Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8900-9:2012

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8900-9:2012 là một phần quan trọng trong bộ tiêu chuẩn TCVN 8900 quy định về phương pháp thử đối với phụ gia thực phẩm. Cụ thể, Phần 9 của tiêu chuẩn này tập trung vào phương pháp xác định các thành phần vô cơ độc hại bao gồm asen (As) và antimon (Sb) bằng kỹ thuật đo phổ hấp thụ nguyên tử hydrua hóa (HG-AAS). Đây là phương pháp phân tích hiện đại, có độ nhạy và độ chính xác cao, giúp kiểm soát hàm lượng kim loại nặng ở mức vết trong các sản phẩm phụ gia thực phẩm.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn này được áp dụng cho các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu phụ gia thực phẩm và các cơ quan quản lý nhà nước, phòng thử nghiệm liên quan tại Việt Nam.
• Mục đích: Xác định chính xác hàm lượng asen và antimon nhằm đánh giá sự phù hợp của phụ gia thực phẩm so với các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn vệ sinh thực phẩm.

Nguyên lý của phương pháp đo phổ hấp thụ nguyên tử hydrua hóa (HG-AAS)

Phương pháp dựa trên nguyên tắc chuyển hóa các hợp chất của asen và antimon có trong mẫu thử thành các hydrua thể khí (arsin - AsH3 và stibin - SbH3) thông qua phản ứng khử với natri tetrahydroborat (NaBH4) hoặc kali tetrahydroborat (KBH4) trong môi trường axit mạnh. Các khí hydrua này sau đó được dòng khí mang (thường là khí trơ như argon hoặc nitơ) dẫn vào tế bào thạch anh được nung nóng của thiết bị đo phổ hấp thụ nguyên tử. Tại đây, các hydrua bị nhiệt phân thành các nguyên tử tự do ở trạng thái cơ bản, hấp thụ bức xạ đặc trưng từ đèn cathode rỗng (HCL) hoặc đèn phóng điện không cực (EDL) ở bước sóng xác định để định lượng.

Các bước tiến hành cốt lõi trong quy trình phân tích

• Chuẩn bị và xử lý mẫu: Mẫu phụ gia thực phẩm phải được vô cơ hóa hoàn toàn bằng phương pháp thích hợp (như tro hóa khô hoặc phân hủy ướt bằng axit mạnh) để chuyển toàn bộ asen và antimon về dạng ion vô cơ trong dung dịch, tránh hiện tượng cản trở của nền mẫu hữu cơ.
• Khử sơ bộ: Trước khi tiến hành phản ứng tạo hydrua, các ion asen và antimon ở hóa trị cao (As(V), Sb(V)) cần được khử về hóa trị thấp hơn (As(III), Sb(III)) bằng các chất khử phù hợp (như kali iodua hoặc axit ascorbic) để đảm bảo hiệu suất tạo khí hydrua tối đa.
• Tiến hành đo: Thiết lập các thông số tối ưu trên thiết bị HG-AAS (bước sóng, cường độ dòng đèn, lưu lượng khí mang, nhiệt độ tế bào thạch anh). Tiến hành bơm dung dịch mẫu và dung dịch chất khử vào hệ thống tạo hydrua để đo độ hấp thụ.
• Xây dựng đường chuẩn và tính toán kết quả: Đo độ hấp thụ của dãy dung dịch chuẩn asen và antimon có nồng độ chính xác đã biết để thiết lập đồ thị đường chuẩn. Hàm lượng của các nguyên tố trong mẫu thử được tính toán dựa trên phương trình đường chuẩn và khối lượng mẫu ban đầu.

Ý nghĩa thực tiễn của tiêu chuẩn

Việc áp dụng TCVN 8900-9:2012 cung cấp một công cụ kỹ thuật chuẩn hóa, thống nhất trên phạm vi cả nước, giúp các phòng thử nghiệm đạt được kết quả phân tích tin cậy và có giá trị pháp lý. Điều này đóng vai trò then chốt trong việc ngăn ngừa các sản phẩm phụ gia thực phẩm chứa kim loại nặng vượt ngưỡng cho phép lưu thông trên thị trường, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa.