Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5284:1990 quy định phương pháp xác định hàm lượng caroten trong thức ăn chăn nuôi. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp đánh giá chất lượng dinh dưỡng của các loại thức ăn gia súc, gia cầm thông qua việc định lượng sắc tố caroten (tiền vitamin A).

Phạm vi áp dụng và nguyên tắc chung

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này áp dụng cho tất cả các loại thức ăn chăn nuôi dạng đơn, thức ăn hỗn hợp và nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi có chứa caroten.
• Nguyên tắc của phương pháp: Phương pháp dựa trên việc chiết tách caroten từ mẫu thử bằng dung môi hữu cơ thích hợp, sau đó tiến hành làm sạch dịch chiết bằng phương pháp sắc ký cột để loại bỏ các sắc tố khác (như chlorophyll, xanthophyll) và đo mật độ quang của dung dịch thu được ở bước sóng thích hợp trên máy quang phổ.

Yêu cầu về thiết bị, dụng cụ và hóa chất sử dụng

• Hóa chất và dung môi: Sử dụng ete dầu hỏa (nhiệt độ sôi từ 40 đến 60 độ C), axeton tinh khiết, natri sunfat khan để làm khô, và chất hấp phụ cho cột sắc ký (thường là nhôm oxit hoạt hóa hoặc silica gel).
• Thiết bị và dụng cụ: Máy đo quang phổ (spectrophotometer) hoặc máy màu quang điện có khả năng đo ở bước sóng khoảng 440 nm đến 450 nm; cột sắc ký thủy tinh; bình định mức; máy nghiền mẫu phòng thí nghiệm; và hệ thống chiết Soxhlet hoặc dụng cụ chiết tương đương.

Quy trình tiến hành xác định hàm lượng caroten

• Chuẩn bị mẫu thử: Mẫu thức ăn chăn nuôi được nghiền nhỏ và trộn đều để đảm bảo tính đồng nhất trước khi cân một lượng mẫu xác định phục vụ cho quá trình phân tích.
• Chiết tách caroten: Tiến hành chiết caroten từ mẫu thử bằng hỗn hợp dung môi ete dầu hỏa và axeton. Quá trình chiết cần thực hiện trong điều kiện tránh ánh sáng trực tiếp để ngăn ngừa sự phân hủy của caroten dưới tác động của ánh sáng.
• Sắc ký làm sạch dịch chiết: Chuyển dịch chiết qua cột sắc ký đã được chuẩn bị sẵn. Sử dụng dung môi rửa giải thích hợp để thu hồi riêng phân đoạn chứa caroten, loại bỏ các tạp chất và sắc tố gây cản trở quá trình đo quang.
• Đo mật độ quang: Đo mật độ quang của dung dịch caroten thu được ở bước sóng cực đại (khoảng 440 - 450 nm) so với mẫu trắng là dung môi tinh khiết.

Cách tính toán và biểu thị kết quả

• Công thức tính toán: Hàm lượng caroten (tính bằng miligam trên kilôgam mẫu - mg/kg) được tính toán dựa trên mật độ quang đo được, hệ số hấp thụ đặc trưng của caroten, thể tích dịch chiết cuối cùng và khối lượng mẫu thử đã cân.
• Sai số cho phép: Tiêu chuẩn quy định rõ giới hạn sai lệch cho phép giữa hai lần xác định song song được tiến hành đồng thời hoặc nối tiếp nhau bởi cùng một kiểm nghiệm viên trên cùng một mẫu thử để đảm bảo độ tin cậy của kết quả phân tích.