Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6001-2:2008

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6001-2:2008 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 5815-2:2003, quy định phương pháp xác định nhu cầu oxy sinh hóa sau n ngày (BODn) đối với các mẫu nước không pha loãng. Tiêu chuẩn này đặc biệt áp dụng cho các mẫu nước có nhu cầu oxy sinh hóa dự kiến nằm trong khoảng từ 0,5 mg/l đến 6 mg/l. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn.

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn, đối tượng và phạm vi áp dụng của phương pháp không pha loãng:

• Phương pháp này áp dụng cho tất cả các loại nước có nhu cầu oxy sinh hóa nằm trong khoảng từ 0,5 mg/l đến 6 mg/l oxy.
• Phương pháp đặc biệt phù hợp cho các nguồn nước tự nhiên, nước thải sau xử lý có nồng độ chất hữu cơ thấp, nơi mà việc pha loãng mẫu có thể dẫn đến sai số lớn hoặc không phản ánh đúng thực tế sinh học của nguồn nước.
• Đối với các mẫu nước có BOD cao hơn 6 mg/l, tiêu chuẩn khuyến cáo không áp dụng phương pháp này mà phải chuyển sang áp dụng phương pháp pha loãng được quy định tại TCVN 6001-1 (ISO 5815-1).
• Các phép đo đạt được là kết quả của sự kết hợp giữa các quá trình hóa học và sinh học, do đó kết quả không mang tính chất của một hợp chất hóa học đơn lẻ, xác định mà là một chỉ số biểu thị lượng chất hữu cơ dễ phân hủy sinh học trong nước.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết và không thể tách rời:

• TCVN 6001-1:2008 (ISO 5815-1:2003) - Chất lượng nước - Xác định nhu cầu oxy sinh hoá sau n ngày (BODn) - Phần 1: Phương pháp pha loãng và cấy có bổ sung allylthiourea.
• TCVN 7324 (ISO 5813) - Chất lượng nước - Xác định oxy hòa tan - Phương pháp iod chuẩn độ.
• TCVN 7325 (ISO 5814) - Chất lượng nước - Xác định oxy hòa tan - Phương pháp đầu đo điện hóa.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa cốt lõi để thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế phân tích:

• Nhu cầu oxy sinh hóa sau n ngày (BODn): Là nồng độ khối lượng của oxy hòa tan tiêu thụ trong các điều kiện quy định bởi sự phân hủy sinh học của các chất hữu cơ và/hoặc vô cơ trong nước sau một khoảng thời gian n ngày.
• Thời gian ủ mẫu (n) thông thường được chọn là 5 ngày (BOD5) hoặc 7 ngày (BOD7) tùy theo yêu cầu giám sát cụ thể của từng quốc gia hoặc khu vực.

4. Nguyên lý của phương pháp (Điều 4)

Nguyên lý đo lường của phương pháp dùng cho mẫu không pha loãng được xây dựng dựa trên quy trình kỹ thuật chặt chẽ:

• Mẫu nước phân tích được chuẩn bị và xử lý sơ bộ (nếu cần thiết) mà không qua bất kỳ bước pha loãng nào nhằm giữ nguyên trạng thái tự nhiên của mẫu.
• Tiến hành nạp đầy mẫu nước vào một chai chuyên dụng (chai BOD) có nút kín khí để tránh sự trao đổi oxy với môi trường bên ngoài trong suốt quá trình ủ.
• Mẫu được ủ trong bóng tối ở nhiệt độ không đổi là 20 độ C (sai số cho phép cộng trừ 1 độ C) trong một khoảng thời gian xác định n ngày (thường là 5 ngày hoặc 7 ngày). Việc giữ tối hoàn toàn nhằm ngăn chặn quá trình quang hợp sinh oxy của các vi tảo có thể có trong mẫu nước.
• Nồng độ oxy hòa tan trong mẫu được xác định tại hai thời điểm: ngay trước khi đem ủ (thời điểm ban đầu) và sau khi kết thúc thời gian ủ n ngày.
• Phương pháp xác định oxy hòa tan có thể sử dụng phương pháp iod chuẩn độ (phương pháp Winkler) theo TCVN 7324 hoặc phương pháp đầu đo điện hóa theo TCVN 7325.
• Hiệu số giữa nồng độ oxy hòa tan ban đầu và nồng độ oxy hòa tan sau n ngày chính là giá trị nhu cầu oxy sinh hóa (BODn) của mẫu nước, được tính bằng miligam trên lít (mg/l).