Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7447-4-41:2010 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60364-4-41:2005) quy định về Hệ thống lắp đặt điện hạ áp – Phần 4-41: Bảo vệ an toàn, bảo vệ chống điện giật. Đây là văn bản kỹ thuật cốt lõi hướng dẫn các biện pháp thiết kế và lắp đặt nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và vật nuôi trước nguy cơ điện giật trong các hệ thống điện hạ áp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với toàn bộ các hệ thống lắp đặt điện hạ áp dân dụng và công nghiệp. Đối tượng áp dụng bao gồm các kỹ sư thiết kế, đơn vị thi công, giám sát, vận hành hệ thống điện và các cơ quan quản lý nhà nước về an toàn điện.

Các nguyên tắc bảo vệ cơ bản chống điện giật

• Biện pháp bảo vệ phải bao gồm sự kết hợp giữa bảo vệ cơ bản (ngăn ngừa tiếp xúc trực tiếp với các bộ phận mang điện) và bảo vệ sự cố (ngăn ngừa nguy hiểm khi tiếp xúc với các bộ phận dẫn điện để hở trong trường hợp xảy ra sự cố cách điện).
• Cho phép áp dụng một biện pháp bảo vệ độc lập nếu biện pháp đó đáp ứng đầy đủ cả yêu cầu bảo vệ cơ bản và bảo vệ sự cố.

Biện pháp tự động cắt nguồn cung cấp

• Yêu cầu bắt buộc phải thực hiện liên kết đất (nối đất) cho các phần dẫn điện để hở của thiết bị điện.
• Hệ thống bảo vệ phải tự động ngắt nguồn cung cấp cho mạch điện hoặc thiết bị khi xảy ra sự cố có điện trở không đáng kể giữa dây pha và phần dẫn điện để hở hoặc dây bảo vệ.
• Thời gian cắt tối đa được quy định nghiêm ngặt tùy thuộc vào loại hệ thống nối đất (TN, TT, IT) và trị số điện áp danh định của hệ thống nhằm hạn chế tối đa thời gian người bị tác động bởi điện áp tiếp xúc nguy hiểm.

Biện pháp cách điện kép hoặc cách điện tăng cường

• Sử dụng các thiết bị điện có cách điện kép (thiết bị cấp II) hoặc thiết bị có vỏ bọc bảo vệ tương đương.
• Biện pháp này nhằm ngăn ngừa sự xuất hiện của điện áp nguy hiểm trên các bộ phận có thể tiếp xúc được của thiết bị điện khi có sự cố hỏng cách điện cơ bản.

Biện pháp cách ly nguồn điện

• Áp dụng việc cấp điện cho một thiết bị điện đơn lẻ từ một nguồn cách ly không nối đất (ví dụ như biến áp cách ly an toàn).
• Mục đích là ngăn ngừa dòng điện chạy qua cơ thể người xuống đất trong trường hợp người đó tiếp xúc với phần dẫn điện để hở bị sự cố cách điện.

Biện pháp sử dụng điện áp cực thấp (SELV và PELV)

• Sử dụng nguồn điện có điện áp cực thấp an toàn (không quá 50V xoay chiều hoặc 120V một chiều không nhấp nhô) để cấp điện cho các thiết bị trong môi trường có nguy cơ cao.
• Hệ thống SELV (điện áp cực thấp an toàn không nối đất) và PELV (điện áp cực thấp an toàn có nối đất) yêu cầu nguồn cấp phải là nguồn an toàn (như biến áp cách ly an toàn) và các mạch điện phải được cách ly vật lý với các mạch điện áp cao hơn.

Biện pháp bảo vệ bổ sung bằng thiết bị dòng dư (RCD)

• Trong các hệ thống điện hạ áp, việc sử dụng thiết bị dòng dư (RCD) có dòng hoạt động định mức không vượt quá 30mA là bắt buộc đối với các mạch điện cấp cho ổ cắm có dòng định mức đến 20A dùng cho người không chuyên môn sử dụng, hoặc các thiết bị di động sử dụng ngoài trời có dòng định mức đến 32A.
• RCD được coi là biện pháp bảo vệ bổ sung hiệu quả trong trường hợp các biện pháp bảo vệ khác bị hỏng hoặc do sự bất cẩn của người sử dụng.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7447-4-41:2010 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành, thay thế cho các tiêu chuẩn cũ có nội dung tương tự và là căn cứ pháp lý, kỹ thuật tối cao trong việc thẩm định an toàn hệ thống điện hạ áp tại Việt Nam.