Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5847:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5847:2016 do Viện Vật liệu xây dựng biên soạn, Bộ Xây dựng đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này thay thế cho TCVN 5847:1994, quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với sản phẩm cột điện bê tông cốt thép ly tâm. Đây là văn bản kỹ thuật cốt lõi áp dụng cho các đơn vị sản xuất, thiết kế, thi công và giám sát chất lượng công trình điện lực, viễn thông tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này áp dụng cho các loại cột điện bằng bê tông cốt thép ly tâm (bao gồm cả bê tông cốt thép thường và bê tông cốt thép dự ứng lực) được sản xuất theo công nghệ ly tâm, sử dụng cho các công trình:

• Đường dây tải điện trên không và các trạm biến áp phân phối.
• Đường dây thông tin, viễn thông, truyền thanh và truyền hình cáp.
• Hệ thống chiếu sáng đô thị, đường phố và các khu công nghiệp.
• Các công trình hạ tầng kỹ thuật khác có yêu cầu sử dụng cột bê tông ly tâm chịu lực uốn.

Phân loại và ký hiệu sản phẩm

Cột điện bê tông cốt thép ly tâm được phân loại dựa trên các đặc tính kỹ thuật cụ thể sau:

• Theo chủng loại cốt thép: Gồm cột điện bê tông cốt thép ly tâm thông thường (ký hiệu là CC) và cột điện bê tông cốt thép ly tâm dự ứng lực (ký hiệu là PC).
• Theo khả năng chịu tải: Được chia thành các cấp tải trọng khác nhau (ví dụ: cấp A, B, C, D...) tương ứng với lực nứt và lực phá hủy thiết kế được quy định chi tiết trong tiêu chuẩn.
• Theo kích thước hình học: Phân loại theo chiều dài danh nghĩa (tính bằng mét) và đường kính ngoài (đầu ngọn và đầu gốc).

Yêu cầu kỹ thuật đối với vật liệu chế tạo

Để đảm bảo chất lượng và độ bền của cột điện trong điều kiện vận hành ngoài trời, tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt về nguyên vật liệu đầu vào:

• Xi măng: Phải sử dụng xi măng poóc lăng hoặc xi măng poóc lăng hỗn hợp đạt tiêu chuẩn quốc gia hiện hành, đảm bảo cường độ chịu lực của bê tông.
• Cốt liệu (Cát, đá): Cát dùng cho bê tông phải là cát vàng, sạch; đá dăm hoặc sỏi cuội phải có cỡ hạt phù hợp với chiều dày thành cột và mật độ cốt thép, không lẫn tạp chất vượt quá giới hạn cho phép.
• Nước và phụ gia: Nước dùng để trộn và bảo dưỡng bê tông phải sạch, không chứa các tạp chất gây hại cho bê tông và cốt thép. Phụ gia hóa học phải đảm bảo không gây ăn mòn cốt thép.
• Cốt thép: Thép chịu lực chính và thép đai phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật về giới hạn bền, giới hạn chảy và độ dãn dài. Đối với cột dự ứng lực (PC), cốt thép dự ứng lực phải có cường độ cao theo đúng thiết kế.

Yêu cầu về chất lượng sản phẩm hoàn thiện

Sản phẩm cột điện bê tông cốt thép ly tâm sau khi chế tạo phải đáp ứng các chỉ tiêu chất lượng sau:

• Kích thước và độ lệch cho phép: Tiêu chuẩn quy định cụ thể dung sai cho phép đối với chiều dài cột, đường kính ngoài, chiều dày thành cột và độ thẳng của thân cột nhằm đảm bảo khả năng lắp ghép và chịu lực đồng đều.
• Chất lượng bề mặt: Bề mặt ngoài của cột phải nhẵn phẳng, không được có các vết nứt rộng quá giới hạn cho phép, không bị rỗ tổ ong sâu hoặc lộ cốt thép ra ngoài. Các khuyết tật bề mặt nếu có phải được xử lý kỹ thuật đúng quy trình trước khi xuất xưởng.
• Khả năng chịu tải (Mô men uốn): Cột phải đạt yêu cầu về mô men nứt (không xuất hiện vết nứt vượt quá bề rộng quy định dưới tải trọng thử nghiệm) và mô men phá hủy (không bị gãy đổ dưới tải trọng giới hạn thiết kế).

Phương pháp thử nghiệm và kiểm tra chất lượng

Tiêu chuẩn quy định chi tiết các phương pháp thử nghiệm để đánh giá sự phù hợp của sản phẩm:

• Kiểm tra ngoại quan và kích thước: Sử dụng các thiết bị đo thông dụng như thước cuộn, thước kẹp, kính lúp chuyên dụng để đo đạc kích thước hình học, chiều dày thành cột và kiểm tra các khuyết tật bề mặt.
• Thử nghiệm khả năng chịu tải uốn tĩnh: Đây là thử nghiệm bắt buộc đối với từng lô sản phẩm. Cột được gá đặt trên bệ thử chuyên dụng, tác dụng lực uốn tại các điểm quy định để xác định lực xuất hiện vết nứt đầu tiên và lực gây phá hủy cột. Kết quả thử nghiệm là căn cứ quyết định nghiệm thu lô hàng.

Ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

Quy trình lưu thông và bảo quản sản phẩm phải tuân thủ các nguyên tắc kỹ thuật:

• Ghi nhãn: Trên thân mỗi cây cột phải được ghi rõ các thông tin cơ bản bằng sơn không phai bao gồm: tên nhà sản xuất, ký hiệu loại cột, chiều dài, cấp tải trọng, ngày sản xuất và dấu hợp chuẩn.
• Vận chuyển và xếp dỡ: Quá trình bốc xếp, vận chuyển phải sử dụng thiết bị nâng hạ chuyên dụng, có đệm lót bằng gỗ giữa các lớp cột để tránh va đập gây nứt vỡ.
• Bảo quản: Cột phải được xếp theo từng chủng loại, kích thước trên nền bãi phẳng, vững chắc và được kê xếp ngăn nắp theo đúng sơ đồ kỹ thuật an toàn.