Tóm tắt Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11256-3:2015 (ISO 8573-3:1999) về Không khí nén - Phần 3: Phương pháp cho đo độ ẩm

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11256-3:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 8573-3:1999. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các phương pháp thử nghiệm nhằm xác định độ ẩm và hàm lượng hơi nước trong không khí nén, đồng thời hướng dẫn chi tiết cách lựa chọn các thiết bị đo lường phù hợp với từng dải nhiệt độ điểm sương cụ thể.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp thử nghiệm để đo độ ẩm trong không khí nén, bao gồm cả việc hướng dẫn lựa chọn dụng cụ đo thích hợp.
• Giới hạn sai số của các phương pháp đo được quy định rõ ràng nhằm đảm bảo tính chính xác và độ tin cậy của kết quả thử nghiệm.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho việc đo độ ẩm trong các chất khí khác ngoài không khí nén, hoặc các ứng dụng y tế đặc biệt đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe hơn.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Áp dụng kết hợp với TCVN 11256-1 (ISO 8573-1) về phân loại chất lượng không khí nén đối với các chất ô nhiễm chính bao gồm hạt bụi, nước và dầu.
• Các tiêu chuẩn liên quan đến kỹ thuật đo lường, hiệu chuẩn thiết bị đo độ ẩm và các quy trình thử nghiệm chung trong phòng thí nghiệm.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi để thống nhất cách hiểu và áp dụng trong thực tế:

• Nhiệt độ điểm sương (Dewpoint): Là nhiệt độ mà tại đó hơi nước có trong không khí nén bắt đầu ngưng tụ thành nước lỏng ở một áp suất xác định.
• Độ ẩm tương đối (Relative humidity): Tỷ số giữa áp suất riêng phần của hơi nước thực tế có trong không khí nén và áp suất hơi nước bão hòa ở cùng một nhiệt độ xác định.
• Áp suất vận hành (Operating pressure): Áp suất thực tế của hệ thống khí nén tại điểm lấy mẫu đo đạc.

- Đơn vị đo lường (Điều 4)

• Đơn vị ưu tiên dùng để biểu thị nhiệt độ điểm sương là độ Celsius (°C).
• Hàm lượng nước trong không khí nén cũng có thể được biểu thị bằng các đơn vị khác như gam trên mét khối tiêu chuẩn (g/m³) hoặc phần triệu theo thể tích (ppm V).
• Tiêu chuẩn cung cấp các công thức và bảng quy đổi tương đương giữa các đơn vị đo độ ẩm để phục vụ cho việc lập báo cáo kỹ thuật đồng bộ.

- Các phương pháp đo độ ẩm được thừa nhận

• Phương pháp gương lạnh ngưng tụ (Chilled mirror): Đây là phương pháp có độ chính xác cao nhất, hoạt động dựa trên nguyên lý làm lạnh một bề mặt gương cho đến khi xuất hiện sương ngưng tụ. Phương pháp này thường được dùng làm thiết bị chuẩn để hiệu chuẩn các thiết bị đo khác.
• Phương pháp cảm biến điện dung và điện trở (Capacitive and resistive sensors): Sử dụng các cảm biến thay đổi tính chất điện theo độ ẩm môi trường. Phương pháp này phổ biến trong công nghiệp nhờ tính tiện lợi, kích thước nhỏ gọn và thời gian phản hồi nhanh.
• Phương pháp hóa học (Chemical indicator tubes): Sử dụng các ống phản ứng hóa học đổi màu để xác định nhanh hàm lượng hơi nước, thích hợp cho việc kiểm tra định tính nhanh tại hiện trường.

- Yêu cầu kỹ thuật đối với việc lấy mẫu và thử nghiệm

• Hệ thống lấy mẫu phải được thiết kế sao cho không làm thay đổi hàm lượng ẩm của dòng khí nén (tránh hiện tượng ngưng tụ hoặc bay hơi thêm trong đường ống dẫn mẫu).
• Vật liệu làm đường ống lấy mẫu phải là loại không hấp thụ độ ẩm, ưu tiên sử dụng thép không gỉ hoặc vật liệu polyme đặc biệt như PTFE (Teflon).
• Phải kiểm soát chặt chẽ lưu lượng, áp suất và nhiệt độ của dòng khí đi qua thiết bị đo theo đúng chỉ dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất thiết bị.