Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4889:1989 (ISO 948 - 1988)

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4889:1989 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 948 - 1980 (hoặc phiên bản cập nhật ISO 948:1988), quy định phương pháp lấy mẫu đối với các loại gia vị và hương liệu. Việc lấy mẫu chính xác là bước quyết định để đánh giá chất lượng của toàn bộ lô hàng gia vị và hương liệu thương mại.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu và phương pháp cụ thể cho việc lấy mẫu các loại gia vị và hương liệu nhằm xác định các chỉ tiêu chất lượng hóa học, vật lý và cảm quan. Tiêu chuẩn áp dụng cho các lô hàng gia vị ở dạng nguyên hạt, dạng mảnh hoặc dạng bột mịn.

Điều 2: Thuật ngữ và định nghĩa

Để áp dụng thống nhất tiêu chuẩn, các thuật ngữ cốt lõi dưới đây được định nghĩa chi tiết:

• Lô hàng (Consignment): Là lượng gia vị và hương liệu được giao nhận cùng một lúc, được xác định bởi một chứng từ vận chuyển hoặc tài liệu giao nhận cụ thể. Lô hàng có thể gồm một hoặc nhiều loạt hàng hoặc bao gói.
• Mẫu ban đầu (Primary sample): Là một lượng nhỏ gia vị được lấy ra từ một vị trí đơn lẻ trong một bao gói hoặc từ một điểm cụ thể trong lô hàng rời.
• Mẫu chung (Bulk sample): Là mẫu thu được bằng cách gộp chung và trộn đều tất cả các mẫu ban đầu được lấy từ cùng một lô hàng.
• Mẫu trung bình (Reduced sample): Là mẫu được rút gọn từ mẫu chung bằng phương pháp chia đôi hoặc phương pháp góc phần tư để có khối lượng phù hợp cho việc thử nghiệm.
• Mẫu phân tích (Laboratory sample): Là phần mẫu được chuẩn bị từ mẫu trung bình, có khối lượng và chất lượng đại diện cho cả lô hàng, được gửi đến phòng thử nghiệm để tiến hành phân tích.

Điều 3: Thiết bị và dụng cụ lấy mẫu

Dụng cụ sử dụng trong quá trình lấy mẫu phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt để không làm thay đổi tính chất tự nhiên của mẫu:

• Yêu cầu chung: Tất cả các dụng cụ lấy mẫu, chứa mẫu phải hoàn toàn sạch sẽ, khô ráo, không có mùi lạ và được làm từ vật liệu không phản ứng hóa học với gia vị (như thép không gỉ, thủy tinh trung tính hoặc nhựa chuyên dụng).
• Thiết bị lấy mẫu chuyên dụng: Sử dụng ống lấy mẫu (xiên lấy mẫu) phù hợp với kích thước hạt của gia vị, xẻng xúc mẫu, hoặc các thiết bị lấy mẫu tự động đối với hàng rời chuyển động.
• Bao bì chứa mẫu: Phải kín khí, chống ẩm và chống ánh sáng (nếu cần thiết) để bảo vệ mẫu khỏi sự suy giảm chất lượng hoặc nhiễm tạp chất từ môi trường bên ngoài.

Điều 4: Phương pháp và quy trình lấy mẫu

Quy trình lấy mẫu phải được thực hiện bởi người có chuyên môn và tuân thủ các bước kỹ thuật sau:

• Xác định quy mô lấy mẫu: Số lượng bao gói cần chọn để lấy mẫu ban đầu được tính toán dựa trên tổng số bao gói của lô hàng theo tỷ lệ quy định trong tiêu chuẩn để đảm bảo tính đại diện cao nhất.
• Lấy mẫu ban đầu: Tiến hành lấy mẫu từ các vị trí khác nhau (trên, giữa, dưới) của các bao gói được lựa chọn ngẫu nhiên. Đối với hàng rời, mẫu được lấy ở các độ sâu và vị trí khác nhau của đống hàng.
• Chuẩn bị mẫu chung: Trộn đều tất cả các mẫu ban đầu đã lấy để tạo thành mẫu chung đồng nhất.
• Chuẩn bị mẫu phân tích: Tiến hành rút gọn mẫu chung bằng phương pháp chia tư (quartering) hoặc sử dụng thiết bị chia mẫu cơ học để thu được mẫu trung bình, sau đó đóng gói thành các mẫu phân tích riêng biệt phục vụ cho việc kiểm nghiệm và lưu mẫu đối chứng.
• Bao gói và ghi nhãn: Mẫu phân tích phải được niêm phong cẩn thận. Nhãn mẫu phải ghi đầy đủ thông tin bao gồm: tên sản phẩm, số lô, ngày lấy mẫu, người lấy mẫu, và các thông tin nhận diện cần thiết khác.