Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang tiến vào giai đoạn thực thi mạnh mẽ, Bộ Tài chính đã chính thức lấy ý kiến về dự thảo Thông tư quy định về đăng ký thuế nhằm thay thế cho Thông tư 86/2024/TT-BTC. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, không chỉ đơn thuần là thay đổi về mặt thủ tục hành chính mà còn là sự tích hợp sâu rộng giữa dữ liệu thuế và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

1. Đăng ký thuế điện tử: Xác thực sinh trắc học và quy tắc 15 phút

Một trong những điểm sáng nhất của dự thảo lần này nằm tại Điều 6, quy định về quy trình đăng ký thuế điện tử. Theo đó, người nộp thuế (NNT) sẽ thực hiện toàn bộ hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Hệ thống thông tin quản lý thuế của Tổng cục Thuế.

Điểm mới mang tính đột phá so với Thông tư 86/2024/TT-BTC chính là yêu cầu về xác thực điện tử bao gồm sinh trắc học. Điều này nhằm đảm bảo tính chính danh tuyệt đối của người nộp thuế, ngăn chặn tình trạng mạo danh hoặc sử dụng thông tin giả để đăng ký mã số thuế trái phép.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng áp đặt một tiêu chuẩn dịch vụ công rất cao: Thời gian hệ thống gửi thông báo tiếp nhận hồ sơ phải được thực hiện trong vòng 15 phút kể từ khi NNT gửi hồ sơ thành công. Đây là nỗ lực rất lớn của ngành thuế trong việc tối ưu hóa hạ tầng công nghệ thông tin để phục vụ người dân và doanh nghiệp.

2. Rút ngắn thời gian xử lý và minh bạch hóa quy trình hồ sơ

Về việc xử lý hồ sơ, dự thảo Thông tư quy định rõ ràng trách nhiệm của cơ quan thuế. Trong trường hợp hồ sơ đăng ký thuế điện tử chưa đầy đủ hoặc có sai sót, cơ quan thuế phải gửi thông báo không chấp nhận hồ sơ trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận. Thông báo này phải nêu rõ lý do để người nộp thuế có căn cứ hoàn thiện và nộp lại.

Quy định này giúp khắc phục tình trạng hồ sơ bị treo hoặc chậm trễ phản hồi vốn là nỗi lo của nhiều cá nhân, tổ chức khi thực hiện các thủ tục về thuế trước đây. Việc chuẩn hóa thời gian xử lý 02 ngày làm việc tạo ra sự thống nhất trên toàn hệ thống cơ quan thuế từ trung ương đến địa phương.

3. Cơ chế dự phòng khi hệ thống gặp sự cố kỹ thuật

Nhằm đảm bảo quyền lợi của người nộp thuế không bị gián đoạn bởi các yếu tố khách quan, Điều 7 của dự thảo đã xây dựng quy trình dự phòng chi tiết. Khi hệ thống đăng ký thuế hoặc kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư bị gián đoạn, cơ quan thuế sẽ chuyển sang hình thức giải quyết hồ sơ bằng bản giấy.

Trong tình huống này, cơ quan thuế có quyền yêu cầu NNT cung cấp bản sao Căn cước công dân để đối chiếu. Tuy nhiên, dự thảo cũng nhấn mạnh trách nhiệm hậu kiểm: Trong vòng 30 ngày kể từ khi hệ thống được khắc phục, cơ quan thuế phải cập nhật toàn bộ dữ liệu từ hồ sơ giấy vào hệ thống điện tử để đảm bảo tính đồng bộ của dữ liệu ngành.

4. Lộ trình dùng số định danh cá nhân thay cho mã số thuế

Kế thừa tinh thần của Luật Quản lý thuế 2019 và các văn bản hướng dẫn, dự thảo Thông tư mới tiếp tục khẳng định lộ trình chuyển đổi mã số thuế sang số định danh cá nhân. Theo Điều 37 của dự thảo:

Cá nhân, hộ kinh doanh đã được cấp mã số thuế và có thông tin định danh chính xác, khớp đúng với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ được sử dụng số định danh cá nhân thay thế hoàn toàn cho mã số thuế kể từ ngày Thông tư có hiệu lực.

Quy định này thực chất là sự cụ thể hóa nội dung tại khoản 2 Điều 38 Thông tư 86/2024/TT-BTC, vốn đã đặt mốc áp dụng từ ngày 01/7/2025. Việc sử dụng một số định danh duy nhất cho mọi giao dịch hành chính, bao gồm cả thuế, sẽ giúp giảm bớt gánh nặng giấy tờ và đơn giản hóa tối đa đời sống pháp lý của công dân.

5. Bãi bỏ các quy định cũ để thống nhất hệ thống pháp luật

Để tránh sự chồng chéo và mâu thuẫn văn bản, khoản 2 Điều 36 của dự thảo cũng đề xuất bãi bỏ một số quy định tại Thông tư 19/2021/TT-BTC về giao dịch điện tử trong lĩnh vực thuế. Sự điều chỉnh này là cần thiết để phù hợp với các quy định mới về định danh và xác thực điện tử theo Thông tư 46/2024/TT-BTC và các văn bản pháp luật về căn cước mới nhất.

Việc ban hành Thông tư mới thay thế Thông tư 86/2024/TT-BTC là minh chứng cho sự linh hoạt và quyết liệt của Bộ Tài chính trong việc cập nhật các quy định pháp luật theo kịp đà phát triển của công nghệ, hướng tới một nền hành chính thuế hiện đại, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm.