Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8859:2023 về Lớp móng cấp phối đá dăm trong kết cấu áo đường - Thi công và nghiệm thu là văn bản kỹ thuật chuyên ngành quy định các yêu cầu về vật liệu, công nghệ thi công và quy trình kiểm tra, nghiệm thu lớp móng cấp phối đá dăm trong kết cấu áo đường ô tô. Tiêu chuẩn này đóng vai trò định hướng kỹ thuật đồng bộ, giúp nâng cao chất lượng và tuổi thọ của các công trình giao thông đường bộ tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh (Điều 1)

Tiêu chuẩn này áp dụng trực tiếp cho công tác thi công và nghiệm thu các lớp móng (bao gồm móng trên - base và móng dưới - subbase) bằng vật liệu cấp phối đá dăm trong kết cấu áo đường đường bộ. Các công trình giao thông khác như đường sân bay, bến bãi, quảng trường có thể tham khảo áp dụng các quy định tại tiêu chuẩn này nếu phù hợp với yêu cầu thiết kế kỹ thuật.

Tài liệu viện dẫn liên quan (Điều 2)

Để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ trong quá trình thực hiện, tiêu chuẩn yêu cầu áp dụng kết hợp với các tài liệu viện dẫn hiện hành của hệ thống tiêu chuẩn quốc gia (TCVN), bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về phương pháp thử nghiệm cơ lý của đá, cát, sỏi và đất dùng trong xây dựng công trình giao thông.
• Các tiêu chuẩn xác định thành phần hạt, độ hao mòn Los Angeles (LA), chỉ số dẹt, giới hạn dẻo, giới hạn chảy và chỉ số chịu tải CBR của vật liệu.
• Các quy định pháp luật hiện hành về an toàn lao động, phòng chống cháy nổ và bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành quan trọng nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng thực tế:

• Cấp phối đá dăm (CPĐD): Là hỗn hợp vật liệu đá được nghiền từ đá nguyên khai, có thành phần hạt liên tục, tuân thủ nguyên lý cấp phối chặt để đạt được độ chặt tối đa sau khi lu lèn.
• Cấp phối đá dăm Loại I: Là cấp phối đá dăm được nghiền hoàn toàn từ đá nguyên khai, có các chỉ tiêu cơ lý cao, chuyên dùng cho lớp móng trên (base) của kết cấu áo đường.
• Cấp phối đá dăm Loại II: Là cấp phối đá dăm được nghiền từ đá nguyên khai hoặc sỏi cuội, đá lẫn sỏi, có các chỉ tiêu cơ lý thấp hơn Loại I, thường dùng cho lớp móng dưới (subbase).
• Kích cỡ hạt lớn nhất danh định (Dmax): Kích cỡ sàng nhỏ nhất mà lượng lọt sàng tích lũy không nhỏ hơn 95% tính theo khối lượng của hỗn hợp vật liệu.

Yêu cầu kỹ thuật đối với vật liệu cấp phối đá dăm (Điều 4)

Đây là nội dung cốt lõi kiểm soát chất lượng đầu vào của vật liệu trước khi đưa vào dây chuyền thi công thực địa:

• Yêu cầu về nguồn đá nguyên khai: Đá dùng để nghiền cấp phối phải có cường độ kháng nén tối thiểu đạt yêu cầu thiết kế, không bị phong hóa, không lẫn các tạp chất hữu cơ, đất sét hoặc các chất có hại khác gây giảm chất lượng liên kết của lớp móng.
• Chỉ tiêu cơ lý của vật liệu: Vật liệu CPĐD Loại I và Loại II phải đáp ứng nghiêm ngặt các chỉ số kỹ thuật bao gồm: độ hao mòn Los Angeles (LA) không vượt quá giới hạn quy định (thường dưới 35% đối với Loại I và dưới 40% đối với Loại II); chỉ số dẹt của hạt đá dăm không vượt quá 15% đối với Loại I; giới hạn chảy và chỉ số dẻo của phần hạt mịn lọt sàng 0,425 mm phải nằm trong phạm vi kiểm soát chặt chẽ để tránh hiện tượng lún sụt khi gặp ẩm.
• Thành phần cấp phối hạt: Tiêu chuẩn quy định chi tiết biểu đồ đường cong cấp phối hạt với các giới hạn trên và giới hạn dưới cho từng loại kích cỡ hạt danh định (như Dmax = 37,5 mm; Dmax = 25,0 mm; Dmax = 19,0 mm). Việc phối trộn phải đảm bảo tính liên tục của cấp phối nhằm đạt được độ chặt lu lèn lớn nhất.
• Chỉ số chịu tải CBR: Trị số CBR tối thiểu của vật liệu sau khi chế bị và ngâm nước 4 ngày đêm phải đạt yêu cầu quy định của hồ sơ thiết kế kỹ thuật tương ứng với từng cấp hạng đường và vị trí lớp móng trong kết cấu áo đường.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8859:2023 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành, thay thế cho các tiêu chuẩn cũ trước đây, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật đồng bộ cho công tác thiết kế, thi công và nghiệm thu chất lượng lớp móng cấp phối đá dăm tại Việt Nam.