Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6068:2020 về Xi măng poóc lăng - Phương pháp xác định độ nở sulfat tiềm tàng được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố nhằm thay thế cho tiêu chuẩn cũ TCVN 6068:1995. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm nhằm xác định độ nở của các thanh vữa xi măng poóc lăng được lưu giữ trong nước, từ đó đánh giá khả năng xảy ra phản ứng nở sulfat tiềm tàng của xi măng trong quá trình sử dụng thực tế.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại xi măng poóc lăng, đặc biệt là các loại xi măng có nguy cơ hoặc cần kiểm soát độ nở sulfat để đảm bảo độ bền lâu của công trình xây dựng. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức thử nghiệm, phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng, các nhà sản xuất xi măng, đơn vị thiết kế, thi công và giám sát chất lượng công trình xây dựng tại Việt Nam.

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6068:2020

1. Tài liệu viện dẫn

• Các tài liệu viện dẫn bắt buộc áp dụng bao gồm các tiêu chuẩn về phương pháp lấy mẫu xi măng, phương pháp xác định độ bền của xi măng, và các yêu cầu kỹ thuật đối với cát tiêu chuẩn và nước dùng trong thí nghiệm.
• Việc áp dụng các tài liệu viện dẫn này đảm bảo tính đồng bộ và độ chính xác cao cho kết quả thử nghiệm độ nở sulfat.

2. Nguyên lý của phương pháp thử

• Phương pháp dựa trên việc đo sự thay đổi chiều dài (độ nở) của các thanh vữa xi măng được chế tạo theo tỷ lệ quy định.
• Các thanh vữa sau khi tạo khuôn được lưu giữ trong môi trường nước ở nhiệt độ tiêu chuẩn. Sự gia tăng kích thước chiều dài của thanh vữa theo thời gian chính là thước đo đánh giá độ nở sulfat tiềm tàng do các phản ứng hóa học nội tại của xi măng gây ra.

3. Thiết bị, dụng cụ và vật liệu thử nghiệm

• Khuôn đúc mẫu: Sử dụng khuôn kim loại có kích thước chuẩn để tạo ra các thanh vữa có tiết diện vuông, hai đầu có gắn chốt đo bằng kim loại không gỉ để làm điểm tựa cho thiết bị đo.
• Thiết bị đo chiều dài (dụng cụ đo độ co nở): Yêu cầu thiết bị đo chuyên dụng có mặt số hoặc hiển thị số với độ chính xác tối thiểu đến 0,001 mm hoặc 0,002 mm.
• Cát tiêu chuẩn và nước: Sử dụng cát tiêu chuẩn ISO và nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương để tránh các tạp chất ảnh hưởng đến phản ứng hóa học của xi măng.
• Buồng dưỡng hộ ẩm và bể nước ổn nhiệt: Thiết bị phải có khả năng duy trì nhiệt độ và độ ẩm ổn định theo đúng thông số kỹ thuật quy định trong tiêu chuẩn.

4. Quy trình chế tạo và dưỡng hộ mẫu thử

• Chuẩn bị hỗn hợp vữa: Trộn xi măng, cát tiêu chuẩn và nước theo tỷ lệ khối lượng quy định để đạt được độ dẻo tiêu chuẩn.
• Đúc mẫu: Tiến hành cho vữa vào khuôn theo từng lớp, đầm chặt để loại bỏ bọt khí và đảm bảo độ đồng nhất của thanh vữa.
• Dưỡng hộ ban đầu: Mẫu thử sau khi đúc được đặt trong buồng ẩm với nhiệt độ và độ ẩm quy định trong khoảng thời gian từ 20 giờ đến 24 giờ trước khi tiến hành tháo khuôn.
• Tháo khuôn và đo chiều dài ban đầu: Sau khi tháo khuôn, các thanh vữa được đo chiều dài ban đầu ngay lập tức để làm mốc so sánh cho các lần đo tiếp theo.

5. Tiến hành đo và tính toán kết quả

• Các thanh vữa sau khi đo lần đầu được ngâm hoàn toàn trong bể nước dưỡng hộ ổn nhiệt.
• Tiến hành đo chiều dài của các thanh vữa tại các mốc thời gian quy định (ví dụ: sau 14 ngày, 28 ngày, hoặc kéo dài hơn tùy theo yêu cầu thử nghiệm cụ thể).
• Độ nở sulfat tiềm tàng của mỗi thanh vữa được tính bằng phần trăm (%) sự thay đổi chiều dài so với chiều dài ban đầu. Kết quả cuối cùng là trị số trung bình của các mẫu thử trong cùng một tổ mẫu.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6068:2020 có hiệu lực thi hành kể từ ngày được công bố bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thay thế hoàn toàn cho tiêu chuẩn TCVN 6068:1995 nhằm cập nhật các phương pháp thử nghiệm tiên tiến và phù hợp hơn với thực tiễn sản xuất, sử dụng xi măng hiện nay.