Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13067:2020 về Khe co giãn thép dạng răng lược - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử được công bố vào năm 2020, quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử nghiệm, quy trình kiểm tra chất lượng và nghiệm thu đối với sản phẩm khe co giãn thép dạng răng lược sử dụng trong các công trình cầu đường bộ.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng (Điều 1)

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với khe co giãn thép dạng răng lược (sau đây gọi tắt là khe co giãn răng lược) có lượng dịch chuyển dọc cầu không quá 240 mm. Tiêu chuẩn áp dụng cho các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến công tác thiết kế, chế tạo, thi công, giám sát, nghiệm thu và bảo trì hệ thống khe co giãn răng lược trên các công trình cầu đường bộ tại Việt Nam.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ và chính xác, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có):

• Các tiêu chuẩn quốc gia về thử nghiệm cơ lý kim loại, bao gồm thử kéo, thử uốn và thử va đập để xác định cơ tính của vật liệu thép chế tạo tấm răng lược.
• Các tiêu chuẩn về bảo vệ chống ăn mòn kim loại, đặc biệt là phương pháp mạ kẽm nhúng nóng và các hệ thống sơn phủ bảo vệ bề mặt thép trong môi trường khí quyển.
• Các tiêu chuẩn về vật liệu liên kết như bu lông, đai ốc, vòng đệm và cốt thép neo.
• Các tiêu chuẩn kỹ thuật về vật liệu cao su lưu hóa hoặc vật liệu đàn hồi polyme dùng để chế tạo máng thoát nước và các chi tiết làm kín của khe co giãn.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế:

• Khe co giãn thép dạng răng lược (Finger joint): Là thiết bị nối tiếp giữa hai dầm cầu hoặc giữa dầm cầu và mố cầu, cấu tạo từ các tấm thép hình răng lược ăn khớp với nhau, cho phép cầu co giãn tự do dưới tác động của nhiệt độ, tải trọng và các yếu tố môi trường khác, đồng thời đảm bảo bề mặt khai thác êm thuận cho phương tiện giao thông.
• Tấm răng lược (Finger plate): Bộ phận chịu lực trực tiếp từ bánh xe phương tiện giao thông, được chế tạo từ thép tấm cường độ cao và được gia công tạo hình các răng lược xen kẽ nhau.
• Hệ thống thoát nước (Drainage system): Bộ phận lắp đặt phía dưới khe co giãn, thường là máng thoát nước bằng cao su hoặc vật liệu chống thấm, có nhiệm vụ thu gom nước mưa và các tạp chất, dẫn ra ngoài để tránh rò rỉ nước xuống kết cấu mố, trụ và dầm cầu phía dưới.
• Hệ thống neo (Anchorage system): Tập hợp các chi tiết liên kết như thanh neo, bu lông neo, thép chờ được hàn chắc chắn vào khe co giãn để truyền lực tác động từ phương tiện giao thông vào kết cấu bê tông của dầm hoặc mố cầu.
• Độ dịch chuyển (Movement capacity): Khả năng dịch chuyển tương đối lớn nhất theo phương dọc cầu, phương ngang cầu và phương đứng mà khe co giãn có thể đáp ứng được mà không bị hư hỏng hay biến dạng quá mức cho phép.

Phân loại và ký hiệu (Điều 4)

Khe co giãn răng lược được phân loại một cách khoa học để tạo thuận lợi cho công tác thiết kế, lựa chọn sản phẩm phù hợp với từng quy mô công trình:

• Phân loại theo lượng dịch chuyển dọc cầu: Được chia thành các cấp độ dịch chuyển danh định cụ thể, phổ biến từ 40 mm, 80 mm, 120 mm, 160 mm, 200 mm cho đến tối đa 240 mm.
• Phân loại theo đặc điểm cấu tạo và lắp đặt: Gồm loại khe co giãn răng lược đặt trực tiếp trên bản mặt cầu (không có dầm đỡ phụ) và loại có hệ thống dầm đỡ phụ trợ đối với các dòng khe có lượng dịch chuyển lớn; phân loại theo kiểu máng thoát nước (máng cao su mềm hoặc máng thép kết hợp cao su).
• Quy cách ký hiệu sản phẩm: Tiêu chuẩn đưa ra sơ đồ mã hóa ký hiệu sản phẩm thống nhất, bao gồm các thông tin về mã hiệu tiêu chuẩn (TCVN 13067), loại khe co giãn, lượng dịch chuyển thiết kế và các thông số kỹ thuật đặc trưng khác nhằm phục vụ công tác quản lý chất lượng, đặt hàng và nghiệm thu tại công trường.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13067:2020 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố ban hành. Các dự án đầu tư xây dựng công trình cầu đường bộ mới hoặc sửa chữa, nâng cấp hệ thống khe co giãn hiện hữu cần tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ tiêu kỹ thuật và phương pháp thử được quy định trong tiêu chuẩn này để đảm bảo tuổi thọ công trình và an toàn giao thông.