Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11985-3:2017 (ISO 11148-3:2012)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11985-3:2017 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 11148-3:2012. Tiêu chuẩn này quy định chi tiết các yêu cầu an toàn đối với các loại máy cầm tay không dùng năng lượng điện, cụ thể là máy khoan và máy cắt ren cầm tay. Mục tiêu của tiêu chuẩn là nhận diện các mối nguy hiểm tiềm ẩn và thiết lập các biện pháp phòng ngừa nhằm bảo vệ an toàn cho người vận hành trong suốt quá trình lắp đặt, vận hành, bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị.

Nội dung chi tiết Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn áp dụng cho các loại máy khoan cầm tay không dùng năng lượng điện (thường hoạt động bằng khí nén hoặc động cơ thủy lực) được sử dụng để khoan lỗ trên các loại vật liệu khác nhau như kim loại, gỗ, nhựa, bê tông hoặc đá.
• Áp dụng cho các loại máy cắt ren (tapper) cầm tay được thiết kế để tạo ren trong các lỗ có sẵn bằng phương pháp cắt hoặc tạo hình ren.
• Tiêu chuẩn này giải quyết tất cả các mối nguy hiểm đáng kể, các tình huống nguy hiểm hoặc các sự kiện nguy hiểm liên quan đến thiết bị khi chúng được sử dụng đúng mục đích và trong các điều kiện sử dụng sai có thể dự báo trước được bởi nhà sản xuất.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các yêu cầu đặc biệt hoặc các mối nguy hiểm phát sinh khi máy khoan hoặc máy cắt ren được gắn trên đồ gá hoặc bệ đỡ cố định.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Điều khoản này liệt kê các tài liệu viện dẫn bắt buộc phải áp dụng cùng với tiêu chuẩn này để đảm bảo tính đồng bộ và chính xác:

• Các tiêu chuẩn về an toàn máy móc nói chung, bao gồm các nguyên tắc thiết kế và đánh giá rủi ro (như ISO 12100).
• Các tiêu chuẩn đo lường và đánh giá mức độ phát thải tiếng ồn, độ rung của các thiết bị cầm tay truyền động bằng cơ khí.
• Các phần khác của bộ tiêu chuẩn TCVN 11985 (ISO 11148) liên quan đến các yêu cầu an toàn chung cho máy cầm tay không dùng năng lượng điện.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Để đảm bảo việc hiểu và áp dụng tiêu chuẩn được thống nhất, Điều 3 đưa ra định nghĩa cho các thuật ngữ chuyên ngành cốt lõi:

• Máy khoan cầm tay (Drill): Thiết bị cầm tay sử dụng năng lượng không phải điện để làm quay một trục lắp mũi khoan nhằm tạo lỗ trên vật liệu.
• Máy cắt ren cầm tay (Tapper): Thiết bị cầm tay được thiết kế để cắt ren trong các lỗ tròn có sẵn bằng cách sử dụng mũi ta-rô hoặc dụng cụ tạo ren chuyên dụng.
• Cơ cấu điều khiển khởi động và dừng (Start and stop device): Bộ phận điều khiển bằng tay cho phép người vận hành cấp hoặc ngắt nguồn năng lượng (khí nén hoặc thủy lực) để vận hành hoặc dừng máy.
• Mô-men xoắn phản lực (Reaction torque): Lực xoắn ngược tác động lên tay người vận hành khi mũi khoan hoặc mũi cắt ren gặp lực cản lớn hoặc bị kẹt trong phôi.

4. Yêu cầu an toàn và biện pháp bảo vệ (Điều 4)

Đây là điều khoản quan trọng nhất trong phần đầu của tiêu chuẩn, quy định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với nhà sản xuất nhằm đảm bảo an toàn cho thiết bị:

• An toàn cơ học: Thiết kế của máy khoan và máy cắt ren phải loại bỏ các góc sắc, cạnh nhọn có thể gây chấn thương cho người sử dụng. Các bộ phận chuyển động quay như mâm cặp (chuck) và trục quay phải được thiết kế trơn nhẵn hoặc có cơ cấu che chắn để giảm thiểu nguy cơ cuốn kẹt quần áo, tóc hoặc găng tay của người vận hành.
• Cơ cấu khởi động và dừng: Bộ phận điều khiển khởi động phải được thiết kế để tránh việc kích hoạt vô ý (ví dụ: sử dụng lẫy khóa an toàn hoặc thiết kế nút bấm chìm). Khi người vận hành thả tay khỏi bộ phận điều khiển, thiết bị phải tự động ngắt nguồn năng lượng và dừng hoạt động một cách nhanh chóng.
• Kiểm soát mô-men xoắn phản lực: Đối với các thiết bị có mô-men xoắn lớn, nhà sản xuất bắt buộc phải trang bị tay cầm phụ hoặc cơ cấu phản lực lực xoắn (torque reaction bar) để giúp người vận hành giữ chắc máy, ngăn ngừa nguy cơ máy bị vặn ngược đột ngột gây chấn thương cổ tay hoặc cánh tay.
• Hệ thống xả khí (đối với máy khí nén): Luồng khí xả từ động cơ khí nén phải được định hướng sao cho không thổi trực tiếp vào người vận hành, không làm bay bụi bẩn vào mắt và không gây ra các mối nguy hiểm về nhiệt hoặc tiếng ồn quá mức.
• Tiếng ồn và độ rung: Thiết bị phải được thiết kế và chế tạo sao cho mức phát thải tiếng ồn và độ rung truyền đến tay người vận hành là thấp nhất có thể. Nhà sản xuất phải đo lường và công bố rõ ràng các thông số này trong tài liệu hướng dẫn sử dụng đi kèm máy.