Giới thiệu về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6380:2007

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6380:2007 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 2108:2005 về Thông tin và tư liệu - Mã số tiêu chuẩn Quốc tế cho sách (ISBN). Tiêu chuẩn này quy định các nguyên tắc cơ bản về việc thiết lập, cấu trúc, cách ghi và quản lý hệ thống mã số ISBN áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc và hội nhập quốc tế.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

TCVN 6380:2007 xác định đối tượng và phạm vi áp dụng cụ thể đối với hệ thống mã số ISBN:

• Áp dụng cho các ấn phẩm đơn bản (sách) và các tài liệu dạng sách khác, bất kể phương thức xuất bản và định dạng vật lý (bao gồm cả sách in truyền thống, sách điện tử - e-book, sách nói, bản đồ, và các phần mềm giáo dục hoặc chuyên ngành).
• Không áp dụng cho các ấn phẩm định kỳ (như báo, tạp chí - vốn sử dụng mã ISSN), các bản nhạc rời, hoặc các tài liệu quảng cáo, thương mại có tính chất tạm thời.

Cấu trúc và thành phần của mã số ISBN

Theo quy định tại tiêu chuẩn TCVN 6380:2007 (tương ứng với phiên bản ISO 2108:2005), mã số ISBN đã được chuyển đổi từ cấu trúc 10 chữ số sang cấu trúc 13 chữ số. Một mã số ISBN tiêu chuẩn bao gồm 13 chữ số, được chia thành 5 phần rõ rệt, phân tách nhau bằng dấu gạch nối hoặc khoảng trắng:

• Yếu tố tiền tố (Prefix element): Là dãy gồm 3 chữ số do tổ chức EAN/UCC cấp (hiện tại là 978 hoặc 979), giúp tích hợp hệ thống ISBN vào hệ thống mã vạch toàn cầu GS1.
• Yếu tố nhóm đăng ký (Registration group element): Xác định quốc gia, vùng địa lý hoặc khu vực ngôn ngữ tham gia vào hệ thống ISBN.
• Yếu tố nhà xuất bản (Registrant element): Xác định nhà xuất bản hoặc tổ chức chịu trách nhiệm phát hành ấn phẩm trong nhóm đăng ký tương ứng.
• Yếu tố ấn phẩm (Publication element): Xác định một tên sách cụ thể hoặc một định dạng cụ thể của ấn phẩm do nhà xuất bản đó phát hành.
• Chữ số kiểm tra (Check digit): Là chữ số cuối cùng trong dãy mã số, được tính toán theo thuật toán Modulo 10 để kiểm tra tính chính xác của toàn bộ dãy số ISBN trước đó.

Nguyên tắc cấp và trình bày mã số ISBN

Tiêu chuẩn cũng hướng dẫn chi tiết về cách thức hiển thị và vị trí in mã số ISBN trên ấn phẩm:

• Mã số ISBN phải được in tại các vị trí dễ thấy trên ấn phẩm, thông thường là ở trang bản quyền (trang phía sau trang tên sách) và ở phần dưới cùng của bìa sau hoặc vỏ bọc bảo vệ.
• Đối với các ấn phẩm điện tử, mã số ISBN phải được hiển thị rõ ràng trên màn hình tiêu đề hoặc trang thông tin bản quyền của tệp tin dữ liệu.
• Mỗi định dạng khác nhau của cùng một tác phẩm (ví dụ: sách bìa cứng, sách bìa mềm, sách điện tử định dạng PDF, sách điện tử định dạng EPUB) phải được cấp một mã số ISBN riêng biệt để tránh nhầm lẫn trong quản lý và phân phối.

Ý nghĩa và vai trò của tiêu chuẩn TCVN 6380:2007

Việc áp dụng tiêu chuẩn TCVN 6380:2007 đóng vai trò quan trọng trong công tác xuất bản và thư viện tại Việt Nam:

• Tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý, lưu trữ, tìm kiếm và trao đổi thông tin thư mục sách giữa các thư viện, nhà sách và cơ quan quản lý trong nước cũng như quốc tế.
• Hỗ trợ đắc lực cho hoạt động thương mại sách, giúp tự động hóa quy trình kiểm kê, bán hàng thông qua việc tích hợp mã số ISBN với mã vạch GS1.
• Khẳng định sự hội nhập sâu rộng của ngành xuất bản Việt Nam với các tiêu chuẩn kỹ thuật và quản lý thông tin toàn cầu.