Tổng quan về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 4193:2014 về Cà phê nhân

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 4193:2014 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F16 Cà phê và sản phẩm cà phê biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này thay thế cho TCVN 4193:2005, đưa ra các quy định kỹ thuật mang tính chuẩn mực nhằm đánh giá, phân loại và kiểm soát chất lượng sản phẩm cà phê nhân lưu thông trên thị trường Việt Nam cũng như phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu chất lượng đối với cà phê nhân thuộc các loài thương mại phổ biến hiện nay, bao gồm cà phê chè (Arabica - Coffea arabica Linnaeus) và cà phê vối (Robusta - Coffea canephora Pierre ex Froehner).
• Tiêu chuẩn áp dụng cho mọi tổ chức, cá nhân tham gia vào các hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh, đánh giá chất lượng và xuất nhập khẩu cà phê nhân tại Việt Nam.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách thống nhất và chính xác, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu; đối với các tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 4807 (ISO 1446) về Cà phê nhân - Xác định hao hụt khối lượng ở 105 độ C (phương pháp xác định độ ẩm chuẩn).
• TCVN 5103 (ISO 4072) về Cà phê nhân đóng bao - Quy trình lấy mẫu đại diện.
• TCVN 6539 (ISO 10470) về Cà phê nhân - Bảng tham chiếu các loại khuyết tật để xác định lỗi.
• TCVN 7032 (ISO 4150) về Cà phê nhân - Phương pháp phân tích cỡ hạt bằng sàng tay tiêu chuẩn.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn thiết lập hệ thống thuật ngữ chuẩn hóa nhằm tránh các tranh chấp hoặc hiểu sai lệch trong giao dịch thương mại:

• Cà phê nhân (Green coffee): Là hạt thu được từ quả cà phê chín sau khi đã loại bỏ hoàn toàn các lớp vỏ quả (vỏ ngoài, vỏ thịt) và vỏ trấu bằng phương pháp chế biến khô hoặc chế biến ướt.
• Khuyết tật (Defects): Các khiếm khuyết của hạt cà phê hoặc sự xuất hiện của các tạp chất làm giảm chất lượng cảm quan hoặc giá trị thương mại của lô hàng.
• Tạp chất (Foreign matter): Mọi vật chất không phải là hạt cà phê nhân, bao gồm tạp chất có nguồn gốc từ cây cà phê (cành, lá, vỏ trấu, vỏ quả) và tạp chất ngoài cây cà phê (đất, đá, kim loại, mảnh kính).
• Hạt đen (Black bean): Hạt cà phê nhân có hơn một nửa bề mặt bị đen hoặc xám sẫm, thường do quả bị rụng, bị nấm bệnh hoặc lên men quá mức trong quá trình chế biến.
• Hạt mốc (Moldy bean): Hạt cà phê nhân bị nấm mốc xâm nhập, có thể nhìn thấy rõ các vết mốc hoặc bào tử nấm bằng mắt thường.
• Hạt sâu (Insect-damaged bean): Hạt cà phê bị các loại côn trùng (như mọt đục quả) tấn công, tạo thành các lỗ đục trên thân hạt.

Điều 4: Phân loại và yêu cầu kỹ thuật chung

Đây là nội dung cốt lõi định hình khung tiêu chuẩn chất lượng cho cà phê nhân Việt Nam:

• Phân loại theo loài: Cà phê nhân bắt buộc phải được phân loại rõ ràng theo loài sinh học, không được trộn lẫn giữa cà phê chè (Arabica) và cà phê vối (Robusta) khi công bố chất lượng sản phẩm đơn dòng.
• Yêu cầu về độ ẩm: Độ ẩm của cà phê nhân là chỉ tiêu an toàn quan trọng để ngăn ngừa nấm mốc sinh độc tố Ochratoxin A. Tiêu chuẩn quy định độ ẩm tối đa của cà phê nhân không được vượt quá 12,5% khối lượng.
• Yêu cầu về tỷ lệ hạt khuyết tật và tạp chất: Chất lượng và thứ hạng của cà phê nhân (như Hạng Đặc biệt, Hạng 1, Hạng 2, Hạng 3) được xác định trực tiếp dựa trên tổng số điểm khuyết tật hoặc tỷ lệ phần trăm khối lượng hạt khuyết tật và tạp chất tối đa cho phép trong một khối lượng mẫu thử nghiệm xác định.
• Yêu cầu về cỡ hạt: Cà phê nhân được phân cấp kích cỡ bằng cách sử dụng các sàng lỗ tròn tiêu chuẩn (ví dụ: sàng số 18, 16, 15, 14, 13). Tỷ lệ hạt trên sàng phải đạt mức tối thiểu theo quy định của từng cấp chất lượng thương mại.