Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính (ĐVHC) cấp tỉnh và cấp xã đang bước vào giai đoạn thực thi quyết liệt nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý. Trong tiến trình này, vai trò của người dân không chỉ là đối tượng chịu tác động mà còn là chủ thể quan trọng đóng góp ý kiến quyết định. Mới đây, Công văn 03/CV-BCĐ đã đưa ra những hướng dẫn cụ thể về việc tổ chức lấy ý kiến Nhân dân, đảm bảo tính dân chủ và minh bạch.

Quyền dân chủ trong việc định hình địa giới hành chính

Theo quy định tại khoản 3 Điều 10 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, việc thành lập, giải thể hay sáp nhập ĐVHC bắt buộc phải thông qua ý kiến của người dân địa phương:

"Việc thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính phải được lấy ý kiến Nhân dân ở những đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp..."

Quy định này khẳng định rằng mọi sự thay đổi về bộ máy chính quyền đều phải dựa trên sự đồng thuận và nguyện vọng của cộng đồng dân cư. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng để Công văn 03/CV-BCĐ triển khai các bước tiếp theo trong thực tế.

Các hình thức lấy ý kiến linh hoạt và hiện đại

Để đáp ứng tiến độ sắp xếp ĐVHC theo yêu cầu của Bộ Chính trị và Ban Bí thư, Công văn 03/CV-BCĐ đã định hướng cho các địa phương nhiều hình thức lấy ý kiến linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn:

• Phát phiếu lấy ý kiến: Hình thức truyền thống thông qua đại diện hộ gia đình.
• Lấy phiếu qua trang thông tin điện tử: Ứng dụng công nghệ số để tăng tính tiện lợi và nhanh chóng.
• Tổ chức họp dân: Biểu quyết trực tiếp tại các thôn, tổ dân phố để tạo sự thống nhất cao.

Việc lấy ý kiến đối với cấp xã có thể được thực hiện đồng thời với cấp tỉnh để đảm bảo tính đồng bộ, tránh lãng phí nguồn lực và thời gian của cả chính quyền lẫn người dân.

Trách nhiệm của chính quyền địa phương

UBND cấp tỉnh đóng vai trò chủ chốt trong việc quyết định hình thức, trình tự và thời hạn lấy ý kiến. Điều này đòi hỏi sự chủ động và sát sao từ phía lãnh đạo địa phương để đảm bảo hồ sơ đề án được trình đúng tiến độ theo Nghị quyết 74/NQ-CP.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp bộ máy cán bộ, công chức sau sáp nhập cũng được thực hiện theo nguyên tắc tinh gọn nhưng vẫn đảm bảo quyền lợi cho đội ngũ nhân sự. Các địa phương cần chú trọng đến việc tuyên truyền để người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài của việc sáp nhập: một bộ máy tinh gọn sẽ hoạt động hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn.

Kết luận, việc lấy ý kiến Nhân dân theo Công văn 03/CV-BCĐ không chỉ là một thủ tục hành chính mà là minh chứng cho tinh thần "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng" trong công cuộc cải cách thể chế hiện nay.