Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9968:2013 (ISO 15884:2002)

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9968:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 15884:2002, quy định phương pháp chuẩn bị metyl este của các axit béo từ chất béo sữa. Đây là một tiêu chuẩn kỹ thuật nền tảng trong lĩnh vực phân tích thực phẩm, phục vụ cho việc xác định thành phần axit béo bằng phương pháp sắc ký khí-lỏng (GLC).

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định chi tiết phương pháp chuẩn bị metyl este của các axit béo có nguồn gốc từ chất béo sữa. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Áp dụng đối với chất béo sữa nguyên chất được tách chiết trực tiếp từ sữa tươi hoặc sữa đã qua xử lý.
• Áp dụng đối với chất béo thu được từ các sản phẩm sữa khác nhau như bơ, phô mai, kem, sữa bột và các sản phẩm béo từ sữa.
• Phương pháp này được thiết kế đặc biệt để xử lý các axit béo có mạch cacbon từ C4 đến C22, đảm bảo không làm mất các axit béo mạch ngắn dễ bay hơi (như axit butyric) trong quá trình chuẩn bị mẫu.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, cần tham chiếu đến các tài liệu viện dẫn quan trọng sau đây. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu; đối với các tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 6400 (ISO 707): Sữa và sản phẩm sữa - Hướng dẫn lấy mẫu.
• ISO 14156 | IDF 172: Sữa và sản phẩm sữa - Phương pháp chiết lipid và các hợp chất hòa tan trong lipid (đây là tài liệu bắt buộc để thực hiện việc tách chiết chất béo trước khi tiến hành chuẩn bị metyl este).

Điều 3: Nguyên tắc của phương pháp

Phương pháp chuẩn bị metyl este của axit béo trong chất béo sữa dựa trên nguyên tắc chuyển este hóa (transesterification) trong môi trường kiềm khan, cụ thể:

• Hòa tan mẫu: Chất béo sữa được hòa tan hoàn toàn trong dung môi heptan để tạo thành một pha lỏng đồng nhất, tạo điều kiện thuận lợi cho phản ứng hóa học xảy ra.
• Phản ứng chuyển este hóa: Tiến hành phản ứng bằng cách thêm dung dịch kali hydroxit (KOH) trong metanol. Phản ứng diễn ra nhanh chóng ở nhiệt độ phòng, chuyển đổi các glyxerit (chất béo trung tính) thành các metyl este tương ứng của axit béo.
• Trung hòa và làm khan: Sử dụng natri hydro sunfat khan để trung hòa lượng kiềm dư thừa sau phản ứng và hấp thụ lượng nước phát sinh. Bước này cực kỳ quan trọng nhằm bảo vệ cột sắc ký khí khỏi bị hư hại và đảm bảo độ bền của thiết bị phân tích.
• Thu hồi mẫu: Lớp dung dịch heptan phía trên chứa các metyl este của axit béo được tách ra và sử dụng trực tiếp để bơm vào thiết bị sắc ký khí.

Điều 4: Thuốc thử và dung môi

Trong quá trình thực hiện phân tích, chỉ sử dụng các thuốc thử đạt độ tinh khiết phân tích cao và nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương để tránh gây nhiễu kết quả sắc ký:

• Heptan: Dung môi chính dùng để hòa tan chất béo, yêu cầu không chứa các tạp chất hữu cơ có thể gây nhiễu trên sắc ký đồ.
• Dung dịch Kali hydroxit trong metanol (nồng độ khoảng 2 mol/l): Được chuẩn bị bằng cách hòa tan kali hydroxit khan trong metanol tuyệt đối. Dung dịch này cần được bảo quản trong chai thủy tinh tối màu, đậy kín và chuẩn bị mới định kỳ để tránh hút ẩm từ không khí.
• Natri hydro sunfat ngậm một phân tử nước (NaHSO4.H2O): Dạng bột mịn, được sấy khô và sử dụng để trung hòa kiềm dư và làm khan dung dịch sau phản ứng chuyển este hóa.