Giới thiệu về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6835:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6835:2015 (hoàn toàn tương đương với ISO 9622:2013) quy định các hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng phương pháp đo phổ hồng ngoại giữa để phân tích sữa và các sản phẩm sữa dạng lỏng. Đây là công cụ kỹ thuật quan trọng giúp các phòng thử nghiệm và cơ sở sản xuất kiểm soát chất lượng sản phẩm một cách nhanh chóng và chính xác. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn, đối tượng và mục đích sử dụng của phương pháp đo phổ hồng ngoại giữa:

• Đối tượng phân tích: Tiêu chuẩn áp dụng đối với sữa bò, sữa dê, sữa cừu, sữa trâu và các sản phẩm sữa dạng lỏng khác, với điều kiện các mẫu thử phải được chuẩn bị và đồng nhất hóa đúng quy định.
• Chỉ tiêu phân tích: Phương pháp được thiết kế để xác định hàm lượng các thành phần dinh dưỡng cốt lõi bao gồm chất béo, protein, lactose và tổng chất khô (hoặc chất khô không béo).
• Giới hạn phương pháp: Tiêu chuẩn nhấn mạnh rằng độ chính xác của phép đo phụ thuộc chặt chẽ vào việc hiệu chuẩn thiết bị bằng các mẫu chuẩn có giá trị được xác định bằng phương pháp hóa học chuẩn độ (phương pháp trọng tài).

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần viện dẫn và phối hợp áp dụng các tài liệu tiêu chuẩn liên quan:

• Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia về phương pháp phân tích hóa học chuẩn đối với từng thành phần cụ thể của sữa (như phương pháp Kjeldahl để xác định protein, phương pháp Rose-Gottlieb để xác định chất béo).
• Việc áp dụng các tài liệu viện dẫn này là bắt buộc để thiết lập hệ thống mẫu chuẩn dùng cho quá trình hiệu chuẩn máy đo phổ hồng ngoại.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa thống nhất để đảm bảo tính đồng bộ trong cách hiểu và vận hành:

• Phổ hồng ngoại giữa (Mid-infrared spectrometry): Là phương pháp đo sự hấp thụ bức xạ điện từ trong vùng phổ hồng ngoại giữa (thường có bước sóng từ 2,5 micrometer đến 25 micrometer, tương đương số sóng từ 4000 cm-1 đến 400 cm-1) bởi các liên kết hóa học đặc trưng trong mẫu sữa.
• Hiệu chuẩn (Calibration): Quá trình thiết lập mối quan hệ toán học giữa các giá trị đo được bằng thiết bị phổ hồng ngoại và các giá trị thực tế thu được từ các phương pháp phân tích hóa học chuẩn.
• Mẫu chuẩn (Reference samples): Các mẫu sữa có thành phần hóa học đã được xác định chính xác bằng phương pháp chuẩn, dùng để thiết lập hoặc kiểm tra đường hiệu chuẩn của thiết bị.

Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp

Nguyên tắc hoạt động của phương pháp đo phổ hồng ngoại giữa dựa trên các hiện tượng vật lý và hóa học sau:

• Sự hấp thụ chọn lọc: Khi chùm tia hồng ngoại giữa đi qua mẫu sữa, các nhóm chức hóa học đặc trưng của các thành phần trong sữa sẽ hấp thụ năng lượng tại các bước sóng cụ thể.
• Nhóm chức đặc trưng của chất béo: Được xác định chủ yếu qua sự hấp thụ của liên kết carbonyl (C=O) tại bước sóng khoảng 5,7 micrometer hoặc liên kết carbon-hydrogen (C-H) tại bước sóng khoảng 3,5 micrometer.
• Nhóm chức đặc trưng của protein: Được xác định qua sự hấp thụ của liên kết amide (N-H và C-O) tại bước sóng khoảng 6,5 micrometer.
• Nhóm chức đặc trưng của lactose: Được xác định qua sự hấp thụ của nhóm hydroxyl (O-H) liên kết với carbon tại bước sóng khoảng 9,6 micrometer.
• Đo lường và tính toán: Thiết bị đo cường độ ánh sáng truyền qua hoặc hấp thụ, sau đó sử dụng các thuật toán hiệu chuẩn đã thiết lập sẵn để chuyển đổi tín hiệu quang học thành nồng độ phần trăm của từng thành phần trong sữa.