Việc vượt qua kỳ thi tuyển công chức đầy cam go mới chỉ là bước khởi đầu. Để chính thức trở thành một công chức trong bộ máy Nhà nước, người trúng tuyển phải trải qua một giai đoạn thử thách quan trọng: Chế độ tập sự. Đây là khoảng thời gian để công chức mới làm quen với môi trường, tập làm những công việc ở vị trí việc làm được tuyển dụng dưới sự hướng dẫn của những người đi trước.

Chế độ tập sự - "Cửa ải" bắt buộc của mọi công chức mới

Theo quy định tại Điều 40 Luật Cán bộ, công chức 2008, người được tuyển dụng vào công chức phải thực hiện chế độ tập sự để làm quen với môi trường công tác và tập làm những công việc của vị trí việc làm được tuyển dụng.

Mục đích của việc tập sự không chỉ là để cơ quan đánh giá năng lực thực tế của người mới, mà còn là quyền lợi để người tập sự được đào tạo, bồi dưỡng những kỹ năng hành chính cơ bản nhất.

Thời gian tập sự kéo dài bao lâu?

Căn cứ vào trình độ chuyên môn và ngạch được bổ nhiệm, thời gian tập sự được quy định khác nhau. Tại thời điểm tháng 04/2020, áp dụng quy định tại Nghị định 161/2018/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 24/2010/NĐ-CP), thời gian tập sự cụ thể như sau:

• 12 tháng: Đối với trường hợp tuyển dụng vào công chức loại C (ngạch chuyên viên hoặc tương đương).
• 06 tháng: Đối với trường hợp tuyển dụng vào công chức loại D (ngạch cán sự hoặc tương đương; ngạch nhân viên).

Riêng đối với công chức cấp xã, thời gian tập sự có thể chỉ là 03 tháng nếu được xếp lương ngạch nhân viên theo quy định tại Nghị định 92/2009/NĐ-CP.

Đặc biệt, với đối tượng là sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc hoặc cán bộ khoa học trẻ, thời gian tập sự được linh hoạt từ 03 đến 12 tháng theo Nghị định 140/2017/NĐ-CP.

Quyền lợi về lương và phụ cấp trong giai đoạn "thử lửa"

Nhiều người lo ngại rằng trong thời gian tập sự sẽ chỉ nhận được mức thu nhập thấp. Tuy nhiên, pháp luật quy định rất rõ ràng về vấn đề này tại Điều 22 Nghị định 24/2010/NĐ-CP:

Trong thời gian tập sự, người tập sự được hưởng 85% mức lương bậc 1 của ngạch tuyển dụng. Trường hợp có bằng Thạc sĩ hoặc Tiến sĩ phù hợp yêu cầu tuyển dụng thì được hưởng 85% mức lương bậc 2 hoặc bậc 3.

Tuy nhiên, có 04 trường hợp đặc biệt được hưởng 100% lương và phụ cấp ngay trong thời gian tập sự:

1. Làm việc ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
2. Làm việc trong các ngành, nghề độc hại, nguy hiểm.
3. Người đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an, thanh niên xung phong... từ đủ 24 tháng trở lên.
4. Sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, cán bộ khoa học trẻ theo Nghị định 140/2017/NĐ-CP.

2 trường hợp bị hủy bỏ quyết định tuyển dụng khi tập sự không đạt

Không phải ai trúng tuyển cũng mặc nhiên được bổ nhiệm chính thức. Theo Điều 24 Nghị định 24/2010/NĐ-CP, quyết định tuyển dụng sẽ bị hủy bỏ nếu:

• Người tập sự không hoàn thành nhiệm vụ: Được đánh giá dựa trên ý thức kỷ luật, kết quả công việc và sự phối hợp trong cơ quan. Các hành vi như gây mất đoàn kết, cửa quyền, hách dịch hoặc tiêu cực sẽ dẫn đến kết quả không đạt.
• Bị xử lý kỷ luật từ khiển trách trở lên: Trong thời gian tập sự, nếu vi phạm đạo đức công vụ hoặc các quy định tại Nghị định 34/2011/NĐ-CP dẫn đến bị kỷ luật, người tập sự sẽ bị buộc thôi việc.

Chế độ hỗ trợ khi bị hủy bỏ quyết định tuyển dụng

Dù không được tuyển dụng chính thức, Nhà nước vẫn có chính sách hỗ trợ nhân văn để người lao động ổn định cuộc sống. Cụ thể, người bị hủy bỏ quyết định tuyển dụng được hưởng:

• Trợ cấp 01 tháng lương và các khoản phụ cấp hiện hưởng.
• Tiền tàu xe về nơi cư trú.

Như vậy, chế độ tập sự là một giai đoạn thử thách nghiêm túc. Để trở thành công chức chính thức, mỗi cá nhân cần không ngừng nỗ lực, trau dồi đạo đức và kỹ năng chuyên môn ngay từ những ngày đầu tiên bước chân vào công sở.