Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5893:1995

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5893:1995 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 1129:1980) quy định về kích thước, dung sai và khối lượng trên một đơn vị chiều dài của ống thép dùng cho nồi hơi, thiết bị tăng nhiệt và thiết bị trao đổi nhiệt. Đây là văn bản kỹ thuật cốt lõi giúp thống nhất các thông số chế tạo, kiểm tra và nghiệm thu sản phẩm ống thép trong ngành công nghiệp chế tạo thiết bị áp lực và nhiệt lạnh tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh (Điều 1)

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại ống thép không gỉ, ống thép cacbon và thép hợp kim được sử dụng trong chế tạo nồi hơi, thiết bị tăng nhiệt (bộ quá nhiệt) và các thiết bị trao đổi nhiệt. Các đối tượng cụ thể bao gồm:

• Ống thép không nối (ống đúc) được chế tạo bằng phương pháp cán nóng hoặc kéo nguội.
• Ống thép hàn điện (bao gồm hàn điện trở và hàn hồ quang) có chất lượng bề mặt và độ bền đáp ứng yêu cầu làm việc trong điều kiện nhiệt độ và áp suất cao.
• Các loại ống thép có đường kính ngoài và chiều dày thành ống nằm trong phạm vi kích thước danh nghĩa được quy định cụ thể trong tiêu chuẩn này.

Tài liệu viện dẫn và quy chuẩn liên quan (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần phối hợp viện dẫn các tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn quốc gia liên quan về phương pháp thử nghiệm cơ lý tính, thành phần hóa học của thép và các quy trình kiểm tra không phá hủy (NDT). Việc viện dẫn đảm bảo tính đồng bộ trong chuỗi cung ứng và chế tạo thiết bị áp lực toàn cầu.

Kích thước danh nghĩa của ống thép (Điều 3)

Tiêu chuẩn quy định chi tiết các thông số kích thước hình học cốt lõi của ống thép, bao gồm:

• Đường kính ngoài danh nghĩa (D): Được lựa chọn từ dãy kích thước tiêu chuẩn nhằm đảm bảo khả năng lắp lẫn và tương thích với các phụ kiện đường ống, mặt bích và thiết bị kết nối khác.
• Chiều dày thành ống danh nghĩa (t): Được phân loại theo các cấp độ dày khác nhau để phù hợp với từng mức áp suất làm việc và nhiệt độ thiết kế của hệ thống nồi hơi, thiết bị trao đổi nhiệt.
• Chiều dài ống: Quy định về chiều dài cung cấp tiêu chuẩn (chiều dài ngẫu nhiên hoặc chiều dài xác định) tùy thuộc vào thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng.

Dung sai kích thước cho phép (Điều 4)

Để đảm bảo chất lượng chế tạo và độ an toàn khi vận hành, tiêu chuẩn đưa ra các giới hạn sai lệch cho phép (dung sai) nghiêm ngặt đối với các thông số hình học:

• Dung sai đường kính ngoài: Quy định mức sai lệch tối đa cho phép đối với đường kính ngoài của ống, phân biệt giữa ống cán nóng và ống kéo nguội/hút nguội. Sai lệch này ảnh hưởng trực tiếp đến việc nong ống vào mặt sàng của thiết bị trao đổi nhiệt.
• Dung sai chiều dày thành ống: Xác định giới hạn sai lệch dương và âm của chiều dày thành ống. Dung sai âm được kiểm soát chặt chẽ để tránh hiện tượng thành ống quá mỏng gây mất an toàn dưới áp suất cao.
• Độ thẳng và độ tròn: Quy định giới hạn về độ cong của ống trên mỗi mét chiều dài và độ méo (độ không tròn) của mặt cắt ngang ống nhằm đảm bảo quá trình gia công, uốn ống không bị lỗi kỹ thuật.

Khối lượng quy ước trên một đơn vị chiều dài

Tiêu chuẩn thiết lập công thức và bảng tra cứu khối lượng quy ước trên một mét chiều dài (kg/m) dựa trên đường kính ngoài và chiều dày thành ống danh nghĩa. Việc xác định khối lượng quy ước này giúp:

• Hỗ trợ công tác thiết kế kết cấu đỡ, tính toán tải trọng của hệ thống nồi hơi và thiết bị trao đổi nhiệt.
• Làm cơ sở cho việc giao nhận, mua bán và hạch toán vật tư thép ống trong thương mại và thi công lắp đặt.
• Kiểm soát chất lượng sản xuất thông qua việc so sánh khối lượng thực tế với khối lượng lý thuyết quy ước.