Trong xu thế chuyển đổi số mạnh mẽ tại Việt Nam, ứng dụng định danh điện tử (VNeID) đã trở thành một công cụ không thể thiếu đối với mỗi công dân. VNeID giúp tích hợp nhiều loại giấy tờ cá nhân quan trọng, hỗ trợ thực hiện các thủ tục hành chính trực tuyến một cách nhanh chóng và thuận tiện. Tuy nhiên, xoay quanh việc cài đặt và kích hoạt ứng dụng này, rất nhiều người dân vẫn còn băn khoăn với câu hỏi: "Dùng VNeID có mất tiền không?" hay "Đăng ký tài khoản định danh điện tử mức độ 1, mức độ 2 có phải nộp lệ phí hay không?".

Để giải đáp một cách chính xác và có căn cứ pháp lý rõ ràng cho thắc mắc này, chúng ta cần xem xét các quy định tại Nghị định 59/2022/NĐ-CP (có hiệu lực tại thời điểm năm 2022) và văn bản thay thế hiện hành là Nghị định 69/2024/NĐ-CP.

Các mức độ tài khoản định danh điện tử trên ứng dụng VNeID

Tài khoản định danh điện tử của cá nhân được phân chia thành các mức độ khác nhau, tương ứng với lượng thông tin được tích hợp và mức độ bảo mật khi thực hiện các giao dịch:

• Tài khoản định danh điện tử mức độ 1: Bao gồm các thông tin cơ bản của công dân như số định danh cá nhân (số Căn cước công dân), họ, chữ đệm và tên, ngày, tháng, năm sinh, giới tính. Đối với người nước ngoài, tài khoản mức độ 1 sẽ tích hợp thêm thông tin về quốc tịch, số, ký hiệu, ngày, tháng, năm, loại giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế. Người dân có thể tự đăng ký tài khoản mức độ 1 trực tiếp trên ứng dụng VNeID thông qua điện thoại thông minh.
• Tài khoản định danh điện tử mức độ 2: Bao gồm toàn bộ thông tin của mức độ 1 và bổ sung thêm thông tin sinh trắc học quan trọng là ảnh chân dung và vân tay của công dân. Đây là mức độ định danh cao nhất, có giá trị tương đương với thẻ Căn cước công dân vật lý và cho phép thay thế nhiều loại giấy tờ hành chính khác khi thực hiện các giao dịch trực tuyến. Để đăng ký mức độ 2, công dân bắt buộc phải đến trực tiếp cơ quan Công an để thực hiện thủ tục lăn tay và chụp ảnh chân dung.

Giải đáp: Đăng ký và sử dụng VNeID có mất tiền không?

Đây là nội dung cốt lõi được đông đảo người dân quan tâm. Câu trả lời khẳng định từ phía các cơ quan chức năng và quy định pháp luật là: Việc đăng ký và sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID hoàn toàn KHÔNG MẤT PHÍ.

Cụ thể, tại thời điểm ban hành, quy định tại Điều 31 Nghị định 59/2022/NĐ-CP đã nêu rõ:

"1. Chủ thể danh tính điện tử là cơ quan, tổ chức, công dân Việt Nam không phải thanh toán chi phí đăng ký cấp tài khoản định danh điện tử và chi phí sử dụng tài khoản định danh điện tử do hệ thống định danh và xác thực điện tử tạo lập."

Kế thừa và phát triển quy định này, văn bản thay thế hiện hành là Điều 27 Nghị định 69/2024/NĐ-CP tiếp tục khẳng định và mở rộng đối tượng được miễn phí:

"1. Chủ thể danh tính điện tử là cơ quan, tổ chức, công dân Việt Nam, người nước ngoài không phải thanh toán chi phí đăng ký cấp tài khoản định danh điện tử do hệ thống định danh và xác thực điện tử tạo lập và chi phí sử dụng tài khoản định danh điện tử của mình trong giao dịch điện tử."

Như vậy, dù là công dân Việt Nam hay người nước ngoài, khi thực hiện các thao tác tải ứng dụng VNeID, đăng ký tài khoản, kích hoạt định danh điện tử mức độ 1, mức độ 2 và sử dụng các tiện ích tích hợp trên ứng dụng để thực hiện thủ tục hành chính đều không phải trả bất kỳ khoản tiền nào.

Trường hợp nào người dùng phải trả chi phí liên quan đến xác thực điện tử?

Mặc dù việc đăng ký và sử dụng tài khoản cá nhân là miễn phí, pháp luật vẫn có quy định về việc thanh toán chi phí đối với một số dịch vụ giá trị gia tăng hoặc dịch vụ xác thực dành cho các tổ chức, doanh nghiệp. Theo quy định tại khoản 2 Điều 27 Nghị định 69/2024/NĐ-CP:

• Các tổ chức, cá nhân khai thác dịch vụ xác thực điện tử (ví dụ: ngân hàng, tổ chức tài chính, doanh nghiệp viễn thông sử dụng dịch vụ xác thực danh tính của Bộ Công an để xác minh thông tin khách hàng) sẽ phải thanh toán chi phí cho tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực điện tử theo quy định của pháp luật về giá.
• Ngược lại, các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội khi sử dụng dịch vụ xác thực điện tử phục vụ quản lý nhà nước và dịch vụ công thì không phải thanh toán chi phí (theo khoản 3 Điều 27 Nghị định 69/2024/NĐ-CP).

Cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo thu phí kích hoạt VNeID

Lợi dụng việc nhiều người dân, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc người không rành về công nghệ, chưa nắm rõ quy trình kích hoạt tài khoản định danh điện tử, một số đối tượng xấu đã thực hiện các hành vi lừa đảo tinh vi:

1. Giả danh cán bộ Công an: Gọi điện thoại hoặc nhắn tin yêu cầu người dân cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP hoặc yêu cầu chuyển khoản một khoản "lệ phí" nhỏ để hỗ trợ kích hoạt tài khoản định danh điện tử mức độ 2 từ xa.
2. Gửi đường link lạ: Dẫn dụ người dân truy cập vào các trang web giả mạo ứng dụng VNeID để tải về các tệp tin độc hại (.apk), từ đó chiếm đoạt quyền điều khiển điện thoại và rút tiền từ tài khoản ngân hàng.

Cơ quan Công an khuyến cáo người dân cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không cung cấp thông tin bảo mật, không chuyển tiền cho bất kỳ ai tự xưng là cán bộ hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến. Mọi thủ tục đăng ký định danh điện tử mức độ 2 đều phải thực hiện trực tiếp tại trụ sở Công an xã, phường, thị trấn hoặc nơi cấp Căn cước công dân và hoàn toàn miễn phí.

Việc hiểu rõ quyền lợi và quy định pháp lý không chỉ giúp công dân bảo vệ quyền lợi tài chính cá nhân mà còn góp phần thúc đẩy tiến trình xây dựng Chính phủ số, xã hội số một cách an toàn và bền vững.