Tóm tắt Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4193:2005 về Cà phê nhân - Phần mở đầu và các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 4193:2005 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC/F16 Cà phê và sản phẩm cà phê biên soạn, đề nghị bởi Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng và được Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Tiêu chuẩn này thay thế cho tiêu chuẩn TCVN 4193:1993 và TCVN 4193:2001, đưa ra các quy định kỹ thuật chi tiết nhằm chuẩn hóa chất lượng cà phê nhân của Việt Nam phục vụ cho cả hoạt động tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử, quy cách đóng gói, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản đối với sản phẩm cà phê nhân. Đối tượng áp dụng trực tiếp của tiêu chuẩn bao gồm hai loài cà phê thương mại phổ biến nhất tại Việt Nam:

• Cà phê chè (tên khoa học là Coffea arabica Linnaeus).
• Cà phê vối (tên khoa học là Coffea canephora Pierre ex Froehner).

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, các tài liệu viện dẫn sau đây là bắt buộc phải tuân thủ. Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc được sửa đổi, bổ sung, áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 4334 (ISO 3509): Tiêu chuẩn về Cà phê và sản phẩm cà phê - Thuật ngữ và định nghĩa.
• TCVN 4807 (ISO 4149): Tiêu chuẩn về Cà phê nhân - Phương pháp xác định tạp chất, khuyết tật và kiểm tra cảm quan ngoại quan.
• TCVN 5103 (ISO 4072): Tiêu chuẩn về Cà phê đóng bao - Phương pháp lấy mẫu.
• TCVN 6539 (ISO 1447): Tiêu chuẩn về Cà phê nhân - Phương pháp xác định hàm lượng nước (Phương pháp chuẩn).
• TCVN 6928 (ISO 6673): Tiêu chuẩn về Cà phê nhân - Phương pháp xác định hao hụt khối lượng ở nhiệt độ 105 độ C.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn áp dụng các thuật ngữ và định nghĩa được quy định trong TCVN 4334 (ISO 3509), đồng thời làm rõ một số khái niệm cốt lõi liên quan đến chất lượng cà phê nhân:

• Cà phê nhân (Green coffee): Là hạt cà phê thu được sau khi đã loại bỏ hoàn toàn các lớp vỏ quả (vỏ ngoài, vỏ thịt) và vỏ trấu bên ngoài hạt.
• Khuyết tật (Defects): Các khiếm khuyết về mặt vật lý hoặc sinh học của hạt cà phê (như hạt đen, hạt mốc, hạt sâu, hạt vỡ, hạt non) làm ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cảm quan của nước pha cà phê.
• Tạp chất (Foreign matter): Tất cả các vật chất không phải là hạt cà phê nhân nằm trong lô hàng, bao gồm tạp chất vô cơ (đất, đá, cát, kim loại) và tạp chất hữu cơ (cành cây, lá, vỏ trấu, hạt của các loài cây khác).
• Hạt đen (Black bean): Hạt cà phê nhân có hơn một nửa bề mặt bị đen hoặc xám sẫm, thường do nấm mốc hoặc quá trình lên men quá mức trong giai đoạn chế biến.
• Hạt vỡ (Broken bean): Hạt cà phê bị sứt mẻ hoặc vỡ mất một phần đáng kể của hạt do quá trình xát dập hoặc vận chuyển cơ học.

Điều 4: Phân loại và phân hạng

Tiêu chuẩn đưa ra hệ thống phân loại và phân hạng chặt chẽ đối với cà phê nhân dựa trên các tiêu chí kỹ thuật cụ thể:

• Phân loại theo loài và phương pháp chế biến: Cà phê nhân được phân chia rõ rệt thành cà phê chè (Arabica) và cà phê vối (Robusta). Mỗi loại tiếp tục được phân biệt theo phương pháp chế biến khô (dry-processed) hoặc chế biến ướt (wet-processed).
• Phân hạng chất lượng: Cà phê nhân được phân thành các hạng chất lượng khác nhau (bao gồm Hạng Đặc biệt, Hạng 1, Hạng 2, Hạng 3) dựa trên số lượng lỗi (điểm lỗi) tối đa cho phép trong một khối lượng mẫu thử xác định (thường là 300g) và tỷ lệ cỡ hạt trên sàng.
• Yêu cầu về kích cỡ hạt: Xác định tỷ lệ phần trăm khối lượng hạt trên các loại sàng lỗ tròn tiêu chuẩn (như sàng số 18, 16, 15, 14, 13) để đảm bảo tính đồng đều về kích thước của lô hạt cà phê nhân thương phẩm.