Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6113:1996 (ISO 9303 : 1989)

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6113:1996 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 9303:1989. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử siêu âm toàn mặt biên để phát hiện các khuyết tật dọc của ống thép không hàn và hàn (ngoại trừ hàn hồ quang phủ) chịu áp lực. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp thử nghiệm siêu âm, cụ thể bao gồm:

• Áp dụng cho việc kiểm tra siêu âm tự động toàn bộ mặt biên của ống thép không hàn và hàn (trừ phương pháp hàn hồ quang phủ) nhằm phát hiện các khuyết tật dọc.
• Tiêu chuẩn này được thiết kế chuyên biệt cho các loại ống thép chịu áp lực.
• Phạm vi áp dụng đối với các ống có đường kính ngoài danh nghĩa lớn hơn hoặc bằng 9 mm.

Điều 2: Tiêu chuẩn viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần tham chiếu đến các tài liệu và tiêu chuẩn liên quan sau:

• Các tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn quốc gia tương ứng về thử nghiệm không phá hủy (NDT).
• Các tài liệu hướng dẫn về thuật ngữ, định nghĩa liên quan đến kiểm tra siêu âm và các khuyết tật trong ống thép.
• Các quy định về trình độ và chứng chỉ của nhân viên thử nghiệm không phá hủy để đảm bảo tính đồng nhất và độ tin cậy của kết quả đo.

Điều 3: Yêu cầu chung và nguyên lý kiểm tra

Điều khoản này quy định các nguyên tắc cơ bản và điều kiện cần thiết trước và trong quá trình tiến hành thử nghiệm siêu âm:

• Trạng thái bề mặt ống: Bề mặt của ống thép được kiểm tra phải đủ sạch, không được có các chất bẩn, vảy oxit, rỉ sét hoặc các khuyết tật bề mặt khác có thể gây cản trở đến sự truyền âm hoặc tạo ra các tín hiệu giả, làm sai lệch kết quả đánh giá.
• Nhân sự thực hiện: Việc thử nghiệm phải được thực hiện bởi nhân viên đã được đào tạo, có chứng chỉ chuyên môn phù hợp về thử nghiệm không phá hủy (NDT) theo quy định hiện hành.
• Hướng quét siêu âm: Quá trình kiểm tra phải được thực hiện theo hai hướng ngược nhau dọc theo chu vi của ống để đảm bảo phát hiện tối đa các khuyết tật dọc nằm ở các góc độ khác nhau.
• Sự liên kết âm học: Sử dụng chất tiếp âm phù hợp (thường là nước) để đảm bảo sóng siêu âm truyền tối ưu từ đầu dò vào trong thành ống thép.

Điều 4: Phương pháp thử và thiết bị hiệu chuẩn

Đây là nội dung cốt lõi quy định chi tiết về kỹ thuật thử nghiệm và cách thức thiết lập thiết bị:

• Kỹ thuật xung phản xạ: Sử dụng kỹ thuật xung phản xạ siêu âm với các đầu dò tạo sóng ngang truyền vào thành ống theo hướng vòng tròn.
• Thiết bị kiểm tra: Thiết bị siêu âm phải có khả năng quét toàn bộ bề mặt biên của ống (360 độ) thông qua việc quay ống, quay đầu dò hoặc kết hợp cả hai chuyển động.
• Ống mẫu hiệu chuẩn (Reference standard): Để hiệu chuẩn thiết bị, phải sử dụng một đoạn ống mẫu có cùng kích thước danh nghĩa, cùng mác thép và tình trạng bề mặt tương đương với ống cần thử nghiệm.
• Rãnh chuẩn (Reference notches): Trên ống mẫu hiệu chuẩn phải được gia công các rãnh chuẩn dọc ở cả mặt ngoài và mặt trong (nếu đường kính trong cho phép). Các rãnh này có kích thước hình học được quy định cụ thể (về chiều sâu, chiều rộng và chiều dài) để làm căn cứ thiết lập mức ngưỡng báo động của thiết bị siêu âm.
• Tần số kiểm tra: Tần số của đầu dò siêu âm phải được lựa chọn phù hợp với chiều dày thành ống và đặc tính vật liệu để đảm bảo độ nhạy và độ phân giải tối ưu nhất.