Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9455:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9455:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 5388:1981, quy định chi tiết về các yêu cầu an toàn và quy phạm vận hành đối với máy nén không khí tĩnh tại. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho người vận hành, phòng ngừa nguy cơ cháy nổ, bảo vệ thiết bị và tối ưu hóa hiệu suất hoạt động của hệ thống khí nén trong các cơ sở sản xuất công nghiệp.

Phần 1 - Quy định chung

Phần này thiết lập các nguyên tắc cơ bản và phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn đối với các dòng máy nén khí tĩnh tại:

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng cho các máy nén không khí kiểu dịch chuyển tích cực và máy nén kiểu động lực học được lắp đặt cố định (tĩnh tại), hoạt động trong các điều kiện môi trường thông thường.
• Thuật ngữ và định nghĩa: Định nghĩa rõ ràng các khái niệm kỹ thuật như áp suất làm việc định mức, nhiệt độ xả tối đa, các bộ phận chịu áp lực và các thiết bị bảo vệ an toàn đi kèm.
• Nhận diện mối nguy hại: Xác định các rủi ro chính liên quan đến vận hành máy nén khí bao gồm sự cố quá áp, quá nhiệt, nguy cơ cháy nổ dầu bôi trơn, rủi ro về điện và các bộ phận chuyển động cơ học gây mất an toàn.

Phần 2 - Thiết kế và cấu tạo máy nén

Nội dung tập trung vào các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc trong quá trình thiết kế và chế tạo nhằm đảm bảo an toàn nội tại của thiết bị:

• Yêu cầu về vật liệu và độ bền: Các bộ phận chịu áp lực (như xi lanh, nắp xi lanh, đường ống trung gian) phải được chế tạo từ vật liệu phù hợp, có khả năng chịu đựng áp suất và nhiệt độ làm việc lớn nhất mà không bị biến dạng hay nứt vỡ.
• Thiết bị bảo vệ quá áp và quá nhiệt: Bắt buộc phải tích hợp van an toàn có năng suất xả phù hợp trên từng cấp nén và bình chứa khí. Đồng thời, phải trang bị các cảm biến nhiệt độ để tự động ngắt máy khi nhiệt độ khí xả vượt quá giới hạn cho phép.
• Hệ thống bôi trơn và làm mát: Quy định nghiêm ngặt về việc lựa chọn dầu bôi trơn có điểm chớp cháy phù hợp để tránh hiện tượng tự cháy trong đường ống xả. Hệ thống làm mát (bằng nước hoặc bằng gió) phải đảm bảo duy trì nhiệt độ vận hành an toàn cho máy nén.

Phần 3 - Lắp đặt máy nén và hệ thống phân phối không khí

Hướng dẫn các yêu cầu kỹ thuật trong việc bố trí mặt bằng và kết nối hệ thống khí nén tại nhà xưởng:

• Phòng máy nén khí: Phải được thiết kế thông thoáng, có hệ thống thông gió đủ công suất để giải nhiệt, hạn chế tối đa bụi bẩn, hơi ẩm và các chất dễ cháy xâm nhập vào cửa hút của máy nén.
• Lắp đặt bình chứa khí (Air Receiver): Bình chứa khí phải được đặt ở vị trí dễ tiếp cận để kiểm tra, bảo dưỡng; phải trang bị đầy đủ áp kế, van an toàn và van xả nước ngưng tụ ở đáy bình.
• Hệ thống đường ống phân phối: Đường ống dẫn khí nén phải được lắp đặt chắc chắn, có độ dốc phù hợp để thu gom nước ngưng, sử dụng vật liệu chịu áp lực tốt và hạn chế tối đa các đoạn uốn cong đột ngột gây tổn thất áp suất.

Phần 4 - Vận hành và bảo dưỡng máy

Quy định quy trình vận hành an toàn và chế độ bảo trì định kỳ nhằm duy trì trạng thái kỹ thuật tốt nhất cho thiết bị:

• Quy trình vận hành tiêu chuẩn: Người vận hành phải được đào tạo chuyên môn. Trước khi khởi động, phải kiểm tra mức dầu bôi trơn, hoạt động của các van và hệ thống làm mát. Trong quá trình vận hành, phải thường xuyên giám sát áp suất và nhiệt độ của máy.
• Bảo dưỡng và kiểm tra định kỳ: Thiết lập lịch trình cụ thể cho việc xả nước ngưng tụ, thay thế bộ lọc khí, thay dầu bôi trơn định kỳ và kiểm tra chức năng hoạt động của các van an toàn, rơ le áp suất.
• Ghi chép nhật ký vận hành: Mọi hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa, thông số vận hành hàng ngày và các sự cố kỹ thuật phải được ghi chép đầy đủ vào sổ nhật ký vận hành để phục vụ công tác theo dõi và giám sát an toàn.