Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6240:2019 về Dầu hỏa (KO) - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC28 biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố nhằm thiết lập hệ thống chỉ tiêu chất lượng và phương pháp xác định đối với sản phẩm dầu hỏa lưu thông trên thị trường Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử đối với dầu hỏa (Kerosene - KO) dùng làm nhiên liệu cho mục đích dân dụng như thắp sáng, đun nấu, sưởi ấm và các ứng dụng công nghiệp phù hợp khác. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, nhập khẩu, phân phối, kinh doanh và kiểm định chất lượng dầu hỏa tại Việt Nam.

Các chỉ tiêu kỹ thuật cốt lõi của dầu hỏa (KO)

• Ngoại quan và độ sạch: Dầu hỏa phải đạt yêu cầu về độ trong suốt, không chứa nước tự do, tạp chất cơ học hoặc cặn lơ lửng nhìn thấy bằng mắt thường để tránh gây tắc nghẽn hệ thống béc đốt và thiết bị sử dụng.
• Điểm chớp cháy cốc kín (Flash Point): Đây là chỉ tiêu an toàn quan trọng nhằm phòng chống cháy nổ trong quá trình tồn trữ và vận chuyển. Tiêu chuẩn quy định giới hạn nhiệt độ chớp cháy tối thiểu nhằm đảm bảo dầu hỏa không dễ dàng bắt lửa ở nhiệt độ môi trường thông thường.
• Điểm khói (Smoke Point): Chỉ tiêu này phản ánh khả năng cháy sạch, không tạo muội than của dầu hỏa khi thắp sáng hoặc đun nấu. Điểm khói càng cao chứng tỏ dầu hỏa cháy càng sạch và ít gây ô nhiễm không khí trong nhà.
• Thành phần cất phân đoạn (Distillation): Kiểm soát dải nhiệt độ sôi của sản phẩm, đặc biệt là điểm sôi cuối, nhằm đảm bảo khả năng bay hơi hoàn toàn và hạn chế tối đa lượng hydrocacbon nặng không cháy hết gây bám cặn.
• Hàm lượng lưu huỳnh (Sulfur Content): Giới hạn tối đa lượng lưu huỳnh có trong dầu hỏa nhằm giảm thiểu lượng khí SOx độc hại phát thải ra môi trường khi đốt cháy, đồng thời bảo vệ các chi tiết kim loại của thiết bị khỏi bị ăn mòn hóa học.
• Độ ăn mòn tấm đồng (Copper Strip Corrosion): Đánh giá mức độ hoạt động hóa học của các hợp chất lưu huỳnh hoạt tính có trong dầu đối với kim loại đồng, đảm bảo sản phẩm không gây ăn mòn các đường ống dẫn và bình chứa bằng kim loại.
• Trị số axit (Acid Number): Giới hạn lượng hợp chất axit tự do để ngăn ngừa nguy cơ ăn mòn thiết bị trong suốt vòng đời bảo quản và sử dụng sản phẩm.
• Màu sắc Saybolt: Chỉ tiêu định lượng màu sắc để đánh giá mức độ tinh luyện và độ tinh khiết của dầu hỏa, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu lẫn tạp chất hoặc suy giảm chất lượng.

Phương pháp thử nghiệm và xác định chỉ tiêu

• Phương pháp xác định điểm chớp cháy: Sử dụng thiết bị thử cốc kín theo tiêu chuẩn ASTM D93 hoặc các phương pháp tương đương để xác định chính xác nhiệt độ bắt cháy của mẫu dầu.
• Phương pháp chưng cất: Tiến hành chưng cất ở áp suất khí quyển theo tiêu chuẩn ASTM D86 để xác định các điểm nhiệt độ thu hồi thể tích đặc trưng.
• Phương pháp đo điểm khói: Sử dụng đèn đo điểm khói tiêu chuẩn theo ASTM D1322 để đo chiều cao ngọn lửa tối đa trước khi xuất hiện khói.
• Phương pháp xác định lưu huỳnh: Áp dụng phương pháp huỳnh quang tia X phân tán năng lượng (EDXRF) theo ASTM D4294 hoặc phương pháp đốt lò vi lượng để định lượng chính xác hàm lượng lưu huỳnh.
• Phương pháp thử ăn mòn tấm đồng: Ngâm tấm đồng đã được đánh bóng vào mẫu dầu hỏa ở nhiệt độ quy định trong một khoảng thời gian nhất định theo ASTM D130, sau đó so sánh màu sắc với thang màu chuẩn để phân hạng mức độ ăn mòn.

Quy định về lấy mẫu, ghi nhãn và bảo quản

• Công tác lấy mẫu: Việc lấy mẫu thử nghiệm phải được thực hiện theo đúng quy trình kỹ thuật quy định tại các tiêu chuẩn quốc gia về lấy mẫu sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng nhằm đảm bảo tính đại diện của mẫu thử.
• Ghi nhãn và vận chuyển: Các phương tiện chứa đựng, bồn chứa và bao bì thương phẩm của dầu hỏa phải được ghi nhãn rõ ràng, đầy đủ các thông tin về tên sản phẩm, nhà sản xuất, cảnh báo nguy hiểm cháy nổ và hướng dẫn bảo quản an toàn.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6240:2019 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành, thay thế cho các quy định kỹ thuật cũ không còn phù hợp, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật thống nhất cho hoạt động quản lý chất lượng dầu hỏa trên toàn quốc.