Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6197:2008 (hoàn toàn tương đương với ISO 5961:1994) là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định phương pháp xác định hàm lượng cadimi trong nước bằng kỹ thuật đo phổ hấp thụ nguyên tử. Đây là công cụ pháp lý và kỹ thuật kiểm soát chất lượng nước hiệu quả, áp dụng cho nhiều loại nguồn nước khác nhau tại Việt Nam.

- Thông tin chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6197:2008

• Tên tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6197:2008 (ISO 5961 : 1994) về chất lượng nước - Xác định cadimi bằng phương pháp đo phổ hấp thụ nguyên tử.
• Tình trạng hiệu lực: Tiêu chuẩn hiện đang có hiệu lực áp dụng trong hệ thống tiêu chuẩn quốc gia Việt Nam.
• Mục đích ban hành: Thiết lập quy trình chuẩn hóa quốc gia nhằm xác định chính xác nồng độ cadimi, một kim loại nặng có độc tính cao, trong các nguồn nước sinh hoạt, nước ngầm, nước mặt và nước thải.

- Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Các loại nước áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định hai phương pháp xác định cadimi trong nước mặt, nước ngầm, nước uống, nước uống đóng chai, nước nguồn và cả nước thải sinh hoạt cũng như công nghiệp.
• Phương pháp phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa (F-AAS): Thích hợp để xác định hàm lượng cadimi trong khoảng nồng độ từ 0,05 mg/l đến 5 mg/l. Đối với các mẫu có nồng độ cao hơn, có thể tiến hành pha loãng mẫu trước khi đo.
• Phương pháp phổ hấp thụ nguyên tử không ngọn lửa (ET-AAS - lò graphite): Thích hợp để xác định hàm lượng cadimi ở nồng độ vết, dao động trong khoảng từ 0,1 µg/l đến 10 µg/l, thường áp dụng cho nước sạch hoặc nước uống có yêu cầu kiểm soát nghiêm ngặt.

- Nguyên lý của các phương pháp xác định

• Nguyên lý phương pháp ngọn lửa: Mẫu nước sau khi được xử lý sơ bộ (vô cơ hóa bằng axit nếu cần thiết) sẽ được phun sương vào ngọn lửa axetylen-không khí. Đo độ hấp thụ quang học của các nguyên tử cadimi tự do ở bước sóng 228,8 nm để xác định nồng độ dựa trên đường chuẩn.
• Nguyên lý phương pháp lò graphite: Một lượng mẫu nhỏ được đưa vào ống graphite của thiết bị đo phổ. Mẫu được sấy khô, tro hóa và nguyên tử hóa bằng nhiệt điện. Độ hấp thụ được đo ở bước sóng 228,8 nm và nồng độ được tính toán thông qua việc so sánh với các dung dịch chuẩn tương ứng.

- Yêu cầu kỹ thuật về hóa chất và thiết bị

• Hóa chất và thuốc thử: Sử dụng nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương, không chứa cadimi. Các axit sử dụng như axit nitric (HNO3) phải là loại tinh khiết phân tích để tránh làm nhiễm bẩn mẫu.
• Thiết bị và dụng cụ: Máy quang phổ hấp thụ nguyên tử được trang bị đầu đốt phù hợp hoặc lò graphite, đèn catốt rỗng cadimi (HCL) hoặc đèn phóng điện không cực (EDL), cùng hệ thống hiệu chỉnh nền (rất quan trọng đối với phép đo lò graphite).

- Quy trình lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử

• Lấy mẫu: Mẫu nước phải được lấy vào các chai nhựa (polyetylen) hoặc chai thủy tinh đã được làm sạch bằng axit nitric và rửa lại bằng nước cất.
• Bảo quản mẫu: Để tránh sự hấp phụ cadimi lên thành bình, mẫu nước cần được axit hóa bằng axit nitric đậm đặc đến pH nhỏ hơn 2 ngay sau khi lấy mẫu.
• Xử lý sơ bộ: Đối với các mẫu nước có chứa chất lơ lửng hoặc chất hữu cơ liên kết, cần tiến hành phân hủy bằng axit (vô cơ hóa) trước khi phân tích để giải phóng hoàn toàn cadimi về dạng ion tự do.