Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7447-7-712:2019 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60364-7-712:2017) quy định về Hệ thống lắp đặt điện hạ áp - Phần 7-712: Yêu cầu đối với hệ thống lắp đặt đặc biệt hoặc khu vực đặc biệt - Hệ thống nguồn quang điện mặt trời. Đây là văn bản kỹ thuật cốt lõi hướng dẫn các yêu cầu an toàn, thiết kế và lắp đặt đối với hệ thống điện mặt trời (PV) nhằm bảo vệ con người, tài sản và đảm bảo sự vận hành ổn định của hệ thống điện hạ áp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với toàn bộ hệ thống lắp đặt điện nguồn quang điện mặt trời, từ các môđun quang điện cho đến điểm đấu nối với hệ thống điện của tòa nhà hoặc lưới điện công cộng. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân thiết kế, thi công, giám sát, nghiệm thu và vận hành các hệ thống điện mặt trời áp mái, điện mặt trời mặt đất quy mô hạ áp.

Phần mở đầu và các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Các điều khoản đầu tiên của tiêu chuẩn thiết lập nền tảng kỹ thuật và các nguyên tắc chung cho hệ thống nguồn quang điện mặt trời:

• Phạm vi áp dụng chi tiết: Xác định ranh giới kỹ thuật áp dụng cho các hệ thống PV có hoặc không có bộ lưu trữ năng lượng, hệ thống hòa lưới hoặc hệ thống hoạt động độc lập.
• Tài liệu viện dẫn: Quy định các tiêu chuẩn liên quan bắt buộc phải áp dụng đồng thời để đảm bảo tính đồng bộ về an toàn điện và thiết bị.
• Thuật ngữ và định nghĩa: Làm rõ các khái niệm chuyên ngành quan trọng như chuỗi PV (PV string), dãy PV (PV array), thiết bị chuyển đổi nguồn quang điện (PV PCE - Inverter), điện áp cực đại của hệ thống, và các điểm đấu nối đặc thù.
• Đánh giá các đặc tính chung: Yêu cầu khảo sát và đánh giá các yếu tố môi trường, điều kiện vận hành thực tế và đặc tính của tải tiêu thụ trước khi tiến hành thiết kế chi tiết.

Hệ thống lắp đặt PV từ các môđun PV đến các đầu nối một chiều (DC) của PV PCE

Phần này tập trung vào các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt đối với khu vực dòng điện một chiều (DC) - nơi thường xuyên hoạt động dưới điện áp cao và có nguy cơ xảy ra sự cố hồ quang điện:

• Biện pháp bảo vệ chống điện giật: Yêu cầu bắt buộc sử dụng biện pháp cách điện kép hoặc cách điện tăng cường cho toàn bộ hệ thống dây dẫn và thiết bị phía DC.
• Lựa chọn và lắp đặt thiết bị điện phía DC: Các hộp kết nối (combiner box), cáp điện DC chuyên dụng, đầu nối (connector) và thiết bị bảo vệ quá dòng phải được thiết kế đặc thù cho hệ thống PV, có khả năng chịu đựng điện áp cực đại và dòng điện ngắn mạch của dãy PV trong mọi điều kiện thời tiết.
• Khả năng chống chịu môi trường: Cáp điện và các phụ kiện lắp đặt ngoài trời phải có khả năng chống tia cực tím (UV), chịu được nhiệt độ cao và có cấp bảo vệ IP phù hợp chống xâm nhập của nước và bụi bẩn.
• Hệ thống nối đất và liên kết đẳng thế: Quy định chi tiết về việc nối đất khung giá đỡ kim loại của các tấm pin quang điện nhằm phòng ngừa nguy cơ rò rỉ điện và giảm thiểu rủi ro do sét đánh.

Hệ thống lắp đặt PV từ các đầu nối xoay chiều (AC) của PV PCE đến điểm đấu nối

Phần này điều chỉnh các yêu cầu kỹ thuật đối với dòng điện xoay chiều (AC) sau khi được chuyển đổi qua bộ nghịch lưu (Inverter) để đưa vào sử dụng hoặc phát lên lưới:

• Thiết bị đóng cắt và cách ly phía AC: Yêu cầu lắp đặt các thiết bị đóng cắt tự động và thiết bị cách ly thủ công tại các vị trí dễ tiếp cận để phục vụ công tác bảo trì, sửa chữa và ứng phó sự cố khẩn cấp.
• Bảo vệ chống dòng điện sự cố: Quy định việc lựa chọn và lắp đặt thiết bị bảo vệ dòng dư (RCD) phù hợp (thường là RCD loại B) để phát hiện và ngăn chặn dòng rò DC chạy ngược về phía xoay chiều AC.
• Chất lượng điện năng và tương thích điện từ: Đảm bảo bộ chuyển đổi nguồn (PCE) hoạt động không gây ra sóng hài vượt ngưỡng cho phép, không làm ảnh hưởng đến các thiết bị điện khác trong cùng hệ thống.
• Chức năng chống mất đảo (Anti-islanding): Yêu cầu bắt buộc đối với các hệ thống kết nối lưới phải tự động ngắt nguồn phát AC khi lưới điện chính bị mất nhằm bảo vệ an toàn tuyệt đối cho nhân viên sửa chữa đường dây.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7447-7-712:2019 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo các quyết định công bố của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Các hệ thống lắp đặt điện mặt trời mới hoặc cải tạo, sửa chữa lớn sau thời điểm tiêu chuẩn có hiệu lực đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định kỹ thuật nêu trên để đảm bảo tính pháp lý và an toàn vận hành.