Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8710-10:2015 quy định quy trình chẩn đoán bệnh do ký sinh trùng Perkinsus marinus gây ra ở nhuyễn thể hai mảnh vỏ. Đây là một trong những tác nhân gây bệnh nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và tỷ lệ sống của các loài nhuyễn thể kinh tế như hàu, ngao, nghêu, vẹm.
- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn
TCVN 8710-10:2015 hướng dẫn chi tiết các bước từ chẩn đoán lâm sàng, thu thập mẫu bệnh phẩm, bảo quản mẫu đến các phương pháp xét nghiệm chuyên sâu tại phòng thí nghiệm nhằm phát hiện chính xác sự hiện diện của ký sinh trùng Perkinsus marinus trên đối tượng nhuyễn thể hai mảnh vỏ nuôi hoặc tự nhiên.
- Phương pháp chẩn đoán lâm sàng (Dấu hiệu bệnh lý)
Chẩn đoán lâm sàng dựa trên các đặc điểm dịch tễ học và dấu hiệu bệnh lý bên ngoài của vật chủ:
- Đặc điểm dịch tễ: Bệnh thường bùng phát mạnh mẽ vào mùa hè và mùa thu, khi nhiệt độ nước tăng cao (trên 20 độ C) và độ mặn dao động từ trung bình đến cao. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 90% ở các quần đàn hàu trưởng thành sau khi nhiễm bệnh từ 1 đến 2 năm.
- Dấu hiệu lâm sàng: Nhuyễn thể nhiễm bệnh thường có biểu hiện sinh trưởng chậm, cơ thể gầy yếu, mô nhợt nhạt, màng áo bị co rút. Khả năng khép vỏ kém, phản ứng chậm với các kích thích từ bên ngoài. Vỏ nhuyễn thể có thể bị bám bẩn hoặc xuất hiện các vết tổn thương bên trong mặt vỏ.
- Phương pháp nuôi cấy trong môi trường thioglycolate lỏng (RFTM)
Đây là phương pháp truyền thống, có độ tin cậy cao để phát hiện sự hiện diện của ký sinh trùng:
- Chuẩn bị mẫu: Cắt các mảnh mô nhỏ (khoảng 2 mm đến 5 mm) từ màng áo, mang hoặc trực tràng của nhuyễn thể nghi nhiễm bệnh.
- Nuôi cấy: Ủ các mảnh mô trong môi trường Ray's fluid thioglycolate (RFTM) có bổ sung kháng sinh (như penicillin và streptomycin) ở nhiệt độ phòng (khoảng 22 độ C đến 25 độ C) trong điều kiện tối từ 5 đến 7 ngày.
- Nhuộm và quan sát: Sau thời gian ủ, lấy mô ra, đặt lên lam kính, nhỏ dung dịch Lugol (iodine) và đậy lamen. Quan sát dưới kính hiển vi quang học. Tế bào ký sinh trùng Perkinsus marinus (tiền bào tử - prezoosporangia) sẽ trương to, có vách dày và bắt màu xanh đen hoặc đen đặc trưng, trong khi mô của vật chủ có màu vàng hoặc nâu nhạt.
- Phương pháp chẩn đoán bằng kỹ thuật PCR (Polymerase Chain Reaction)
Kỹ thuật PCR được sử dụng để phát hiện DNA của ký sinh trùng với độ nhạy và độ đặc hiệu cao:
- Tách chiết DNA: Sử dụng các bộ kit tách chiết DNA thương mại hoặc phương pháp truyền thống để thu nhận DNA từ mô nhuyễn thể (mang, màng áo).
- Phản ứng PCR: Sử dụng cặp mồi đặc hiệu để khuếch đại đoạn gen mục tiêu của Perkinsus marinus (thường là vùng ITS - Internal Transcribed Spacer).
- Điện di sản phẩm: Sản phẩm PCR sau khi khuếch đại được chạy điện di trên gel agarose (khoảng 1.5% đến 2%) và nhuộm bằng chất nhuộm DNA để quan sát vạch sản phẩm dưới ánh sáng tử ngoại. Kết quả dương tính được xác định khi xuất hiện vạch DNA có kích thước tương ứng với kích thước lý thuyết của đoạn gen mục tiêu.
- Phương pháp chẩn đoán bằng giải phẫu bệnh lý (Histopathology)
Phương pháp này giúp đánh giá mức độ tổn thương mô và xác định các giai đoạn phát triển của ký sinh trùng trong cơ thể vật chủ:
- Cố định mẫu: Mẫu mô nhuyễn thể được cố định ngay trong dung dịch Davidson hoặc formalin 10% trung tính.
- Xử lý mô và nhuộm: Tiến hành khử nước, đúc nến, cắt lát mỏng (khoảng 3 micromet đến 5 micromet) và nhuộm bằng phương pháp Hematoxylin và Eosin (H&E).
- Quan sát dưới kính hiển vi: Tìm kiếm các tế bào ký sinh trùng (trophozoite hoặc schizont) nằm trong mô liên kết, biểu mô tuyến tiêu hóa, mang hoặc màng áo. Tế bào ký sinh trùng thường có dạng hình cầu, có không bào lớn đẩy nhân về một phía (dạng nhẫn). Phương pháp này cũng cho thấy phản ứng viêm, sự thâm nhiễm của tế bào máu vật chủ xung quanh vùng bị nhiễm.
- Đánh giá kết quả và kết luận chẩn đoán
Một mẫu nhuyễn thể hai mảnh vỏ được kết luận là nhiễm bệnh do Perkinsus marinus khi thỏa mãn một trong các điều kiện sau:
- Kết quả nuôi cấy trong môi trường RFTM dương tính (phát hiện tế bào tiền bào tử bắt màu xanh đen với Lugol).
- Kết quả xét nghiệm PCR dương tính với vạch sản phẩm đặc hiệu rõ ràng.
- Kết quả giải phẫu bệnh lý phát hiện rõ ràng các giai đoạn phát triển của ký sinh trùng Perkinsus marinus trong mô kèm theo các tổn thương bệnh lý đặc trưng.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
BỆNH THỦY SẢN - QUY TRÌNH CHẨN ĐOÁN - PHẦN 10: BỆNH DO PERKINSUS MARINUS Ở NHUYỄN THỂ HAI MẢNH VỎ
Aquatic animal disease - Diagnostic procedure - Part 10: Perkinsus marinus disease in bivalve molluscs
Lời nói đầu
TCVN 8710-10 : 2015 được xây dựng trên cơ sở tham khảo OIE (2012), Manual of diagnostic tests for aquatic animals. Chapter 2.4.5 Infection with Perkinsus marinus;
TCVN 8710-10 : 2015 do Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương - Cục Thú y biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Bộ TCVN 8710 Bệnh thủy sản - quy trình chẩn đoán gồm 15 phần:
- TCVN 8710-01 : 2011, phần 1: Bệnh Còi do vi rút ở tôm;
- TCVN 8710-02 : 2011, phần 2: Bệnh Hoại tử thần kinh ở cá biển;
- TCVN 8710-03 : 2011, phần 3: Bệnh Đốm trắng ở tôm;
- TCVN 8710-04 : 2011, phần 4: Bệnh Đầu vàng ở tôm;
- TCVN 8710-05 : 2011, phần 5: Bệnh Taura ở tôm He;
- TCVN 8710-06 : 2012, phần 6: Bệnh do Koi herpesvirus ở cá chép;
- TCVN 8710-07 : 2012, phần 7: Bệnh xuất huyết mùa xuân ở cá chép;
- TCVN 8710-08 : 2012, phần 8: Bệnh hoại tử cơ ở tôm;
- TCVN 8710-09 : 2012, phần 9: Bệnh hoại tử gan tụy ở tôm;
- TCVN 8710-10 : 2015, phần 10: Bệnh do Perkinsus marinus ở nhuyễn thể hai mảnh vỏ;
- TCVN 8710-11 : 2015, phần 11: Bệnh do Perkinsus olseni ở nhuyễn thể hai mảnh vỏ;
- TCVN 8710-12 : 2015, phần 12: Bệnh do Vi bào tử do Enterocytozoon hepatopenaei ở tôm;
- TCVN 8710-13 : 2015, phần 13: Bệnh gan tụy do Parvovirus ở tôm;
- TCVN 8710-14 : 2015, phần 14: Hội chứng lở loét (EUS) ở cá;
- TCVN 8710-15 : 2015, phần 15: Bệnh nhiễm trùng do Aeromonas ở cá.
BỆNH THỦY SẢN - QUY TRÌNH CHẨN ĐOÁN - PHẦN 10: BỆNH DO PERKINSUS MARINUS Ở NHUYỄN THỂ HAI MẢNH VỎ
Aquatic animal diseases - Diagnostic procedure - Part 10: Perkinsus marinus disease in bivalve mollucs
CẢNH BÁO - Việc áp dụng tiêu chuẩn này có thể liên quan đến các vật liệu, thiết bị và các thao tác gây nguy hiểm. Tiêu chuẩn này không thể đưa ra được hết tất cả các vấn đề an toàn liên quan đến việc sử dụng chúng. Người sử dụng tiêu chuẩn này phải tự thiết lập các thao tác an toàn sức khỏe thích hợp và xác định khả năng áp dụng các giới hạn quy định trước khi sử dụng tiêu chuẩn.
Tiêu chuẩn này quy định quy trình chẩn đoán bệnh gây ra do Perkinsus marinus ở nhuyễn thể hai mảnh vỏ.
Trong tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa sau:
2.1. Perkinsus marinus (Perkinsus marinus)
Sinh vật đơn bào thuộc ngành bào tử Apicomplexa (Levine, 1978), ký sinh trên mang, màng áo, tế bào biểu mô ruột, các tổ chức mô liên kết của tuyến tiê
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8351:2010 về thủy sản và sản phẩm thủy sản - Xác định các chất chuyển hóa của nhóm nitrofuran - Phương pháp sắc ký lỏng-khối phổ-khối phổ
- 2Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8374:2010 về thủy sản và sản phẩm thủy sản - Xác định hàm lượng florfenicol bằng phương pháp sắc kí lỏng hiệu năng cao (HPLC)
- 3Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5287:2008 về thủy sản đông lạnh - Phương pháp xác định vi sinh vật
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13767:2023 về Nhuyễn thể hai mảnh vỏ đông lạnh
- 1Quyết định 4046/QĐ-BKHCN năm 2015 công bố Tiêu chuẩn quốc gia do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8710-1:2011 về bệnh thủy sản - quy trình chẩn đoán - phần 1: bệnh còi do vi rút ở tôm
- 3Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8710-2:2011 về bệnh thủy sản - quy trình chẩn đoán - phần 2: bệnh hoại tử thần kinh ở cá biển
- 4Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8710-3:2011 về bệnh thủy sản - quy trình chẩn đoán - phần 3: bệnh đốm trắng ở tôm
- 5Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8710-4:2011 về bệnh thủy sản - quy trình chẩn đoán - phần 4: bệnh đầu vàng ở tôm
- 6Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8710-5:2011 về bệnh thủy sản - quy trình chẩn đoán - phần 5: bệnh Taura ở tôm he
- 7Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8351:2010 về thủy sản và sản phẩm thủy sản - Xác định các chất chuyển hóa của nhóm nitrofuran - Phương pháp sắc ký lỏng-khối phổ-khối phổ
- 8Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8374:2010 về thủy sản và sản phẩm thủy sản - Xác định hàm lượng florfenicol bằng phương pháp sắc kí lỏng hiệu năng cao (HPLC)
- 9Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5287:2008 về thủy sản đông lạnh - Phương pháp xác định vi sinh vật
- 10Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8710-6:2012 về Bệnh thủy sản – Quy trình chẩn đoán – Phần 6: Bệnh do Koi Herpesvirus ở cá chép
- 11Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8710-7:2012 về Bệnh thủy sản – Quy trình chẩn đoán – Phần 7: Bệnh xuất huyết mùa xuân ở cá chép
- 12Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8710-8:2012 về Bệnh thủy sản – Quy trình chẩn đoán – Phần 8: Bệnh hoại tử cơ ở tôm
- 13Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8710-9:2012 về Bệnh thủy sản – Quy trình chẩn đoán – Phần 9: Bệnh hoại tử gan tụy ở tôm
- 14Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8710-11:2015 về Bệnh thủy sản - Quy trình chẩn đoán - Phần 11: Bệnh do Perkinsus olseni ở nhuyễn thể hai mảnh vỏ
- 15Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13767:2023 về Nhuyễn thể hai mảnh vỏ đông lạnh
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8710-10:2015 về Bệnh thủy sản - Quy trình chuẩn đoán - Phần 10: Bệnh do Perkinsus Marinus ở nhuyễn thể hai mảnh nhỏ
- Số hiệu: TCVN8710-10:2015
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/2015
- Nơi ban hành: ***
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 17/11/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
