Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10780-3:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10780-3:2016 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/TR 6579-3:2014. Đây là văn bản kỹ thuật chuyên môn quan trọng trong chuỗi tiêu chuẩn về vi sinh vật trong chuỗi thực phẩm, tập trung hướng dẫn chi tiết quy trình và phương pháp xác định typ huyết thanh (serotyping) của các loài thuộc chi Salmonella (Salmonella spp.).

- Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Tiêu chuẩn này đưa ra các hướng dẫn cụ thể để xác định typ huyết thanh của các chủng Salmonella spp., áp dụng cho các chủng phân lập từ nhiều nguồn khác nhau trong chuỗi thực phẩm.
• Các đối tượng điều chỉnh bao gồm: sản phẩm dành cho con người tiêu dùng, thức ăn chăn nuôi, các mẫu môi trường trong khu vực sản xuất và xử lý thực phẩm, cũng như các mẫu thu thập ở giai đoạn sản xuất ban đầu.
• Văn bản hướng dẫn này hỗ trợ các phòng thử nghiệm vi sinh thống nhất phương pháp phân loại, phục vụ hiệu quả cho công tác giám sát dịch tễ học, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát an toàn thực phẩm.

- Nguyên tắc xác định typ huyết thanh Salmonella

• Phương pháp xác định typ huyết thanh dựa trên phản ứng ngưng kết đặc hiệu giữa các kháng nguyên bề mặt của vi khuẩn Salmonella với các kháng huyết thanh tương ứng (bao gồm kháng nguyên thân O và kháng nguyên lông roi H).
• Sử dụng sơ đồ phân loại White-Kauffmann-Le Minor để đối chiếu, xác định công thức kháng nguyên và gọi tên typ huyết thanh (serovar) của chủng vi khuẩn thử nghiệm.
• Trước khi tiến hành phản ứng ngưng kết, chủng phân lập phải được kiểm tra độ tinh sạch và xác định đúng là Salmonella bằng các phản ứng sinh hóa phù hợp.

- Quy trình thực hiện cốt lõi

• Chuẩn bị và nuôi cấy chủng: Thực hiện nuôi cấy và phục hồi chủng Salmonella trên các môi trường dinh dưỡng thích hợp để đảm bảo sự biểu hiện tối ưu của các kháng nguyên O và H.
• Xác định kháng nguyên O: Tiến hành phản ứng ngưng kết trên lam kính với các kháng huyết thanh O đa giá, sau đó là các kháng huyết thanh đơn giá để xác định nhóm huyết thanh cụ thể.
• Xác định kháng nguyên H: Thực hiện phản ứng ngưng kết để xác định các pha kháng nguyên H (pha 1 và pha 2). Trong trường hợp chủng vi khuẩn chỉ biểu hiện một pha, cần áp dụng phương pháp chuyển pha (bằng kỹ thuật đĩa thạch hoặc ống thạch mềm) để kích thích biểu hiện pha còn lại.
• Đối chiếu và đọc kết quả: Tổng hợp công thức kháng nguyên thu được từ kết quả ngưng kết O và H, sau đó tra cứu sơ đồ White-Kauffmann-Le Minor để kết luận tên typ huyết thanh.

- Yêu cầu về quản lý chất lượng và thuốc thử

• Các loại kháng huyết thanh sử dụng trong thử nghiệm phải có nguồn gốc rõ ràng, được bảo quản nghiêm ngặt ở nhiệt độ tiêu chuẩn theo khuyến cáo của nhà sản xuất để tránh làm giảm hoạt tính sinh học.
• Phòng thử nghiệm phải thực hiện kiểm tra chất lượng định kỳ (control test) đối với các lô kháng huyết thanh bằng cách sử dụng các chủng chuẩn Salmonella đã biết trước công thức kháng nguyên.
• Kỹ thuật viên thực hiện cần được đào tạo chuyên sâu để nhận biết chính xác hiện tượng ngưng kết thật và phân biệt với hiện tượng tự ngưng kết (ngưng kết giả) của các chủng dạng thô (R-forms).