Tóm tắt Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2361:1989 về Gang đúc - Yêu cầu kỹ thuật

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 2361:1989 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với gang đúc (gang thỏi) dùng trong công nghiệp luyện kim và chế tạo cơ khí. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng nhằm kiểm soát chất lượng nguyên liệu đầu vào cho quá trình sản xuất các chi tiết gang.

Phạm vi áp dụng và phân nhóm mác gang

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại gang thỏi (gang đúc) được sản xuất bằng lò cao hoặc các lò luyện khác, chuyên dùng để nấu luyện lại trong các lò đúc nhằm chế tạo vật đúc bằng gang.
• Phân loại mác gang: Gang đúc được phân chia thành các mác khác nhau dựa trên hàm lượng silic (Si) và các nguyên tố hợp kim khác. Các mác gang phổ biến bao gồm các ký hiệu quy chuẩn phản ánh đặc tính cơ lý và hóa học của sản phẩm.

Yêu cầu kỹ thuật về thành phần hóa học

Thành phần hóa học là chỉ tiêu cốt lõi quyết định chất lượng của gang đúc. TCVN 2361:1989 quy định nghiêm ngặt tỷ lệ phần trăm của các nguyên tố hóa học chính:

• Hàm lượng Silic (Si): Được quy định cụ thể cho từng mác gang, là cơ sở chính để phân loại mác sản phẩm.
• Hàm lượng Mangan (Mn): Được phân chia theo các nhóm khác nhau tùy thuộc vào yêu cầu công nghệ và tính chất cơ lý của vật đúc sau này.
• Hàm lượng Phốt pho (P): Quy định giới hạn tối đa nhằm tránh hiện tượng bở nguội và đảm bảo độ bền của gang.
• Hàm lượng Lưu huỳnh (S): Là tạp chất có hại, được kiểm soát ở mức tối thiểu cho phép để tránh gây nứt nóng và làm giảm tính chảy loãng của gang lỏng.
• Hàm lượng Cacbon (C): Được xác định để đảm bảo cấu trúc graphit hóa phù hợp trong quá trình đông đặc.

Trạng thái bề mặt và yêu cầu ngoại quan

• Chất lượng bề mặt: Thỏi gang đúc phải có bề mặt sạch, không được bám dính các tạp chất phi kim loại, xỉ hoặc đất cát với số lượng vượt quá mức quy định.
• Khuyết tật cho phép: Cho phép có các vết lõm co ngót và các khuyết tật bề mặt nhỏ không ảnh hưởng đến chất lượng nấu luyện lại.
• Khối lượng thỏi gang: Quy định trọng lượng tiêu chuẩn của mỗi thỏi gang để thuận tiện cho quá trình bốc xếp, vận chuyển và định lượng khi phối liệu lò nấu.

Phương pháp thử và quy tắc nghiệm thu

• Lấy mẫu phân tích: Quy trình lấy mẫu đại diện từ các lô hàng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy chuẩn để đảm bảo tính khách quan và chính xác của kết quả phân tích hóa học.
• Phương pháp xác định: Việc phân tích thành phần hóa học của gang đúc được thực hiện theo các tiêu chuẩn phương pháp thử hóa học hiện hành đối với gang và thép.
• Quy tắc nghiệm thu: Sản phẩm được giao nhận theo từng lô. Mỗi lô phải đi kèm với chứng chỉ chất lượng ghi rõ mác gang, số mẻ nấu, khối lượng và kết quả phân tích thành phần hóa học.