Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11023:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 2818:1994, quy định các nguyên tắc và quy trình chuẩn bị các mẫu thử chất dẻo bằng phương pháp gia công cơ học (gia công bằng máy). Tiêu chuẩn này đóng vai trò nền tảng trong việc đảm bảo tính đồng nhất, độ chính xác và độ tin cậy của các mẫu thử trước khi đưa vào các thử nghiệm cơ lý hóa tiếp theo.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này thiết lập các nguyên tắc chung và quy định các quy trình cần tuân thủ khi gia công cơ học các mẫu thử từ các vật liệu chất dẻo nhiệt dẻo, chất dẻo nhiệt rắn, cũng như các chất dẻo gia cường bằng sợi.
• Quy trình gia công bằng máy áp dụng cho việc chế tạo các mẫu thử dạng thanh, dạng tấm hoặc các hình dạng đặc thù khác từ các tấm ép khuôn, tấm đùn, các sản phẩm bán thành phẩm hoặc thành phẩm.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các vật liệu dạng xốp (cellular materials) hoặc các vật liệu quá mềm, quá dẻo không thể gia công bằng các công cụ cắt gọt thông thường ở nhiệt độ phòng.

- Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách hiệu quả, cần viện dẫn và phối hợp với các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến việc chuẩn bị mẫu thử bằng phương pháp ép nén (ISO 293, ISO 295) và ép phun (ISO 294).
• Các tài liệu viện dẫn này giúp định hình quy trình chuẩn bị phôi ban đầu trước khi tiến hành gia công cắt gọt bằng máy, đảm bảo tính nhất quán của cấu trúc vật liệu.

- Nguyên tắc cốt lõi trong chuẩn bị mẫu thử (Điều 3)

• Tránh làm thay đổi tính chất vật liệu: Nguyên tắc quan trọng nhất là quá trình gia công cơ học không được làm thay đổi các tính chất vật lý, cơ học vốn có của chất dẻo. Các tác động của nhiệt độ cao hoặc ứng suất cơ học quá mức trong quá trình cắt phải được kiểm soát nghiêm ngặt.
• Kiểm soát nhiệt độ gia công: Nhiệt sinh ra do ma sát trong quá trình cắt gọt phải được giữ ở mức tối thiểu để tránh hiện tượng nóng chảy cục bộ, biến tính nhiệt hoặc làm thay đổi cấu trúc tinh thể của chất dẻo. Việc sử dụng chất làm mát (nước hoặc khí nén) phải được cân nhắc kỹ lưỡng để không gây trương nở hoặc phản ứng hóa học với bề mặt chất dẻo.
• Hạn chế ứng suất dư: Quá trình cắt phải được thực hiện sao cho hạn chế tối đa việc tạo ra ứng suất dư bên trong mẫu thử. Ứng suất dư có thể dẫn đến sai lệch nghiêm trọng khi thực hiện các thử nghiệm kéo, uốn hoặc va đập sau đó.

- Thiết bị và dụng cụ gia công cơ học (Điều 4)

• Máy công cụ: Sử dụng các loại máy phay, máy tiện, máy mài hoặc máy cắt chuyên dụng có độ chính xác cao. Thiết bị phải đảm bảo độ cứng vững, không bị rung lắc trong quá trình vận hành để đảm bảo độ phẳng và độ song song của các bề mặt mẫu thử.
• Dụng cụ cắt (Dao cụ): Dao cắt phải có độ sắc bén cao. Góc cắt, góc sau và góc trước của dao phải được thiết kế và mài sắc phù hợp với từng loại chất dẻo cụ thể nhằm giảm thiểu lực cắt và nhiệt lượng sinh ra. Vật liệu làm dao thường là thép gió (HSS) hoặc hợp kim cứng (carbide).
• Tốc độ cắt và tốc độ tiến dao: Các thông số công nghệ này phải được lựa chọn tối ưu. Tốc độ cắt quá cao có thể gây quá nhiệt, trong khi tốc độ tiến dao quá lớn có thể gây ra hiện tượng nứt vỡ, mẻ cạnh hoặc xước bề mặt mẫu thử.

- Yêu cầu kỹ thuật đối với mẫu thử sau gia công

• Bề mặt của mẫu thử sau khi gia công bằng máy phải nhẵn mịn, không được có các vết xước sâu, vết nứt, vết cháy xém hoặc các khuyết tật nhìn thấy được bằng mắt thường.
• Kích thước hình học của mẫu thử phải tuân thủ nghiêm ngặt các dung sai cho phép được quy định trong các tiêu chuẩn thử nghiệm sản phẩm cụ thể.
• Các cạnh sắc của mẫu thử phải được bo tròn nhẹ hoặc khử bavia một cách cẩn thận bằng dụng cụ chuyên dụng để tránh hiện tượng tập trung ứng suất tại các góc nhọn trong quá trình thử nghiệm cơ học, điều có thể dẫn đến kết quả thử nghiệm bị sai lệch (phá hủy sớm).