Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6434-2:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60898-2:2016) do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/E1 Máy điện và khí cụ điện biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử nghiệm đối với áptômát bảo vệ quá dòng dùng cho cả dòng điện xoay chiều và một chiều trong gia đình và các hệ thống lắp đặt tương tự.

Phạm vi áp dụng và đối tượng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này áp dụng bổ sung cho TCVN 6434-1 (IEC 60898-1) đối với áptômát một cực và hai cực dùng cho điện một chiều (DC). Các thiết bị này có các thông số kỹ thuật giới hạn cụ thể bao gồm:

• Điện áp một chiều định mức không vượt quá 220 V đối với áptômát một cực và không vượt quá 440 V đối với áptômát hai cực.
• Dòng điện định mức không vượt quá 125 A.
• Khả năng cắt ngắn mạch một chiều định mức không vượt quá 10 000 A.
• Thiết bị được thiết kế để bảo vệ quá dòng cho các dây dẫn trong hệ thống dây điện của tòa nhà và các ứng dụng tương tự, phù hợp cho người không có chuyên môn kỹ thuật sử dụng và không yêu cầu bảo dưỡng định kỳ.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Điều 1: Phạm vi áp dụng chi tiết

• Xác định rõ ranh giới áp dụng của tiêu chuẩn đối với các thiết bị đóng cắt bảo vệ quá dòng hoạt động trong cả môi trường điện xoay chiều (AC) và điện một chiều (DC).
• Quy định các điều kiện môi trường tiêu chuẩn cho hoạt động của áptômát, bao gồm nhiệt độ môi trường xung quanh không vượt quá 40 độ C và trung bình trong 24 giờ không vượt quá 35 độ C.
• Nêu rõ các trường hợp ngoại lệ không thuộc phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn này, ví dụ như các áptômát dùng để bảo vệ động cơ hoặc các thiết bị có yêu cầu kỹ thuật đặc biệt khác.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn bắt buộc

• Tiêu chuẩn này áp dụng các tài liệu viện dẫn cốt lõi từ TCVN 6434-1 (IEC 60898-1) liên quan đến các yêu cầu chung đối với áptômát hoạt động bằng điện xoay chiều.
• Các tiêu chuẩn quốc tế khác về thử nghiệm môi trường, độ bền vật liệu cách điện và các yêu cầu an toàn điện liên quan cũng được tích hợp để làm căn cứ đối chiếu kỹ thuật.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa chuyên ngành

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa để thống nhất cách hiểu trong thiết kế, sản xuất và thử nghiệm, bao gồm:

• Áptômát dùng cho điện xoay chiều và một chiều (AC/DC circuit-breaker): Thiết bị đóng cắt có khả năng đóng, dẫn và cắt dòng điện dưới các điều kiện mạch bình thường, cũng như tự động cắt dòng điện dưới các điều kiện mạch bất thường được chỉ định như ngắn mạch hoặc quá tải, hoạt động hiệu quả trên cả hai loại nguồn điện.
• Điện áp một chiều định mức (Rated d.c. voltage): Giá trị điện áp cực đại giữa các cực của áptômát được nhà chế tạo quy định cho thiết bị hoạt động liên tục ở chế độ một chiều.
• Hằng số thời gian (Time constant): Khoảng thời gian cần thiết để dòng điện ngắn mạch đạt đến một tỷ lệ phần trăm nhất định của giá trị xác lập trong mạch một chiều, là thông số cực kỳ quan trọng ảnh hưởng đến khả năng dập hồ quang của thiết bị.

Điều 4: Phân loại áptômát

Các thiết bị áptômát thuộc phạm vi tiêu chuẩn này được phân loại dựa trên các tiêu chí kỹ thuật nghiêm ngặt sau:

• Theo số cực: Phân loại thành áptômát một cực và áptômát hai cực (có hai cực bảo vệ hoặc một cực bảo vệ và một cực trung tính đóng cắt đồng thời).
• Theo khả năng chống chịu tác động bên ngoài: Phân loại theo mức độ bảo vệ của vỏ ngoài (mã IP) chống lại sự xâm nhập của vật thể rắn và nước.
• Theo phương thức lắp đặt: Phân loại thành áptômát kiểu lắp chìm, kiểu lắp nổi hoặc kiểu lắp trên thanh ray định hình.
• Theo đặc tính tác động tức thời (đặc tính ngắt): Phân loại theo các dải dòng điện tác động tức thời đặc trưng (như kiểu B, C hoặc D) để phù hợp với từng loại phụ tải cụ thể trong hệ thống điện gia đình và tương tự.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn áp dụng

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6434-2:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố và được khuyến khích áp dụng rộng rãi tại các đơn vị thiết kế, sản xuất, nhập khẩu và kiểm định thiết bị điện tại Việt Nam nhằm đảm bảo an toàn hệ thống điện gia dụng và công trình tương tự.