Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4181:2009

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 4181:2009 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn ASTM D 1577 : 2007, quy định các phương pháp xác định độ nhỏ (khối lượng trên một đơn vị chiều dài) của các xơ dệt đơn dạng ngắn, xơ liên tục hoặc xơ được lấy ra từ sợi. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn trong ngành công nghiệp dệt may:

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng cho các loại xơ dệt đơn, bao gồm cả xơ thiên nhiên và xơ hóa học (xơ nhân tạo và xơ tổng hợp), ở dạng xơ cắt ngắn, xơ liên tục hoặc xơ được tháo ra từ sợi và vải.
• Các phương pháp thử nghiệm: Tiêu chuẩn quy định hai phương pháp chính để xác định độ nhỏ của xơ dệt là Phương pháp A (Phương pháp cân trực tiếp) và Phương pháp B (Phương pháp dao động - Vibroscope).
• Giới hạn kỹ thuật: Phương pháp cân trực tiếp (Phương pháp A) thường áp dụng cho các bó xơ có chiều dài tương đối đồng đều, trong khi phương pháp dao động (Phương pháp B) được áp dụng cho từng sợi xơ đơn lẻ có độ đàn hồi và đặc tính cơ lý phù hợp để tạo dao động ổn định dưới lực căng quy định.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng với các tiêu chuẩn liên quan sau:

• TCVN 1748 (ISO 139): Vật liệu dệt - Môi trường chuẩn để điều hòa và thử nghiệm.
• ASTM D 123: Thuật ngữ liên quan đến vật liệu dệt.
• ASTM D 5103: Phương pháp thử tiêu chuẩn để xác định độ nhỏ của xơ dệt bằng thiết bị đo độ nhỏ tự động.
• Các tiêu chuẩn lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử nghiệm xơ dệt khác nhằm đảm bảo tính đại diện của mẫu đo.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cốt lõi nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong quá trình thử nghiệm:

• Độ nhỏ (Linear density): Khối lượng trên một đơn vị chiều dài của xơ dệt. Đơn vị đo lường chuẩn được sử dụng là Tex (gam trên kilômét), Decitex (dtex - gam trên 10.000 mét) hoặc Denier (gam trên 9.000 mét).
• Phương pháp dao động (Vibroscope method): Quy trình xác định độ nhỏ của xơ đơn dựa trên mối liên hệ vật lý giữa tần số dao động tự do, chiều dài xơ và lực căng tác dụng lên xơ.
• Lực căng ban đầu (Pre-tension): Lực căng tối thiểu tác dụng lên sợi xơ để làm thẳng xơ mà không làm giãn nở hoặc biến dạng cấu trúc của xơ trước khi tiến hành đo đạc chiều dài hoặc tần số dao động.

Điều 4: Tóm tắt các phương pháp thử

Điều khoản này khái quát nguyên lý hoạt động của hai phương pháp xác định độ nhỏ được quy định trong tiêu chuẩn:

• Phương pháp A - Phương pháp cân trực tiếp (Direct Weighing Method):
  • Nguyên lý: Tiến hành đo chiều dài của một nhóm xơ đơn dưới một lực căng quy định.
  • Cắt các xơ này theo một chiều dài xác định trước.
  • Cân tổng khối lượng của nhóm xơ đã cắt bằng cân phân tích có độ chính xác cao.
  • Tính toán độ nhỏ trung bình của xơ dựa trên tổng khối lượng và tổng chiều dài của các sợi xơ trong nhóm.
• Phương pháp B - Phương pháp dao động (Vibroscope Method):
  • Nguyên lý: Từng sợi xơ đơn được kẹp chặt và kéo căng dưới một lực căng xác định trong thiết bị đo dao động.
  • Kích thích xơ dao động ngang ở tần số cơ bản của nó bằng nguồn điện động hoặc tĩnh điện.
  • Độ nhỏ của xơ được tính toán tự động hoặc thủ công dựa trên công thức liên hệ giữa chiều dài phần xơ dao động, lực căng tác dụng và tần số dao động đo được. Phương pháp này có ưu điểm là không làm phá hủy mẫu và có thể đo chính xác cho từng sợi xơ riêng lẻ.