Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8566:2010 quy định phương pháp đánh giá hoạt tính đối kháng của các chủng vi sinh vật trong phân bón vi sinh vật đối với nấm gây bệnh vùng rễ cây trồng cạn. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể bao gồm:

• Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hoạt tính đối kháng của các chủng vi sinh vật (bao gồm vi khuẩn, nấm, xạ khuẩn) có trong phân bón vi sinh vật hoặc dùng để sản xuất phân bón vi sinh vật đối với một số loài nấm gây bệnh vùng rễ phổ biến trên cây trồng cạn.
• Đối tượng áp dụng trực tiếp là các phòng thử nghiệm, cơ quan kiểm định chất lượng phân bón, các đơn vị nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất phân bón vi sinh vật tại Việt Nam nhằm đánh giá chất lượng và hiệu quả sinh học của sản phẩm trước khi lưu thông trên thị trường.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tài liệu tiêu chuẩn liên quan sau đây. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 6166, Phân bón vi sinh vật cố định nitơ - Tiêu chuẩn về phương pháp kiểm tra và đánh giá mật độ tế bào vi sinh vật.
• TCVN 6167, Phân bón vi sinh vật phân giải hợp chất photpho khó tan - Quy trình kỹ thuật kiểm tra mật độ và hoạt tính sinh học.
• TCVN 6168, Phân bón vi sinh vật phân giải xenlulo - Phương pháp xác định mật độ và khả năng phân giải xenlulo.
• Các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành khác về an toàn sinh học và kỹ thuật phòng thí nghiệm vi sinh vật học.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu trong quá trình thực hiện thử nghiệm:

• Phân bón vi sinh vật đối kháng: Là sản phẩm phân bón chứa một hoặc nhiều chủng vi sinh vật sống đã được tuyển chọn có khả năng ức chế, tiêu diệt hoặc hạn chế sự phát triển của nấm gây bệnh vùng rễ cây trồng.
• Hoạt tính đối kháng (Antagonistic activity): Khả năng của vi sinh vật thử nghiệm trong việc ức chế sự sinh trưởng và phát triển của nấm sợi gây bệnh thông qua các cơ chế như cạnh tranh dinh dưỡng, sinh chất kháng sinh, ký sinh trực tiếp hoặc tiết enzyme phân hủy vách tế bào nấm.
• Nấm gây bệnh vùng rễ cây trồng cạn: Các loài nấm sợi ký sinh hoặc hoại sinh có khả năng tấn công vào hệ thống rễ, cổ rễ của cây trồng cạn (như Fusarium, Rhizoctonia, Phytophthora, Pythium), gây ra các triệu chứng thối rễ, héo rũ, lở cổ rễ.

- Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp

Nguyên tắc cốt lõi để đánh giá hoạt tính đối kháng được xây dựng dựa trên các cơ sở khoa học sau:

• Phương pháp dựa trên nguyên lý nuôi cấy kép (dual culture) giữa vi sinh vật đối kháng (chủng thử nghiệm từ phân bón) và nấm gây bệnh mục tiêu trên cùng một môi trường thạch dinh dưỡng thích hợp (thường là môi trường PDA hoặc môi trường chuyên dụng) trong các điều kiện nhiệt độ và thời gian tiêu chuẩn.
• Sự đối kháng được xác định và định lượng thông qua việc đo lường kích thước của vòng vô khuẩn (vùng ức chế sinh trưởng) xuất hiện giữa khuẩn lạc vi sinh vật đối kháng và hệ sợi nấm gây bệnh, hoặc dựa trên khả năng phát triển lấn át, ký sinh trực tiếp của vi sinh vật đối kháng lên khuẩn lạc nấm bệnh.
• Hiệu quả đối kháng được tính toán bằng phần trăm ức chế sự phát triển bán kính hệ sợi nấm (đối với nấm sợi) hoặc đánh giá định tính mức độ bao phủ, tiêu diệt nguồn bệnh.