Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9652:2013 (hoàn toàn tương đương với ISO 7359:1985) quy định phương pháp chung về phân tích tinh dầu bằng sắc ký khí sử dụng cột nhồi. Đây là một trong những phương pháp kỹ thuật quan trọng hàng đầu trong việc kiểm nghiệm chất lượng, xác định thành phần hóa học và phát hiện gian lận thương mại đối với các sản phẩm tinh dầu tại Việt Nam. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và mục đích sử dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp chung để phân tích các sản phẩm tinh dầu bằng kỹ thuật sắc ký khí trên cột nhồi.
• Phương pháp này được áp dụng nhằm hai mục đích chính: xác định hàm lượng của một hoặc nhiều thành phần cụ thể có trong tinh dầu, và thiết lập sắc ký đồ đặc trưng (vân tay hóa học) giúp nhận biết, đánh giá chất lượng toàn diện của mẫu tinh dầu.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần viện dẫn và phối hợp với các tài liệu tiêu chuẩn liên quan sau:

• Các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về thuật ngữ, định nghĩa liên quan đến tinh dầu.
• Các tiêu chuẩn hướng dẫn phương pháp lấy mẫu tinh dầu để đảm bảo mẫu phân tích có tính đại diện cao nhất cho lô hàng.
• Các tài liệu kỹ thuật quy định về phương pháp chuẩn bị mẫu thử trước khi tiến hành bơm vào hệ thống sắc ký khí.

- Điều 3: Nguyên tắc của phương pháp

Nguyên lý hoạt động của phương pháp sắc ký khí cột nhồi đối với tinh dầu được quy định chi tiết như sau:

• Một lượng nhỏ mẫu tinh dầu được bơm vào buồng hóa hơi của thiết bị sắc ký khí dưới các điều kiện nhiệt độ và áp suất được kiểm soát nghiêm ngặt.
• Mẫu sau khi hóa hơi sẽ được dòng khí mang (pha động) vận chuyển liên tục đi vào cột nhồi.
• Cột nhồi chứa pha tĩnh (chất lỏng không bay hơi được phủ đều trên bề mặt của chất mang rắn trơ) đặt trong lò cột có nhiệt độ được lập trình phù hợp.
• Quá trình phân tách xảy ra do sự khác biệt về ái lực và hệ số phân bố của từng thành phần trong tinh dầu giữa pha động (khí mang) và pha tĩnh. Các chất có ái lực yếu với pha tĩnh sẽ di chuyển nhanh hơn và ra khỏi cột trước, ngược lại các chất có ái lực mạnh sẽ di chuyển chậm hơn và ra sau.
• Khi ra khỏi cột, các thành phần được phát hiện bởi một detector thích hợp (thường là detector ion hóa ngọn lửa - FID hoặc detector dẫn nhiệt - TCD). Tín hiệu từ detector được chuyển đổi và ghi lại dưới dạng các pic trên sắc ký đồ.

- Điều 4: Thuốc thử và vật liệu thử nghiệm

Tiêu chuẩn yêu cầu các loại hóa chất, khí và vật liệu sử dụng trong quá trình phân tích phải đạt độ tinh khiết tiêu chuẩn để tránh gây nhiễu kết quả:

• Khí mang: Sử dụng các khí trơ như Heli, Nitơ hoặc Hydro. Khí mang phải được làm khô và lọc sạch oxy cũng như các tạp chất hữu cơ khác trước khi đi vào hệ thống.
• Khí phụ trợ cho detector: Đối với detector ion hóa ngọn lửa (FID), cần cung cấp thêm khí Hydro và không khí nén sạch để duy trì ngọn lửa dò.
• Chất chuẩn đối chiếu: Các chất chuẩn tinh khiết (đạt độ tinh khiết hóa học cao) tương ứng với các thành phần cần định lượng hoặc định danh trong tinh dầu để thiết lập đường chuẩn hoặc so sánh thời gian lưu.
• Pha tĩnh và chất mang rắn: Chất mang rắn phải trơ về mặt hóa học, có kích thước hạt đồng đều. Pha tĩnh (ví dụ: Carbowax, OV-101, SE-30...) phải được lựa chọn phù hợp với tính chất phân cực của các cấu tử cần phân tích trong tinh dầu.