay đã chính thức trở thành lịch sử.

Sự thay đổi căn bản từ Nghị định 161/2018/NĐ-CP

Trước đây, theo quy định tại Nghị định 24/2010/NĐ-CP, cụ thể là tại Điều 19, người đứng đầu cơ quan quản lý công chức có quyền xem xét tiếp nhận không qua thi tuyển đối với các trường hợp đặc biệt như: Người tốt nghiệp thủ khoa tại các cơ sở đào tạo trình độ đại học ở trong nước hoặc người tốt nghiệp đại học, sau đại học loại giỏi, xuất sắc ở nước ngoài.

Tuy nhiên, kể từ ngày 15/01/2019, khi Nghị định 161/2018/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy định này đã bị thay thế hoàn toàn. Tại Khoản 11 Điều 1 Nghị định 161/2018/NĐ-CP (sửa đổi Điều 19 Nghị định 24/2010/NĐ-CP), danh sách các đối tượng được tiếp nhận không qua thi tuyển đã không còn tên của các thủ khoa hay sinh viên tốt nghiệp xuất sắc.

Trích dẫn quy định mới tại Điều 19 Nghị định 24/2010/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi Nghị định 161/2018/NĐ-CP):

"1. Căn cứ điều kiện đăng ký dự tuyển công chức quy định tại khoản 1 Điều 36 Luật cán bộ, công chức và theo yêu cầu của vị trí việc làm cần tuyển dụng, người đứng đầu cơ quan quản lý công chức được tiếp nhận không qua thi tuyển vào công chức đối với các trường hợp sau:

a) Các trường hợp có ít nhất 05 năm công tác ở vị trí việc làm yêu cầu trình độ đào tạo đại học trở lên phù hợp với yêu cầu của vị trí việc làm cần tuyển dụng và có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc..."

Những ai còn được "tuyển thẳng" từ năm 2019?

Dù bãi bỏ đặc quyền của thủ khoa, nhưng pháp luật vẫn duy trì cơ chế tiếp nhận không qua thi tuyển đối với một số nhóm đối tượng có kinh nghiệm và năng lực thực tiễn cao. Cụ thể, theo quy định mới áp dụng từ năm 2019, các trường hợp sau đây vẫn có thể được xem xét tiếp nhận:

• Viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập: Phải có ít nhất 05 năm công tác ở vị trí yêu cầu trình độ đại học trở lên và có đóng BHXH bắt buộc.
• Người hưởng lương trong lực lượng vũ trang: Quân đội, Công an và người làm công tác cơ yếu có đủ thâm niên công tác.
• Người quản lý trong doanh nghiệp Nhà nước: Đang giữ chức danh, chức vụ tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ.
• Cán bộ, công chức cấp huyện trở lên: Những người đã là công chức sau đó được điều động, luân chuyển đến các tổ chức khác và nay muốn quay lại khối cơ quan Nhà nước.

Hướng tới sự công bằng và thực chất trong tuyển dụng

Việc bãi bỏ quy định tuyển thẳng thủ khoa được đánh giá là một bước đi nhằm đảm bảo tính công bằng trong thi tuyển. Thực tế cho thấy, một tấm bằng giỏi hay danh hiệu thủ khoa chỉ phản ánh năng lực học tập tại trường đại học, trong khi môi trường công sở đòi hỏi nhiều kỹ năng thực tế và sự thích nghi khác nhau.

Từ năm 2019, mọi ứng viên, dù có xuất phát điểm là thủ khoa hay sinh viên bình thường, đều phải bước vào "sân chơi chung" là kỳ thi tuyển công chức. Điều này không chỉ giúp các cơ quan Nhà nước sàng lọc được những người thực sự phù hợp mà còn tạo động lực cho tất cả các bạn trẻ nỗ lực tự thân.

Bên cạnh đó, quy định mới cũng nhấn mạnh vào quy trình kiểm tra, sát hạch nghiêm ngặt. Đối với các trường hợp tiếp nhận đặc biệt, người đứng đầu cơ quan phải thành lập Hội đồng kiểm tra, sát hạch để đánh giá về trình độ hiểu biết chung và năng lực chuyên môn nghiệp vụ của người được đề nghị tiếp nhận.

Như vậy, cánh cửa vào biên chế Nhà nước từ năm 2019 đã trở nên rộng mở hơn về mặt cơ hội nhưng cũng khắt khe hơn về mặt tiêu chuẩn, đòi hỏi mỗi cá nhân phải không ngừng trau dồi kiến thức và kỹ năng thực tế.