Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1484:2009 về Ổ lăn - Yêu cầu kỹ thuật là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các tiêu chuẩn chất lượng, kích thước, dung sai và các yêu cầu kỹ thuật đối với các loại ổ lăn được sử dụng trong ngành chế tạo máy và cơ khí chung tại Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật chung đối với các loại ổ lăn (bao gồm ổ bi và ổ đũa) được sản xuất hoặc lưu thông trên thị trường Việt Nam.
• Áp dụng cho các loại ổ lăn thông dụng, không áp dụng cho các loại ổ lăn chuyên dụng có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt như ổ lăn dùng trong hàng không, vũ trụ hoặc môi trường đặc biệt khắc nghiệt.
• Xác định các giới hạn về kích thước, dung sai lắp ghép, độ nhám bề mặt và các chỉ tiêu cơ lý khác nhằm đảm bảo tính lắp lẫn và độ bền của sản phẩm trong quá trình vận hành.

- Các tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn từ hệ thống Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và Tiêu chuẩn quốc tế (ISO) liên quan đến ổ lăn để đảm bảo tính đồng bộ và hội nhập quốc tế.
• Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn về phương pháp đo, dung sai kích thước, ký hiệu quy ước, phương pháp thử nghiệm độ cứng và kiểm tra khuyết tật bề mặt.
• Trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc sửa đổi, bổ sung thì áp dụng phiên bản mới nhất của tài liệu đó.

- Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

• Ổ lăn (Rolling bearing): Là cơ cấu đỡ trục quay, sử dụng các con lăn (bi hoặc đũa) để giảm ma sát trượt thành ma sát lăn trong quá trình chuyển động.
• Vòng trong và vòng ngoài (Inner ring and Outer ring): Các chi tiết hình vành khăn có rãnh lăn để các con lăn chuyển động trên đó.
• Con lăn (Rolling element): Chi tiết dạng viên bi hoặc hình trụ (đũa) nằm giữa vòng trong và vòng ngoài để truyền tải lực.
• Vòng cách (Cage): Chi tiết giữ khoảng cách đều nhau giữa các con lăn trong quá trình hoạt động, ngăn ngừa sự tiếp xúc trực tiếp giữa các con lăn.
• Độ rơ hướng kính và độ rơ dọc trục (Radial and Axial internal clearance): Khoảng dịch chuyển cho phép giữa vòng trong và vòng ngoài theo hướng kính hoặc hướng trục khi không chịu tải.

- Yêu cầu kỹ thuật chung đối với ổ lăn (Điều 4)

• Yêu cầu về vật liệu chế tạo: Vòng trong, vòng ngoài và con lăn phải được chế tạo từ thép chuyên dụng cho ổ lăn (như thép GCr15 hoặc các mác thép tương đương) có độ bền cao, khả năng chống mài mòn tốt. Vòng cách có thể được làm bằng thép carbon thấp, đồng thau hoặc vật liệu polyme kỹ thuật tùy thuộc vào điều kiện làm việc cụ thể.
• Yêu cầu về độ cứng: Các chi tiết chịu lực chính (vòng trong, vòng ngoài, con lăn) sau khi nhiệt luyện phải đạt độ cứng tiêu chuẩn (thường từ 60 đến 65 HRC) để đảm bảo tuổi thọ và khả năng chịu tải trọng động, tải trọng tĩnh.
• Yêu cầu về chất lượng bề mặt: Bề mặt làm việc của rãnh lăn và con lăn phải được mài bóng đạt độ nhám quy định, không được có các vết nứt, vết xước sâu, rỉ sét hoặc các khuyết tật kim loại khác ảnh hưởng đến hoạt động của ổ lăn.
• Dung sai kích thước và hình học: Kích thước danh nghĩa, sai lệch giới hạn của đường kính trong, đường kính ngoài, chiều rộng ổ lăn và độ đảo hướng kính phải tuân thủ nghiêm ngặt các cấp chính xác quy định trong tiêu chuẩn.
• Yêu cầu về lắp ráp và vận hành thử: Ổ lăn sau khi lắp ráp hoàn chỉnh phải quay trơn tru, nhẹ nhàng, không bị kẹt hoặc có tiếng động lạ khi quay bằng tay, đảm bảo lượng bôi trơn ban đầu theo đúng quy chuẩn kỹ thuật.