Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7039:2013 hoàn toàn tương đương với ISO 6571:2008, quy định phương pháp xác định hàm lượng dầu dễ bay hơi trong các loại gia vị, chất gia vị và thảo mộc. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

TCVN 7039:2013 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F4 Gia vị và phụ gia thực phẩm biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng và định lượng thành phần dầu dễ bay hơi - một trong những chỉ tiêu đánh giá chất lượng đặc trưng nhất của các loại gia vị và thảo mộc thương mại.

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp thử nghiệm:

• Phương pháp quy định trong tiêu chuẩn này dùng để xác định hàm lượng dầu dễ bay hơi trong các loại gia vị, chất gia vị và thảo mộc.
• Tiêu chuẩn áp dụng cho cả các sản phẩm dạng nguyên bản hoặc dạng đã xay, nghiền, giúp đồng nhất hóa quy trình kiểm nghiệm chất lượng nông sản và thực phẩm trên phạm vi toàn quốc.

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, việc viện dẫn các tài liệu liên quan là bắt buộc. Các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn:

• TCVN 4889 (ISO 948) về Gia vị và chất gia vị - Lấy mẫu: Quy định các nguyên tắc và phương pháp lấy mẫu đại diện để đảm bảo kết quả phân tích phản ánh đúng thực tế của lô hàng.
• TCVN 4891 (ISO 2825) về Gia vị và chất gia vị - Chuẩn bị mẫu nghiền để phân tích: Hướng dẫn quy trình xử lý và chuẩn bị mẫu thử nghiệm trước khi tiến hành chưng cất, tránh làm thất thoát lượng dầu dễ bay hơi trong quá trình cơ học.

Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa chuẩn xác cho khái niệm cốt lõi nhằm tránh các cách hiểu sai lệch trong quá trình phân tích:

• Hàm lượng dầu dễ bay hơi (Volatile oil content): Là lượng dầu thu được bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước trong các điều kiện quy định cụ thể trong tiêu chuẩn này.
• Hàm lượng này thường được biểu thị bằng mililit trên 100 gam (ml/100g) tính theo khối lượng chất khô hoặc khối lượng sản phẩm thực tế, tùy thuộc vào yêu cầu cụ thể của từng loại sản phẩm.

Nguyên tắc của phương pháp chưng cất bằng hơi nước được mô tả chi tiết nhằm giúp kiểm nghiệm viên nắm vững bản chất vật lý và hóa học của quá trình:

• Quá trình chưng cất: Tiến hành chưng cất hỗn hợp gồm mẫu thử và nước (hoặc dung dịch thích hợp) trong thiết bị chưng cất chuyên dụng. Hơi nước sinh ra sẽ lôi cuốn các thành phần dầu dễ bay hơi ra khỏi cấu trúc tế bào của gia vị và thảo mộc.
• Ngưng tụ và thu hồi: Hỗn hợp hơi nước và hơi dầu được dẫn qua hệ thống làm lạnh (ống ngưng) để chuyển sang pha lỏng.
• Tách pha và đo thể tích: Phần dịch ngưng tụ được thu gom vào một ống đo có vạch chia độ chứa sẵn một thể tích xylen xác định (hoặc không cần xylen tùy thuộc vào tỷ trọng của loại dầu cần xác định). Sau khi quá trình chưng cất hoàn tất và các pha lỏng đã tách lớp hoàn toàn, tiến hành đọc thể tích của lớp dầu dễ bay hơi tích tụ phía trên lớp nước.
• Tính toán kết quả: Thể tích dầu thu được (sau khi trừ đi thể tích xylen ban đầu nếu có sử dụng) sẽ được dùng để tính toán hàm lượng dầu dễ bay hơi có trong mẫu thử ban đầu.

Việc nắm vững từ Điều 1 đến Điều 4 giúp các phòng thử nghiệm thiết lập nền tảng lý thuyết vững chắc, chuẩn bị đầy đủ trang thiết bị và hóa chất phù hợp, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lấy mẫu và xử lý mẫu. Đây là bước đệm quyết định độ chính xác và độ lặp lại của kết quả phân tích hàm lượng dầu dễ bay hơi trong các sản phẩm gia vị và thảo mộc thương mại.