Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11985-9:2017 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 11148-9:2011) quy định các yêu cầu an toàn đối với máy mài khuôn cầm tay không dùng năng lượng điện. Tiêu chuẩn này do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, nhằm thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn tối thiểu cho thiết bị cầm tay sử dụng năng lượng khí nén hoặc động cơ đốt trong.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại máy mài khuôn cầm tay không dùng năng lượng điện, được thiết kế để mài, cắt, đánh bóng bề mặt bằng các mũi mài quay, đá mài nhỏ hoặc các dụng cụ cắt có chuôi kẹp. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, kiểm định và sử dụng các loại máy mài khuôn cầm tay tại thị trường Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn (Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Quy định chi tiết các yêu cầu an toàn phòng ngừa các mối nguy hiểm cơ học, nhiệt học, tiếng ồn và rung động phát sinh từ máy mài khuôn cầm tay.
• Giới hạn áp dụng cho các máy mài khuôn sử dụng đầu kẹp (collet) để gá đặt dụng cụ mài, không áp dụng cho các dòng máy mài góc hoặc máy mài thẳng sử dụng mặt bích kẹp thông thường.
• Đưa ra danh mục các mối nguy hiểm đáng kể được xác định thông qua đánh giá rủi ro khi vận hành thiết bị trong điều kiện bình thường hoặc khi xảy ra sự cố dự kiến trước.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Liệt kê các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia bắt buộc áp dụng song song để đảm bảo tính đồng bộ, bao gồm các tiêu chuẩn về an toàn máy móc chung (ISO 12100), phương pháp đo tiếng ồn (ISO 15744), và phương pháp đo rung động truyền tới tay người vận hành (ISO 28927-12).

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Máy mài khuôn cầm tay (Die grinder): Là loại máy cầm tay quay tròn, được trang bị một đầu kẹp (collet) để giữ chặt chuôi của các dụng cụ mài, cắt hoặc chổi đánh bóng.
• Đầu kẹp (Collet): Bộ phận cơ khí dạng ống xẻ rãnh dùng để kẹp chặt chuôi của dụng cụ mài bằng lực ép hướng tâm.
• Tốc độ không tải định mức: Tốc độ quay lớn nhất của trục chính khi không có tải trọng, được nhà sản xuất thiết lập ở áp suất vận hành định mức.
• Cơ cấu khởi động và dừng (Start-and-stop device): Bộ phận điều khiển bằng tay cho phép người vận hành cấp hoặc ngắt nguồn năng lượng (khí nén) vào động cơ của máy.

4. Yêu cầu an toàn và biện pháp bảo vệ (Điều 4)

• Yêu cầu về cơ cấu điều khiển: Cơ cấu khởi động phải được thiết kế để giảm thiểu nguy cơ vô tình kích hoạt máy. Khi người vận hành thả tay khỏi cơ cấu điều khiển, nguồn cấp năng lượng phải tự động ngắt để dừng máy ngay lập tức.
• Kiểm soát tốc độ quay: Máy mài khuôn phải được trang bị bộ điều tốc hoặc cơ cấu giới hạn tốc độ hiệu quả để ngăn ngừa hiện tượng chạy quá tốc độ định mức, tránh nguy cơ vỡ nát dụng cụ mài gây tai nạn nghiêm trọng.
• Thiết kế đầu kẹp an toàn: Đầu kẹp phải được chế tạo từ vật liệu có độ bền cao, đảm bảo lực kẹp phân bố đều lên chuôi dụng cụ mài. Kích thước đầu kẹp phải tương thích hoàn toàn với đường kính chuôi dụng cụ theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
• Hệ thống xả khí nén: Đối với máy mài hoạt động bằng khí nén, luồng khí xả phải được dẫn hướng đi lệch khỏi vị trí làm việc của người vận hành để tránh thổi bụi mài, phoi cắt hoặc dầu bôi trơn vào mắt và mặt.
• Giảm thiểu tiếng ồn và rung động: Thiết kế của máy phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến nhất để giảm thiểu mức phát xạ tiếng ồn và độ rung truyền đến tay người sử dụng, tuân thủ các giới hạn an toàn lao động hiện hành.
• Tay cầm và tư thế vận hành: Tay cầm của máy phải được bọc vật liệu cách nhiệt, chống trượt và có hình dáng công thái học giúp người vận hành dễ dàng kiểm soát lực và hướng mài một cách an toàn.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11985-9:2017 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành. Các đơn vị sản xuất, nhập khẩu thiết bị cầm tay không dùng năng lượng điện phải tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu kỹ thuật nêu trên để đảm bảo an toàn cho người lao động trong quá trình vận hành sản xuất.