Tóm tắt Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 7596:2007 (ISO 16050:2003) về Thực phẩm - Xác định Aflatoxin B1 và Hàm lượng Tổng số Aflatoxin B1, B2, G1 và G2 trong Ngũ cốc, các Loại hạt và các Sản phẩm của chúng

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7596:2007 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16050:2003. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) kết hợp làm sạch bằng cột ái lực miễn dịch để xác định độc tố vi nấm aflatoxin trong thực phẩm. Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết và chuyên sâu từ Phần mở đầu đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng aflatoxin B1 và tổng số aflatoxin B1, B2, G1, G2 trong nhiều loại nông sản và thực phẩm chế biến.

• Đối tượng áp dụng: Phương pháp được áp dụng hiệu quả đối với ngô, lạc (đậu phộng), quả sung khô và các sản phẩm có nguồn gốc từ ngũ cốc hoặc các loại hạt.
• Giới hạn định lượng: Phương pháp này đã được chứng minh là phù hợp để xác định hàm lượng aflatoxin B1 ở mức tối thiểu là 2 microgam trên kilogam (mcg/kg) và tổng số aflatoxin ở mức tối thiểu là 8 mcg/kg.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, việc viện dẫn các tài liệu kỹ thuật bổ trợ là bắt buộc. Tài liệu cốt lõi được viện dẫn bao gồm:

• TCVN 4851 (ISO 3696): Quy định về nước dùng cho phòng thí nghiệm phân tích, yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử. Nước sử dụng trong toàn bộ quy trình phân tích aflatoxin phải đạt tiêu chuẩn chất lượng cực kỳ tinh khiết (thường là nước loại 1 hoặc loại 2) để tránh gây nhiễu kết quả sắc ký.

Điều 3: Nguyên tắc của phương pháp

Quy trình xác định aflatoxin được thực hiện dựa trên nguyên lý hóa - lý hiện đại, trải qua bốn giai đoạn chính:

• Chiết xuất mẫu: Phần mẫu thử được đồng nhất hóa và chiết bằng hỗn hợp dung môi metanol và nước. Quá trình này giúp hòa tan tối đa các aflatoxin từ nền mẫu rắn vào pha lỏng.
• Làm sạch bằng cột ái lực miễn dịch (Immunoaffinity Column - IAC): Dịch chiết sau khi lọc và làm loãng bằng nước hoặc dung dịch đệm được cho chảy qua cột ái lực miễn dịch. Cột này chứa các kháng thể đặc hiệu có khả năng liên kết chọn lọc với các phân tử aflatoxin B1, B2, G1 và G2. Các tạp chất không liên kết sẽ bị rửa trôi hoàn toàn bằng nước hoặc dung dịch rửa thích hợp.
• Rửa giải (Giải hấp phụ): Các aflatoxin bám trên cột ái lực miễn dịch được giải hấp phụ bằng cách cho dung môi metanol hoặc axetonitril đi qua cột. Dung dịch rửa giải thu được chứa aflatoxin tinh khiết.
• Phân tích bằng HPLC và dẫn xuất sau cột: Dung dịch rửa giải được tiêm vào hệ thống sắc ký lỏng pha đảo (RP-HPLC). Để tăng độ nhạy phát hiện huỳnh quang của aflatoxin B1 và G1, hệ thống sử dụng kỹ thuật dẫn xuất hóa sau cột bằng iot hoặc bằng brom được tạo ra bằng phương pháp điện hóa (thiết bị Kobra cell). Các aflatoxin sau đó được phát hiện bằng đầu dò huỳnh quang và định lượng dựa trên diện tích pic so với đường chuẩn.

Điều 4: Thuốc thử và vật liệu thử

Tiêu chuẩn yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng của các loại hóa chất, thuốc thử để đảm bảo độ lặp lại và độ tái lập của phép đo:

• Dung môi: Metanol, axetonitril và nước dùng cho HPLC phải có độ tinh khiết cao nhất (loại dùng cho sắc ký).
• Hóa chất dẫn xuất: Iot tinh thể hoặc kali bromua (đối với phương pháp dẫn xuất điện hóa) tùy thuộc vào cấu hình thiết bị của phòng thử nghiệm.
• Dung dịch đệm phosphat (PBS): Được sử dụng để pha loãng dịch chiết mẫu trước khi nạp lên cột ái lực miễn dịch, giúp duy trì môi trường pH tối ưu cho phản ứng liên kết giữa kháng thể và kháng nguyên (aflatoxin).
• Chất chuẩn aflatoxin: Bao gồm các chất chuẩn tinh khiết của aflatoxin B1, B2, G1 và G2. Do aflatoxin là chất độc và nhạy cảm với ánh sáng, các dung dịch chuẩn phải được bảo quản trong dụng cụ thủy tinh màu hổ phách (tránh ánh sáng cực tím) và lưu trữ ở nhiệt độ lạnh dưới 0 độ C.
• Cột ái lực miễn dịch: Phải có khả năng liên kết tối thiểu với một lượng aflatoxin nhất định (thường là 100 nanogam aflatoxin B1) và đạt hiệu suất thu hồi tối thiểu theo quy định của nhà sản xuất (thường trên 80%).