Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12794:2019 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 15015:2011) về Chất dẻo - Tấm đùn copolyme acrylonitril-styren biến tính chịu va đập (ABS, AEPDS và ASA) - Yêu cầu và phương pháp thử được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, đưa ra các quy chuẩn kỹ thuật thống nhất nhằm đánh giá chất lượng và phương pháp thử nghiệm đối với các loại tấm nhựa đùn chịu va đập.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này quy định chi tiết các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử nghiệm đối với các tấm phẳng được chế tạo bằng phương pháp đùn từ vật liệu copolyme acrylonitril-styren biến tính chịu va đập, bao gồm ba nhóm vật liệu chính:

• ABS: Acrylonitril-butadien-styren.
• AEPDS: Acrylonitril-etylen-propylen-dien-styren.
• ASA: Acrylonitril-styren-acrylat.

Tiêu chuẩn áp dụng đối với các tấm đùn phẳng không chứa chất độn hoặc vật liệu gia cường, có độ dày danh nghĩa nằm trong khoảng từ 0,25 mm đến 20,0 mm. Tiêu chuẩn này cũng có thể áp dụng cho các tấm ở dạng cuộn.

Tài liệu viện dẫn và thuật ngữ cốt lõi

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, các tổ chức và cá nhân cần viện dẫn các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan về chất dẻo như phương pháp xác định tính chất kéo (TCVN 4501 / ISO 527), phương pháp xác định độ bền va đập Charpy (ISO 179-1), nhiệt độ hóa mềm Vicat (ISO 306), và các điều kiện môi trường chuẩn để điều hòa và thử nghiệm (TCVN 11025 / ISO 291).

Yêu cầu kỹ thuật đối với vật liệu và ngoại quan

• Thành phần vật liệu: Tấm đùn phải được sản xuất từ các hợp chất đúc hoặc đùn ABS, AEPDS hoặc ASA phù hợp. Vật liệu có thể chứa các chất phụ gia cần thiết như chất ổn định nhiệt, chất bôi trơn, chất chống tĩnh điện, chất làm chậm cháy, chất hấp thụ tia cực tím và chất màu.
• Trạng thái ngoại quan: Bề mặt của tấm đùn phải nhẵn mịn, đồng nhất, không được có các khuyết tật nghiêm trọng như bọt khí, vết nứt, vết rạn, vết xước sâu, tạp chất cơ học hoặc các khuyết tật bề mặt khác vượt quá mức thỏa thuận giữa các bên liên quan.

Yêu cầu về kích thước và dung sai cho phép

• Độ dày: Sai lệch cho phép đối với độ dày của tấm đùn được xác định dựa trên độ dày danh nghĩa và phương pháp đo chuẩn. Đối với các tấm có độ dày dưới 1,0 mm, dung sai được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo tính đồng đều khi gia công nhiệt hoặc định hình.
• Chiều rộng và chiều dài: Kích thước chiều rộng và chiều dài của tấm phẳng phải nằm trong phạm vi sai lệch cho phép được thỏa thuận cụ thể trong hợp đồng thương mại hoặc theo các trị số tiêu chuẩn quy định nhằm tối ưu hóa hiệu quả sử dụng và giảm thiểu hao hụt vật liệu.
• Độ thẳng và độ vuông góc: Đối với các tấm dạng phẳng cắt sẵn, độ lệch khỏi độ vuông góc của các cạnh và độ thẳng của cạnh bên phải được kiểm soát nghiêm ngặt để tránh hiện tượng lệch trục khi đưa vào dây chuyền gia công tự động.

Tính chất cơ lý và nhiệt học cốt lõi

• Độ bền kéo và độ giãn dài: Tấm đùn phải đáp ứng các giá trị giới hạn bền kéo tại điểm chảy và độ giãn dài khi đứt theo từng nhóm vật liệu cụ thể (ABS, AEPDS, ASA) khi thử nghiệm theo tiêu chuẩn TCVN 4501.
• Độ bền va đập Charpy: Khả năng chịu va đập của vật liệu được đánh giá thông qua phép thử va đập Charpy có khía chữ V hoặc không khía, đảm bảo tấm nhựa không bị giòn gãy dưới tác động của ngoại lực đột ngột trong điều kiện nhiệt độ môi trường tiêu chuẩn.
• Nhiệt độ hóa mềm Vicat (VST): Xác định khả năng chịu nhiệt của tấm đùn dưới tải trọng quy định. Chỉ số VST giúp xác định giới hạn nhiệt độ làm việc an toàn của sản phẩm mà không bị biến dạng hình học.
• Độ ổn định kích thước ở nhiệt độ cao (Độ co nhiệt): Tấm đùn khi chịu tác động của nhiệt độ cao trong thời gian quy định không được có sự thay đổi kích thước vượt quá tỷ lệ phần trăm cho phép, đặc biệt là theo hướng đùn của tấm nhựa.

Phương pháp thử nghiệm và đánh giá sự phù hợp

• Điều hòa mẫu thử: Tất cả các mẫu thử phải được điều hòa trong môi trường tiêu chuẩn theo quy định của TCVN 11025 trước khi tiến hành các phép đo cơ lý để đảm bảo tính khách quan và độ lặp lại của kết quả.
• Đo kích thước: Sử dụng các thiết bị đo có độ chính xác cao như panme, thước cặp hoặc thiết bị đo độ dày bằng sóng siêu âm không phá hủy để kiểm tra độ dày và kích thước hình học của tấm.
• Thử nghiệm tính chất cơ học: Tiến hành các phép thử kéo, thử va đập trên các thiết bị thử nghiệm chuyên dụng đã được hiệu chuẩn, đảm bảo tốc độ thử và hình dáng mẫu thử tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn viện dẫn.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12794:2019 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật quan trọng cho các nhà sản xuất, đơn vị nhập khẩu và cơ quan kiểm định chất lượng tại Việt Nam trong việc đánh giá, nghiệm thu và chứng nhận hợp chuẩn cho các sản phẩm tấm đùn copolyme acrylonitril-styren biến tính chịu va đập lưu thông trên thị trường.