Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4884:2005

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4884:2005 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 4833:2003. Tiêu chuẩn này do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn TCVN/TC/F13 Phương pháp phân tích và lấy mẫu biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành. Đây là tài liệu kỹ thuật cốt lõi quy định phương pháp định lượng vi sinh vật bằng kỹ thuật đếm khuẩn lạc mọc trên môi trường thạch đặc sau khi ủ hiếu khí ở nhiệt độ 30 độ C.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này đưa ra các hướng dẫn chung về việc định lượng các vi sinh vật có trong các đối tượng cụ thể sau:

• Các sản phẩm thực phẩm dành cho con người tiêu dùng trực tiếp hoặc qua chế biến.
• Các loại thức ăn chăn nuôi dành cho gia súc, gia cầm và thủy hải sản.
• Các mẫu môi trường lấy từ khu vực sản xuất, chế biến và xử lý thực phẩm hoặc thức ăn chăn nuôi.

Lưu ý về tính giới hạn: Do tính đa dạng của các sản phẩm thực phẩm và thức ăn chăn nuôi, phương pháp chung này có thể không hoàn toàn phù hợp cho một số sản phẩm đặc thù. Trong các trường hợp đó, có thể cần áp dụng các phương pháp hoặc tiêu chuẩn riêng biệt khác nếu có.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Các tài liệu viện dẫn sau đây là vô cùng cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm ban hành thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm ban hành thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có):

• TCVN 6404 (ISO 7218): Vi sinh vật trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi - Nguyên tắc chung về kiểm tra vi sinh vật.
• TCVN 6507 (ISO 6887): Vi sinh vật trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi - Chuẩn bị mẫu thử, huyền phù ban đầu và các dung dịch pha loãng thập phân để kiểm tra vi sinh vật.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Trong khuôn khổ tiêu chuẩn TCVN 4884:2005, thuật ngữ dưới đây được định nghĩa cụ thể nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng:

• Vi sinh vật (microorganisms): Là các vi khuẩn, nấm men và nấm mốc có khả năng phát triển thành các khuẩn lạc có thể nhìn thấy và đếm được khi được nuôi cấy trong môi trường thạch dinh dưỡng quy định, dưới các điều kiện hiếu khí ở nhiệt độ 30 độ C trong khoảng thời gian quy định (thường là 72 giờ).

Điều 4: Nguyên tắc thực hiện phương pháp

Phương pháp định lượng vi sinh vật trên đĩa thạch được tiến hành dựa trên nguyên tắc kỹ thuật chuẩn hóa sau:

• Chuẩn bị đĩa thạch đổ sâu (Pour plate technique): Sử dụng một lượng mẫu thử xác định nếu mẫu ở dạng lỏng, hoặc một lượng dịch huyền phù ban đầu xác định đối với các dạng mẫu khác, cho vào đĩa Petri vô trùng. Sau đó, đổ môi trường nuôi cấy thạch dinh dưỡng đã được làm nguội đến nhiệt độ từ 44 độ C đến 47 độ C vào đĩa và trộn đều với dịch mẫu.
• Chuẩn bị đĩa cấy bề mặt (Spread plate technique): Trong một số trường hợp cụ thể, phân bố một lượng dịch mẫu thử hoặc dịch pha loãng xác định lên bề mặt đĩa thạch dinh dưỡng đã được chuẩn bị và đông đặc sẵn.
• Ủ ấm: Tiến hành ủ các đĩa thạch đã chuẩn bị trong điều kiện hiếu khí ở nhiệt độ ổn định 30 độ C trong khoảng thời gian 72 giờ (sai số cho phép cộng hoặc trừ 3 giờ).
• Tính toán kết quả: Đếm số lượng khuẩn lạc hình thành trên mỗi đĩa thạch từ các độ pha loãng thích hợp. Dựa trên số lượng khuẩn lạc đếm được, tiến hành tính toán số lượng vi sinh vật có trong một gam (g) hoặc một mililít (ml) mẫu thử ban đầu theo công thức toán học quy định trong tiêu chuẩn.